Lực lượng Houthi chiếm giữ cảng quan trọng ở Biển Đỏ, xung đột với Saudi Arabia leo thang, Iran bị tiết lộ đã nối lại sản xuất tên lửa đạn đạo, giá dầu thô tăng hơn 7% trong phiên giao dịch.

Tình hình Trung Đông lại xuất hiện dấu hiệu leo thang, đồng thời rủi ro đang lan rộng từ Eo biển Hormuz sang tuyến đường huyết mạch Biển Đỏ.

Theo bản tin của Truyền hình Trung ương Trung Quốc vào ngày 10 tháng 9 (thứ Năm, giờ địa phương), lực lượng Houthi tại Yemen cho biết không quân Saudi đã thực hiện 64 cuộc không kích vào các tỉnh Taiz, Hodeidah, Marib và Al-Jawf của Yemen trong 24 giờ qua. Đồng thời, Truyền hình Trung ương Trung Quốc dẫn nguồn từ báo The Wall Street Journal của Mỹ cho hay: "Iran đã sử dụng các linh kiện dự trữ để khôi phục sản xuất tên lửa đạn đạo tại các cơ sở ngầm".

Theo Tân Hoa Xã, một sĩ quan quân đội chính phủ Yemen cho biết vào thứ Năm rằng lực lượng Houthi đã chiếm giữ thành phố cảng chiến lược Mocha ở tỉnh Taiz, phía tây nam Yemen, nằm trên bờ Biển Đỏ. Hãng Bloomberg đưa tin, gần đây Houthi đã tiến về khu vực ven biển phía nam Biển Đỏ, gần eo biển chiến lược Bab el-Mandeb, và nếu kiểm soát được Mocha sẽ mở rộng phạm vi kiểm soát quanh tuyến đường huyết mạch này.

Tuy nhiên, cũng theo Tân Hoa Xã, lực lượng Houthi Yemen khẳng định vào thứ Năm rằng các tàu quốc tế đi qua vùng biển Biển Đỏ và eo biển Bab el-Mandeb "không gặp phải mối đe dọa" và vẫn an toàn.

Thị trường đã phản ứng nhanh chóng. Sau khi xuất hiện thông tin về việc Iran sản xuất tên lửa đạn đạo, vào phiên giao dịch buổi trưa thứ Năm tại Mỹ, giá hợp đồng dầu thô quốc tế trong ngày có lúc tăng hơn 7%, dầu Brent có thời điểm lên đến 108,42 USD/thùng, mức cao nhất kể từ ngày 21/5; dầu WTI của Mỹ có lúc lên tới 103,06 USD/thùng, tăng khoảng 7,3% trong ngày, lần đầu tiên vượt 100 USD/thùng kể từ cuối tháng 5.

Lực lượng Houthi chiếm Mocha, tiến sát eo biển Bab el-Mandeb

Theo Tân Hoa Xã, Mocha không chỉ là một cảng ven Biển Đỏ mà còn là địa điểm chiến lược của tỉnh Taiz, phía tây nam Yemen, vị trí địa lý của Mocha làm nổi bật ý đồ tiến về hướng eo biển Bab el-Mandeb của lực lượng Houthi.

Một sĩ quan quân đội chính phủ giấu tên cho biết với phóng viên Tân Hoa Xã rằng, sau nhiều giờ giao tranh ác liệt, quân chính phủ buộc phải rút về phía nam đến khu vực Zubab giữa Mocha và eo biển Bab el-Mandeb, Houthi đã tiến vào Mocha.

Theo Bloomberg, lực lượng Houthi đã có bước tiến trong chiến dịch chiếm Mocha. Cố vấn an ninh hàng hải Bjorn Beirens cho biết, nếu giành được Mocha, Houthi sẽ có thêm một cứ điểm để đẩy mạnh tiến về phía nam, “gần như kiểm soát hoàn toàn” eo biển Bab el-Mandeb. Việc mất Mocha “sẽ không nghi ngờ gì ảnh hưởng đến an ninh hàng hải khu vực này”.

Andrew Farrand, giám đốc khu vực Trung Đông và Bắc Phi của tổ chức tư vấn & tình báo rủi ro địa chính trị toàn cầu Horizon Engage, nhận định Houthi tiếp tục tiến dọc bờ biển về phía nam có thể chạm đến “điểm chiến lược” ở khu vực hẹp nhất của Bab el-Mandeb, đây sẽ là “tổn thất cực kỳ lớn” đối với hoạt động quân sự của Saudi ở Yemen.

Eo biển Bab el-Mandeb kết nối Biển Đỏ với Vịnh Aden, là một trong những tuyến hàng hải quan trọng toàn cầu. Trước đây Houthi đã kiểm soát khu vực ven Biển Đỏ như Hodeidah, gây ảnh hưởng tới vận chuyển quốc tế. Việc chiếm giữ Mocha lần này có nghĩa vùng kiểm soát phía tây Biển Đỏ của Houthi tiếp tục mở rộng.

