Giá dầu là "rắc rối lớn" của Trump, còn đồng yên là vấn đề của tất cả mọi người

Hai đường rủi ro hoàn toàn khác biệt đang đồng thời thắt chặt: giá dầu biến động mạnh dưới áp lực chính trị, trực tiếp đe dọa triển vọng bầu cử giữa kỳ của Trump; trong khi sự chuyển hướng cấu trúc của đồng yên có thể truyền sóng xung kích tới mọi loại tài sản chính qua đóng vị thế giao dịch chênh lệch, dòng vốn quay trở lại và lợi suất toàn cầu tăng cao.

Giá dầu Brent tăng vọt vào thứ Năm rồi giảm mạnh vào thứ Sáu nhưng vẫn duy trì gần 110 USD/thùng, chỉ còn khoảng bảy tuần rưỡi nữa là đến bầu cử giữa kỳ. Kể từ khi giá dầu tăng vọt hồi tháng 8, xác suất đảng Dân chủ lấy lại quyền kiểm soát Thượng viện đã tăng từ 41% lên hơn 50%. Trump cho biết hôm thứ Ba rằng giá dầu sẽ chỉ giảm mạnh sau bầu cử giữa kỳ — phát ngôn này có thể củng cố kỳ vọng xung đột sẽ kéo dài trên thị trường, nhưng cũng khiến mọi người càng chú ý đến việc liệu Nhà Trắng có buộc phải hành động để hạ giá dầu hay không. Trong khi đó, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm tiến sát 5%, càng bóp chặt không gian chính sách.

Chuyển hướng của đồng yên đang tác động đến thị trường toàn cầu rộng lớn hơn. Chênh lệch lợi suất 10 năm Mỹ-Nhật đã thu hẹp đáng kể trong hai năm qua, nhưng tỷ giá USD/JPY lại bị trì hoãn phản ứng với sự thay đổi này — sự lệch pha này đang được điều chỉnh. TS Lombard cho rằng động lực cốt lõi thúc đẩy đồng yên mạnh lên là dòng vốn quay trở lại Nhật Bản, với mô hình giá trị hợp lý cho thấy khoảng 130-140, tức còn không gian tăng giá đáng kể so với mức hiện tại. Một khi “siêu tàu dầu” yên Nhật chuyển hướng nhanh chóng, việc đóng hàng loạt các vị thế giao dịch chênh lệch có thể khiến biến động đa tài sản tăng hệ thống, chỉ số VIX khó duy trì mức thấp hiện tại.

Giá dầu: Bài toán chính trị của Trump

Mỗi lần giá dầu tăng là lại ăn mòn nền tảng bầu cử của đảng Cộng hòa. Kể từ tháng 8 khi giá dầu tăng mạnh, xác suất đảng Dân chủ chiếm lại Thượng viện đã vượt quá 50%. Dầu Brent tiến sát 110 USD/thùng, khi chỉ còn khoảng bảy tuần rưỡi đến bầu cử giữa kỳ, thị trường bắt đầu đánh giá lại ngưỡng chịu đựng giá cao của đảng Cộng hòa.

Phát biểu của Trump hôm thứ Ba — giá dầu sẽ chỉ giảm sau bầu cử — phần nào củng cố kỳ vọng xung đột địa chính trị sẽ kéo dài, nhưng không có nghĩa Nhà Trắng sẽ đứng ngoài quan sát. Phân tích cho rằng, nếu giá dầu trước ngày bầu cử vẫn duy trì thoải mái trên 100 USD, cộng thêm lợi suất 10 năm Mỹ tiến sát 5%, áp lực chính trị và kinh tế có thể buộc Nhà Trắng phải tìm cách giảm nhiệt. Nếu đảng Dân chủ chiếm lại cả Hạ viện lẫn Thượng viện, dư địa chính sách hai năm còn lại của Trump sẽ giảm mạnh — cái giá này còn khó chịu đựng hơn nữa.

Đáng chú ý, biến động giá dầu hiện tại phản ánh áp lực thị trường còn thấp hơn nhiều so với cú sốc giá giao ngay quy mô nhỏ vào tháng 7, càng không bằng đợt rung lắc dữ dội hồi tháng 3. Thị trường biến động giá dường như phần nào đã định giá trước việc Trump cần giá dầu giảm.

