Trái phiếu chủ quyền châu Âu phát tín hiệu cảnh báo nhưng thị trường chứng khoán vẫn vững chắc! Khoảng cách lợi suất giữa Pháp và Đức ghi nhận mức tăng hàng tuần lớn nhất trong hơn 30 năm, Deutsche Bank cảnh báo tình trạng lệch có thể khó duy trì.

Theo thông tin từ ứng dụng tài chính thông minh, thị trường trái phiếu chính phủ châu Âu đã chịu áp lực rõ rệt vào tuần trước, tuy nhiên thị trường chứng khoán và thị trường trái phiếu doanh nghiệp châu Âu lại phản ứng khá bình thản, tạo nên sự phân hóa hiếm thấy giữa các loại tài sản. Chuyên gia chiến lược vĩ mô của Deutsche Bank, Henry Allen, chỉ ra rằng so với những lần lan rộng rủi ro trên thị trường châu Âu trong quá khứ, hiện tượng chênh lệch lợi suất trái phiếu chính phủ tăng mạnh mà không đi kèm với sự sụt giảm lớn của tài sản rủi ro là “vô cùng bất thường”. Deutsche Bank cho rằng, sự phân hóa này khó duy trì lâu dài, nếu áp lực tài chính gần đây không thể nhanh chóng giảm bớt, các tài sản rủi ro như chứng khoán châu Âu có thể đối mặt với áp lực giảm giá ngày càng lớn.

Chênh lệch lợi suất trái phiếu Pháp-Đức kỳ hạn 10 năm ghi nhận mức tăng hàng tuần lớn nhất trong hơn 30 năm

Biến động của thị trường trái phiếu chính phủ châu Âu tuần rồi đặc biệt thu hút sự chú ý. Dữ liệu cho thấy, chênh lệch lợi suất trái phiếu chính phủ 10 năm Pháp-Đức đã tăng 32 điểm cơ bản trong vòng một tuần, đánh dấu mức tăng hàng tuần lớn nhất kể từ khi Bloomberg bắt đầu ghi nhận dữ liệu năm 1990 (thời điểm nước Đức thống nhất) và đẩy chênh lệch này lên mức cao nhất kể từ năm 2012. Cùng lúc đó, chênh lệch lợi suất trái phiếu 10 năm giữa Ý và Đức cũng mở rộng 23 điểm cơ bản, cho thấy áp lực trên thị trường trái phiếu chính phủ châu Âu không chỉ tập trung ở Pháp.

Chênh lệch lợi suất trái phiếu chính phủ thường được coi là chỉ báo quan trọng cho mức độ lo ngại của thị trường về rủi ro tài khóa và tín dụng của các quốc gia khác nhau. Trái phiếu Đức từ lâu đã được xem là tài sản chuẩn của khu vực Eurozone, do đó việc lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp, Ý… so với Đức tăng mạnh cho thấy nhà đầu tư đang đòi hỏi khoản bù đắp rủi ro cao hơn.

Allen cho biết, diễn biến của thị trường trái phiếu chính phủ châu Âu tuần trước khiến người ta liên tưởng tới những đợt khủng hoảng trước đây. Trong các đợt khủng hoảng trái phiếu châu Âu 2011-2012, tháng 3/2020 và giai đoạn biến động của năm 2022, khi áp lực trên thị trường trái phiếu chính phủ lan ra các tài sản khác, chứng khoán châu Âu thường cũng giảm mạnh.

Tuy nhiên lần này, các tài sản rủi ro khác lại phản ứng dịu dàng hơn rất nhiều.

Thị trường trái phiếu chính phủ biến động mạnh trong khi chứng khoán và trái phiếu doanh nghiệp châu Âu diễn biến khá ổn định

Mặc dù chênh lệch lợi suất trái phiếu chính phủ châu Âu giãn rộng mạnh, chỉ số Stoxx 600 của châu Âu tuần rồi chỉ giảm 1,1% và vẫn chỉ thấp hơn đỉnh lịch sử chưa đến 4%. Thị trường trái phiếu doanh nghiệp châu Âu cũng không ghi nhận mức căng thẳng tương xứng với thị trường trái phiếu chính phủ. Đến thứ Sáu tuần trước, chênh lệch tín dụng trái phiếu doanh nghiệp hạng đầu tư khu vực Eurozone tăng lên 101 điểm cơ bản, nhưng vẫn thấp rõ rệt so với các thời kỳ áp lực thị trường trước đây.

