Áp lực giá năng lượng và thực phẩm gia tăng có thể khiến lạm phát bùng phát trở lại! Ngân hàng Trung ương Anh có thể không còn "bình tĩnh", thị trường đặt cược mạnh vào việc tăng lãi suất

Theo thông tin từ ứng dụng tài chính Zhihui, sau quyết định về lãi suất vào tháng 7, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh Andrew Bailey đã truyền đạt một thông điệp thẳng thắn đến các phóng viên: “Xin đừng rời khỏi căn phòng này với suy nghĩ ‘Ngân hàng Trung ương Anh đang có xu hướng tăng lãi suất’.” Tuy nhiên, trong quyết định lãi suất mới nhất của Ngân hàng Trung ương Anh vào thứ Năm tuần này, có thể ông sẽ khó có thể khẳng định chắc chắn như vậy.

Chiến tranh Trung Đông còn bỏ ngỏ đang tạo ra áp lực tăng giá năng lượng ngày càng mạnh mẽ—giá dầu Brent đã vững vàng vượt ngưỡng 100 USD/thùng, còn chi phí khí đốt lại là thách thức lớn hơn đối với Anh. Gần đây, Bailey cũng từng nói với các nghị sĩ rằng giá năng lượng “có khả năng còn tăng cao hơn nữa”.

Những rủi ro mới cũng đang tới gần, có thể khiến lạm phát duy trì ở mức cao hơn mục tiêu 2% của Ngân hàng Trung ương Anh trong phần lớn thời gian năm tới. Rủi ro về chi phí thực phẩm bắt đầu xuất hiện sau đợt hạn hán diện rộng ở Anh cùng hiện tượng El Niño siêu mạnh sắp có tác động. Các mặt hàng khác trong giỏ tiêu dùng của người dân cũng không mấy khả quan, chẳng hạn như giá vé máy bay. Tăng trưởng kinh tế nhanh cho thấy nhu cầu mạnh hơn so với dự kiến.

Ông Hetal Mehta, chuyên gia kinh tế trưởng của St James's Place, cho biết: “Ở một mức độ nhất định, giá năng lượng đang chuyển giao gậy tiếp sức cho giá thực phẩm. Ảnh hưởng El Niño diễn biến rộng hơn rất có thể sẽ khiến lạm phát năm sau càng cứng đầu hơn. Dù lạm phát giá năng lượng liên quan đến Trung Đông thực sự dịu lại, thì bạn vẫn sẽ chứng kiến một làn sóng tăng giá thực phẩm khác—và điều đó khiến dữ liệu tổng thể không thể giảm nhanh rõ rệt.”

Các nhà giao dịch tăng cược Ngân hàng Trung ương Anh sẽ tăng lãi suất

Trong điều kiện rủi ro lạm phát gia tăng, thị trường đã điều chỉnh. Vài ngày sau buổi họp báo tháng 7 của Bailey, các nhà giao dịch chỉ kỳ vọng tăng lãi suất dưới 25 điểm cơ bản trước cuối năm; nhưng tới ngày 11/9, họ đã định giá tăng tổng cộng 46 điểm cơ bản từ nay tới cuối năm và đặt cược tối đa bốn lần tăng trước mùa hè năm sau.

Phần lớn các quan chức Ngân hàng Trung ương Anh cho rằng, thị trường lao động yếu và tăng trưởng chậm dự kiến trong nửa cuối năm sẽ giúp kiềm chế áp lực giá phát sinh từ chiến tranh Trung Đông. Dù số liệu GDP tháng 7 cho thấy kinh tế có độ bền bỉ, nhưng hầu hết bằng chứng cho thấy ảnh hưởng vòng hai vẫn trong tầm kiểm soát.

Hiện vẫn gần như không có dấu hiệu cho thấy lạm phát đã trở nên ăn sâu. Khảo sát kỳ vọng lạm phát tháng 8 vừa được Ngân hàng Trung ương Anh công bố tuần trước cho thấy, dự báo lạm phát một năm tới giảm từ 4% hồi tháng 5 xuống còn 3,2%; trong khi dự báo cho 12 tháng nữa giảm từ 3,5% xuống còn 2,9%. Khảo sát của đại lý quốc gia Ngân hàng Trung ương Anh với các doanh nghiệp trên toàn quốc cho biết, thỏa thuận tiền lương cho năm 2027 “cơ bản ngang hoặc thấp hơn 2026”—năm 2026 tăng trung bình 3,6%.