Saudi liên tiếp không kích, Houthi tuyên bố phản công

Song song với việc mất Mocha, xung đột quân sự giữa Saudi và Houthi tiếp tục leo thang.

Truyền hình Trung ương Trung Quốc dẫn tuyên bố của lực lượng Houthi cho hay, chỉ trong 24 giờ, không quân Saudi đã tiến hành 64 cuộc không kích ở bốn tỉnh Yemen, sử dụng chiến đấu cơ F-15 và Typhoon cất cánh lần lượt từ căn cứ không quân King Fahd ở Taif và căn cứ King Khalid ở Khamis Mushait.

Lực lượng Houthi cũng cho biết, họ đã chặn đứng một đội hình tác chiến tại tỉnh Taiz và tấn công bằng tên lửa đất đối không, buộc họ phải rút lui. Phía Saudi hiện chưa phản hồi về vấn đề này.

Bloomberg đưa tin, gần đây lực lượng Houthi cũng liên tục tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào thị trấn tây nam Saudi, gây thiệt hại cho các cơ sở năng lượng. Phía Saudi cho biết, các đợt tấn công của Houthi gần đây đã khiến 73 người bị thương, trong đó có phụ nữ và trẻ em.

Houthi khẳng định, các hành động của họ nhằm đáp trả các cuộc tấn công liên tục từ phía Yemen được Saudi hậu thuẫn, cũng như các lệnh phong tỏa cảng và sân bay ở khu vực do Houthi kiểm soát.

Theo Tân Hoa Xã, phát ngôn viên của lực lượng Houthi Yemen, ông Mohammed Abdul-Salam khẳng định trên mạng xã hội vào thứ Năm rằng, hoạt động lưu thông và thương mại quốc tế qua Biển Đỏ và eo biển Bab el-Mandeb vẫn “an toàn, bình thường”, các hành động của tổ chức “không gây ra mối đe dọa cho vận tải quốc tế”. Ông cho biết, các hoạt động quân sự của Houthi hiện tại có mục tiêu cụ thể và thuộc loại "phòng ngự".

Khôi phục sản xuất tên lửa Iran, ẩn ý gì?

Truyền hình Trung ương Trung Quốc đề cập, báo The Wall Street Journal cho hay rằng mặc dù Iran hiện chủ yếu sử dụng các linh kiện có sẵn để sản xuất tên lửa mới “trên quy mô hạn chế hơn”, nhưng động thái này đã làm suy yếu tuyên bố “thành tựu chiến tranh quan trọng” của Mỹ và Israel.

The Wall Street Journal dẫn lời các quan chức Mỹ và Trung Đông cho biết, Iran đã dùng các bộ phận lưu kho để khôi phục sản xuất tên lửa đạn đạo tại các cơ sở ngầm.

Báo cáo nêu rõ, Iran hiện chủ yếu sử dụng các linh kiện dự trữ từ trước để lắp ráp tên lửa đạn đạo mới, quy mô sản xuất thấp hơn trước chiến tranh nhưng hoạt động liên quan đã được nối lại. Tình báo của Mỹ và các nước trong khu vực cho thấy Iran đang lắp ráp tại các cơ sở ngầm và cố duy trì năng lực tên lửa thông qua việc khôi phục sản xuất.

Tiến triển này cho thấy, dù trước đó Mỹ và Israel đã tấn công các cơ sở quân sự của Iran và tuyên bố đã làm suy yếu mạnh mẽ năng lực tên lửa đạn đạo của Iran, nhưng Iran vẫn sở hữu năng lực sản xuất và khôi phục nhất định. Vì một số cơ sở sản xuất nằm dưới lòng đất và dự án phân tán cao, nên sản xuất tên lửa của Iran không bị dừng hoàn toàn bởi các đợt tấn công trước đó.

Hai điểm nghẽn huyết mạch đồng loạt rủi ro, premium nguy cơ dầu tăng mạnh

Giá dầu tăng hơn 7% trong phiên, phản ánh việc thị trường đang đánh giá lại tác động tiềm ẩn của xung đột tại Trung Đông đối với vận chuyển năng lượng toàn cầu.

Trước đó, rủi ro chủ chốt của thị trường chủ yếu tập trung vào eo biển Hormuz, nhưng khi Houthi chiếm được Mocha và tiến về hướng eo biển Bab el-Mandeb, tuyến đường huyết mạch kết nối Á-Âu là Biển Đỏ lại trở thành trọng tâm rủi ro địa chính trị.

Đặc biệt đối với Saudi, nếu Houthi tiếp tục tiến về gần Bab el-Mandeb, đồng thời liên tục tấn công các cơ sở ven biển Biển Đỏ của Saudi, thì năng lực giảm thiểu rủi ro Hormuz bằng tuyến thay thế như Biển Đỏ cũng có thể bị hạn chế.

Khi nguy cơ tại cả eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb - hai điểm nghẽn vận chuyển năng lượng toàn cầu - cùng lúc leo thang, thị trường lo ngại về đứt gãy nguồn cung ngày càng tăng, kéo theo premium rủi ro địa chính trị trong giá dầu tăng mạnh.