Allen cho biết, việc chênh lệch lợi suất trái phiếu chính phủ mở rộng mạnh, trong khi chứng khoán giảm hạn chế và chênh lệch trái phiếu doanh nghiệp cũng chỉ tăng nhẹ là hiện tượng “rất khác thường”. Nói cách khác, hiện thị trường lãi suất châu Âu và các tài sản rủi ro khác đang phát đi những tín hiệu rất khác biệt về triển vọng kinh tế và tài chính.

Deutsche Bank nhận định, theo yếu tố thị trường trái phiếu chính phủ, thị trường lãi suất đã bắt đầu ghi nhận khả năng rủi ro lan sang các thị trường khác và tăng trưởng kinh tế bị ảnh hưởng nghiêm trọng; tuy nhiên kịch bản tiêu cực tương tự lại chưa được phản ánh đầy đủ vào định giá của thị trường chứng khoán và trái phiếu doanh nghiệp.

Sự phân hóa giữa các tài sản này cũng có nghĩa là, tiếp theo hoặc là tâm lý căng thẳng trên thị trường trái phiếu chính phủ nhanh chóng giảm nhiệt, hoặc là các tài sản rủi ro khác sẽ phải được định giá lại, để phản ánh rủi ro mà thị trường lãi suất đã chỉ ra.

Sự phân hóa khó kéo dài, tài sản rủi ro có thể đối mặt với áp lực lớn hơn

Deutsche Bank cho rằng, hiện trạng định giá bất nhất giữa các loại tài sản châu Âu khó có thể tồn tại lâu dài. Một kịch bản lạc quan là, áp lực trên thị trường trái phiếu chính phủ giảm nhanh chóng. Deutsche Bank so sánh điều này với diễn biến thị trường sau vụ sụp đổ Ngân hàng Silicon Valley tháng 3/2023 – khi đó thị trường tài chính chao đảo dữ dội một thời gian ngắn nhưng nhanh chóng ổn định trở lại, không phát triển thành làn sóng bán tài sản rủi ro lớn hơn.

Tuy nhiên, nếu áp lực trên thị trường trái phiếu chính phủ châu Âu thời gian tới không nhanh chóng đảo chiều, các tài sản rủi ro như chứng khoán và trái phiếu doanh nghiệp sẽ ngày càng khó giữ được diện mạo ổn định như hiện tại. Điều này đồng nghĩa vấn đề then chốt của thị trường châu Âu hiện nay không chỉ là lợi suất trái phiếu chính phủ, mà là liệu tín hiệu rủi ro từ thị trường trái phiếu có lan sang các loại tài sản khác không.

Trong các đợt khủng hoảng thị trường trước đây, chênh lệch lợi suất trái phiếu chính phủ nới rộng mạnh thường đi kèm với việc nhà đầu tư giảm khẩu vị rủi ro, giá cổ phiếu đi xuống và chênh lệch tín dụng doanh nghiệp tăng cao. Nếu lần này tình trạng căng thẳng trên thị trường trái phiếu châu Âu còn kéo dài mà thị trường chứng khoán vẫn neo gần đỉnh lịch sử, chênh lệch định giá giữa hai kênh này có thể sẽ càng rộng thêm.

Chính vì vậy, Deutsche Bank cảnh báo, nếu áp lực tài chính xuất hiện trong tuần vừa rồi không nhanh chóng dịu lại, tài sản rủi ro châu Âu có thể đối mặt áp lực ngày càng lớn. Hiện tại, thị trường trái phiếu chính phủ đã bắt đầu phản ánh khả năng rủi ro lan rộng và đà tăng trưởng kinh tế bị ảnh hưởng rõ nét, trong khi chứng khoán châu Âu và trái phiếu doanh nghiệp vẫn chưa có mức phản ứng tương xứng.