Một ẩn số quan trọng trong nước là liệu tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ của Anh nửa đầu năm nay có duy trì được hay thậm chí có thúc đẩy doanh nghiệp tuyển dụng trở lại. Dù các tổ chức dự báo cho rằng áp lực lạm phát leo thang sẽ kéo giảm tiêu dùng và hoạt động kinh tế, nhưng khảo sát cho thấy kể từ khi Andy Burnham nhậm chức Thủ tướng tháng 7, niềm tin của người tiêu dùng và doanh nghiệp đều phục hồi, có thể khiến nhu cầu trong nền kinh tế tăng thêm.

Hóa đơn năng lượng tiếp tục đẩy lạm phát Anh leo thang

Tuy nhiên, Ngân hàng Trung ương Anh có thể sẽ phải thay đổi chiến lược vào một thời điểm nào đó. Theo Viện Nghiên cứu Kinh tế Oxford, lạm phát Anh—hiện đang ở mức 2,9%—có thể tăng lên gần 4% vào cuối năm nay. Đây là mức gấp đôi mục tiêu của Ngân hàng Trung ương Anh, đồng thời vượt ngưỡng mà ngân hàng cho rằng các hộ gia đình bắt đầu nhận thấy giá cả tăng nhanh.

Một động lực chính của đợt tăng này là trần giá năng lượng tại Anh—giới hạn mức phí năng lượng tối đa mà nhà cung ứng có thể thu với người tiêu dùng. Văn phòng Thị trường Khí đốt và Điện lực (Ofgem) đã thông báo trần này sẽ chạm mốc cao nhất ba năm vào tháng 10, và các chuyên gia cho rằng trần giá có thể còn tăng thêm vào đầu năm 2027.

Ông Andrew Goodwin, chuyên gia kinh tế trưởng tại Viện Nghiên cứu Kinh tế Oxford, cho biết: “Chúng tôi tin tác động từ xung đột Trung Đông vẫn đang tích tụ. Chúng tôi dự báo trần giá sẽ tăng tiếp 13% vào tháng 1. Giá điện bán buôn hiện cao hơn đáng kể so với giai đoạn khảo sát trước.”

Ngành công nghiệp thực phẩm cũng cảnh báo rằng chi phí năng lượng tăng, thời tiết nóng ở Anh ảnh hưởng đến mùa màng và hiện tượng El Niño cùng diễn ra, sẽ đẩy mạnh chi tiêu cho thực phẩm trong phần lớn năm tới. Liên đoàn Thực phẩm và Đồ uống Anh (FDF) dự báo lạm phát thực phẩm sẽ tăng vọt lên gần 4% trước Giáng sinh và đạt đỉnh 6,4% vào tháng 7/2027.

Bà Liliana Danila, chuyên gia kinh tế trưởng FDF, nhận định: “Rủi ro lớn nhất thực ra là chuyện gì sẽ xảy ra với hàng hóa cơ bản, từ đó El Niño sẽ tạo ra tác động gì.” Bà chỉ ra rằng các cây trồng như cacao, cà phê, dầu cọ, gạo và đường có thể bị ảnh hưởng, “chúng ta hoàn toàn có thể chứng kiến tình hình tệ hơn dự báo... Mặc dù cho đến nay, chúng tôi vẫn chưa thấy tác động thực tế rõ ràng nào.”

Lạm phát thực phẩm Anh được dự kiến đạt đỉnh cao nhất kể từ đầu năm 2024

Hầu hết các chuyên gia kinh tế nhận định, Ủy ban Chính sách Tiền tệ (MPC) của Ngân hàng Trung ương Anh vào thứ Năm sẽ tiếp tục giữ lãi suất không đổi ở mức 3,75% với tỷ lệ phiếu 6-3. Chuyên gia kinh tế trưởng Matt Swannell của ITEM Club cho rằng, ủy ban nhiều khả năng sẽ “phát tín hiệu cứng rắn về quyết tâm chống lạm phát nhằm ngăn điều kiện tài chính bị nới lỏng không cần thiết”.

Bên cạnh đó, thị trường cũng dự đoán rộng rãi rằng, MPC của Ngân hàng Trung ương Anh sẽ giảm tốc độ thu hẹp danh mục đầu tư trái phiếu quốc gia nhằm cân nhắc trạng thái dễ tổn thương của thị trường trái phiếu. Từ khi triển khai chính sách thắt chặt định lượng năm 2022, quy mô danh mục trái phiếu quốc gia của Ngân hàng Trung ương Anh đã giảm từ 875 tỷ bảng xuống còn 489 tỷ bảng. Thị trường kỳ vọng ngân hàng sẽ giảm tốc độ thu hẹp từ 70 tỷ bảng trong 12 tháng qua, còn 50 tỷ bảng trong 12 tháng tính từ tháng 10.