Đồng yên: Chuyển hướng cấu trúc, không phải yếu tố nhiễu ngắn hạn

Câu chuyện về đồng yên không chỉ dừng ở một biến động tỷ giá đơn thuần.

Hai năm qua, chênh lệch lợi suất Mỹ-Nhật thu hẹp mạnh nhưng tỷ giá USD/JPY gần như không thay đổi — khoảng cách này nay đang được sửa chữa nhanh.

TS Lombard chỉ ra, Ngân hàng Trung ương Nhật tăng tốc thắt chặt, sự dung nạp đồng yên mạnh từ chính trị tăng và đảo chiều dòng vốn ra nước ngoài, ba yếu tố này đang cộng hưởng. Can thiệp có thể là chất xúc tác đợt sóng này, tuy nhiên dòng vốn quay trở lại mới là động lực căn bản giúp đồng yên duy trì đà mạnh lên.

Mô hình giá trị hợp lý của TS Lombard đưa ra vùng giá hợp lý USD/JPY là 130-140, tức kể cả khi tụt dưới 150, đây có thể chỉ mới là điểm khởi đầu của đợt điều chỉnh, USD/JPY sẽ chịu áp lực giảm kéo dài.

Đóng vị thế giao dịch chênh lệch, biến động đồng yên đe dọa tài sản toàn cầu

Rủi ro của đồng yên không chỉ gói gọn ở Nhật Bản mà còn là mối nguy tiềm ẩn với thị trường toàn cầu. Logic của giao dịch chênh lệch là biến động thấp giúp "che" chênh lệch lợi suất, tuy nhiên khi biến động đồng yên (JPY vol) tăng, lợi nhuận điều chỉnh rủi ro khi giữ vị thế bán yên đang xấu đi rất nhanh.

Can thiệp chính thức là chất xúc tác, còn việc biến động tăng chính là động lực chuyển điều chỉnh cục bộ thành đóng vị thế diện rộng. Việc giảm đòn bẩy các vị thế đang trực tiếp ảnh hưởng tới thanh khoản toàn cầu.

Dòng vốn quay trở lại Nhật đẩy lợi suất trái phiếu Âu-Mỹ tăng

Sự thay đổi của đồng yên đang tái định hình cung-cầu trên thị trường trái phiếu toàn cầu. Theo Natixis phân tích, nếu GPIF (Quỹ đầu tư hưu trí Chính phủ Nhật Bản) chuyển vốn sang trái phiếu Nhật (JGB), ảnh hưởng sẽ vượt ra ngoài thị trường Tokyo.

Lịch sử, nhà đầu tư Nhật luôn là những người mua trái phiếu nước ngoài lớn. Khi họ trở nên nhạy cảm hơn với giá hoặc chủ động chuyển tiền về nước, điều này sẽ rút đi một nguồn cầu lớn đúng lúc Chính phủ các nước tăng phát hành trái phiếu. Vì vậy, chuyển hướng đồng yên sẽ đặt thêm áp lực tăng lợi suất trái phiếu Mỹ và châu Âu.

Đồng yên mạnh có thể đánh thức VIX, kích hoạt nhu cầu trú ẩn toàn cầu

Đồng yên mạnh không chỉ phản ánh tâm lý né tránh rủi ro toàn cầu mà bản thân nó còn có thể tạo ra trạng thái này. Nếu USD/JPY lao dốc không kiểm soát có thể buộc các vị thế giao dịch rủi ro toàn cầu phải giảm đòn bẩy, từ đó biến đợt phục hồi của đồng yên thành sự kiện biến động toàn cầu diện rộng.

Trong bối cảnh chỉ số VIX vừa được thiết lập lại gần đây, biến động cổ phiếu hiện là công cụ phòng hộ rủi ro đuôi cực kỳ hấp dẫn. Nếu “siêu tàu dầu” yên Nhật chuyển hướng nhanh, biến động trên thị trường toàn cầu sẽ không còn ngủ yên.