Giá dầu diesel ở Mỹ lần đầu tiên vượt mốc 6 USD, gây áp lực lên ngành vận tải truyền thống, nhưng lại mở ra "con đường vàng" cho Tesla (TSLA.US) Semi?

Ứng dụng Đầu tư Thông minh cho biết, giá dầu diesel tại Mỹ lần đầu tiên trong lịch sử vượt mốc 6 đô la Mỹ/gallon, tạo ra một “quả bom” chi phí đối với ngành vận tải vốn đang chịu áp lực chi phí nặng nề, nhưng đồng thời cũng khiến xe tải điện Semi và mảng xe tải tự lái của Tesla (TSLA.US) trở thành tâm điểm chú ý trên thị trường vốn. Trong báo cáo nghiên cứu mới nhất, Morgan Stanley đã chỉ ra rằng Tesla đang trở thành “đối thủ mới đáng tin cậy” trong lĩnh vực xe tải tự lái và nâng mạnh định giá lạc quan cho mảng kinh doanh xe tải tự lái của họ.

Theo dữ liệu mới nhất từ Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA) vào thứ Sáu, giá dầu diesel trung bình trên toàn nước Mỹ đạt 6.0556 đô la/gallon; trong khi tại bang California, giá trung bình cao hơn, lên tới 7.9827 đô la/gallon. AAA cho biết chi phí đổ đầy bình xăng cho tài xế xe tải và nông dân hiện cao hơn khoảng 63% so với cùng kỳ năm ngoái.

Kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào cuối tháng 2, giá dầu diesel đã tăng gần 60%. Cuộc xung đột này đã làm gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz, một tuyến đường chịu trách nhiệm cho khoảng 1/5 tổng lượng vận chuyển dầu toàn cầu trước khi xảy ra xung đột.

Dầu diesel là nguồn năng lượng then chốt giúp chuỗi cung ứng toàn cầu vận hành. Chuyên gia phân tích Patrick De Haan của GasBuddy phát biểu trên mạng xã hội: “Giá dầu diesel cao kỷ lục có thể sẽ khơi lại lạm phát trên toàn chuỗi cung ứng từ đầu tới cuối. Mỗi chiếc xe tải, mỗi lần giao hàng, mỗi bưu kiện, mỗi lần ra cửa hàng mua thực phẩm, giờ đây đều tốn kém hơn.”

Điều này khiến nhu cầu vận tải, mới vừa có dấu hiệu cải thiện sau thời kỳ khó khăn hậu đại dịch, lại lâm vào bế tắc. Thị trường vốn đã phản ứng – ETF SPDR S&P Transportation (XTN.US) đã giảm khoảng 7% trong tháng vừa qua, cổ phiếu của các công ty vận tải đường bộ như XPO (XPO.US), Old Dominion Freight Line (ODFL.US) và FedEx Freight (FDXF.US) đều giảm hơn 10%.

Liệu đây có phải “đường băng vàng” cho Tesla Semi?

Trong bối cảnh đó, chuyên gia phân tích Andrew Percoco của Morgan Stanley đã nhấn mạnh trong báo cáo, rằng “sự xuất hiện của Tesla Semi” đang thay đổi triển vọng lợi nhuận của các công ty vận tải.

Morgan Stanley nhấn mạnh sự cạnh tranh của Semi không chỉ nằm ở lợi thế chi phí nhiên liệu nhờ điện khí hóa, mà còn bởi năng lực vận tải tái cấu trúc do công nghệ tự lái mang lại. Lợi thế cạnh tranh của Tesla nằm ở vai trò “AI vật lý” dẫn đầu – thu lợi nhuận định kỳ từ mô hình đăng ký phần mềm thay vì chỉ dựa vào doanh số phần cứng.

Mô hình so sánh do báo cáo xây dựng có tính bất ngờ lớn: chi phí mỗi dặm của xe tải điện do người lái là 2,67 USD, trong khi xe tải điện tự lái chỉ còn 2,13 USD, giảm 20%. Đặc biệt, chi phí lao động (1,21 USD/dặm) trong chế độ điều khiển tự động được loại bỏ hoàn toàn. Về mức độ sử dụng, xe tải người lái chạy trung bình hiệu quả 92.400 dặm/năm, xe tải tự lái đạt 215.210 dặm/năm, tăng 2,33 lần nhờ xe tự lái chạy được 22 tiếng/ngày, trong khi xe người lái bị giới hạn pháp lý ở mức 11 tiếng.

Tổng hợp lại, sau khi trừ các chi phí vận hành, lợi nhuận mỗi xe tải tự lái tăng vọt từ 37.000 USD/năm lên tới 202.000 USD/năm, biên lợi nhuận đạt 29%, cao hơn nhiều so với mức 11% của xe người lái.

Morgan Stanley ước tính Tesla có thể sẽ thu phí đăng ký phần mềm tự lái ở mức 0,85 tới 1,00 USD/dặm đối với mỗi chiếc Semi, nếu tính lượng vận hành 18.000 dặm/tháng, thì mỗi chiếc Semi sẽ tạo ra khoảng 12.000 tới 18.000 USD doanh thu phần mềm mỗi tháng. Để so sánh, hiện phí đăng ký FSD cho xe khách chỉ khoảng 100 USD/tháng.

Theo tính toán tiếp theo, nếu đến năm 2040 Tesla triển khai được 82.000 xe Semi trên đường, chiếm 13,5% thị trường tiềm năng xe tải tự lái, thì sẽ mang lại 17 tỷ USD doanh thu phần mềm và khoảng 7,5 tỷ USD EBIT tăng thêm, con số này chưa bao gồm doanh thu từ bán xe và trạm sạc.

Logic này đã bắt đầu được xác thực trong mảng Robotaxi của Tesla. Ngày 3 tháng 9, Tesla chính thức ra mắt taxi tự hành Cybercab không vô lăng, không bàn đạp tại Austin, Texas và công bố bắt đầu cung cấp dịch vụ vận chuyển công cộng tại một số khu vực ở Austin. Giám đốc AI của Tesla, Ashok Elluswamy cho biết, sau khi hoàn thành tính năng kế tiếp trong lộ trình kỹ thuật FSD v15, vận hành 24/7 sẽ được triển khai “vào khoảng tháng tới”. Khi đó, khung giờ phục vụ Robotaxi sẽ mở rộng từ 6h sáng tới 10h tối hiện nay lên hoạt động cả ngày cả đêm.

Lúc này Tesla đã đăng ký khoảng 420 xe Robotaxi tại Texas, trong đó có khoảng 45 chiếc Cybercab, phần còn lại là Model Y. Tesla đã mở rộng dịch vụ Robotaxi đến 6 thành phố: Austin, Dallas, Houston, Miami, Orlando và Tampa.

Dựa trên cơ sở này, Morgan Stanley đã nâng định giá kịch bản lạc quan của mảng dịch vụ mạng của Tesla thêm 20 USD lên 276 USD/cổ phiếu, mục tiêu toàn diện trong kịch bản lạc quan nâng từ 820 USD lên 840 USD/cổ phiếu, tức tăng hơn 125% so với giá hiện tại. Định giá cơ sở giữ nguyên ở mức 400 USD, đánh giá là “ngang thị trường”. Riêng triển vọng xe tải Semi, Percoco ước tính giá trị đạt khoảng 20 USD/cổ phiếu, tương đương vốn hóa 80 tỷ USD.

Được biết, quá trình thương mại hóa xe Semi của Tesla đang được đẩy mạnh. Ngày 30 tháng 4 năm 2026, chiếc Semi đầu tiên bản sản xuất hàng loạt đã xuất xưởng tại dây chuyền chuyên biệt của nhà máy siêu lớn Nevada, dù đã 9 năm kể từ khi mẫu xe xuất hiện lần đầu năm 2017.

Nhà máy chuyên trách Semi ở Nevada có diện tích khoảng 158.000 m², công suất thiết kế 50.000 xe/năm, dự kiến sẽ giao 5.000 tới 15.000 chiếc vào năm 2026. Quy mô này đã ngang với các hãng sản xuất xe tải truyền thống như Kenworth, Peterbilt cho sản phẩm xe điện.

Về phía đơn đặt hàng, nhiệt độ thị trường tiếp tục lên cao. Công ty công nghệ logistics Thụy Điển Einride (ENRD.US) công bố đặt mua 500 xe Tesla Semi, trở thành đơn hàng công khai lớn nhất tính đến hiện tại, lô xe đầu tiên nhận bàn giao từ tháng 9, số còn lại sẽ đưa vào vận hành từng đợt trong 24 tháng tới. Trước đây, hãng vận hành xe tải điện WattEV cũng đã đặt mua 370 chiếc Semi, sử dụng cho vận tải ngắn tại cảng California. Musk từng thừa nhận trong cuộc điện thoại báo cáo tài chính quý I năm 2026, Semi sử dụng chuỗi cung ứng hoàn toàn mới nên sản lượng ban đầu sẽ “rất chậm”, nhưng kỳ vọng sẽ tăng trưởng theo cấp số nhân từ cuối năm nay sang năm sau.

Ngành vận tải xe tải truyền thống đối mặt tái định giá

Báo cáo của Morgan Stanley đồng thời cảnh báo tới ngành vận tải xe tải truyền thống. Trong dài hạn, mối đe dọa từ Semi bao phủ một loạt cổ phiếu liên quan tới vận tải xe tải, như Knight-Swift (KNX.US), Werner Enterprises (WERN.US), ArcBest (ARCB.US), J.B. Hunt Transport Services (JBHT.US), Schneider National (SNDR.US), TFI International (TFII.US), Ryder System (R.US), Heartland Express (HTLD.US), Marten Transport (MRTN.US) và Landstar System (LSTR.US).

Morgan Stanley cho rằng, thị trường tiềm năng cho xe tải tự lái là cực kỳ lớn, chỉ tính riêng thị trường Mỹ đến năm 2026 sẽ đạt 601 tỷ USD, đến năm 2041 sẽ vượt 1 nghìn tỷ USD. Đối với các nhà vận hành đội xe truyền thống vẫn phụ thuộc con người và diesel, đây vừa là cơ hội cách mạng hóa hiệu quả, vừa là nguy cơ bị phá vỡ mô hình kinh doanh.

Tuy nhiên, logic định giá Tesla trên thị trường vốn đang thay đổi sâu sắc. Kể từ khi bùng phát chiến sự ở Iran, cổ phiếu Tesla đã giảm tổng cộng khoảng 10%, thua kém S&P 500 khoảng 20 điểm phần trăm. Dù chi phí nhiên liệu cao đáng lẽ sẽ khiến xe điện hấp dẫn hơn, nhưng dường như nhà đầu tư hiện không chú ý tới ô tô mà tập trung vào các cơ hội liên quan tới trí tuệ nhân tạo (AI), như xe tự lái – đúng như Morgan Stanley nhận định.