Đường ống dẫn dầu quan trọng của Saudi Arabia bị tấn công vào thứ Năm, vận chuyển qua eo biển Mandeb giảm mạnh, lực lượng Houthi tuyên bố chiếm đóng 5.400 km² trong 9 ngày.

Rủi ro vận chuyển năng lượng ở Trung Đông vẫn tiếp tục leo thang. Đúng vào thời điểm một đường ống dẫn dầu quan trọng của Saudi Arabia bị tấn công và gây cháy hôm thứ Năm, lực lượng Houthi Yemen tuyên bố đã đạt được 'thành quả lớn' tại bờ Tây Biển Đỏ gần đây, số lượng tàu thuyền qua eo biển Bab el-Mandeb cũng giảm mạnh xuống chỉ còn một con số.

Theo các phương tiện truyền thông Mỹ đưa tin ngày thứ Sáu, ngày 11 tháng 9 theo giờ miền Đông Mỹ, một đường ống dẫn dầu quan trọng của Saudi Arabia đã bị vật thể phóng tới tấn công vào thứ Năm tuần này, gây ra hỏa hoạn. Đường ống này đảm nhận vai trò vận chuyển dầu thô từ các mỏ miền Đông Saudi ra các cơ sở xuất khẩu ven Biển Đỏ. Trong bối cảnh giao thông qua eo biển Hormuz bị cản trở, đây là tuyến đường ống thay thế quan trọng của Saudi Arabia.

Trong phiên giao dịch buổi trưa của chứng khoán Mỹ vào thứ Sáu, sau khi có thông tin đường ống này bị tấn công, hợp đồng tương lai dầu thô quốc tế phản ứng khá ổn định, giữ mức giảm hơn 2% trong phiên.

Hồi sáng thứ Sáu, Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) dẫn lời phát ngôn viên Yahya Saree của lực lượng Houthi Yemen trong một đoạn video công bố ngày 11 tháng 9, cho biết, từ ngày 3 tháng 9, lực lượng Houthi mở chiến dịch quy mô lớn nhắm vào lực lượng "được Saudi hậu thuẫn" tại bờ Tây Yemen, trong 9 ngày chiếm được 6 khu vực ở tỉnh Taiz và Hodeidah, diện tích lên tới 5.400 km2. Houthi còn cho biết chiến dịch đã khiến hàng trăm binh lính đối phương bị chết, bị thương hoặc bị bắt giữ, đồng thời chặn 32 lượt máy bay chiến đấu của Saudi, bắn rơi 9 máy bay không người lái.

Theo Tân Hoa Xã, sau khi Houthi kiểm soát thành phố cảng Mocha ở Biển Đỏ, vận tải qua eo biển Bab el-Mandeb bị ảnh hưởng rõ rệt. Khoảng 15h ngày 10 (giờ địa phương), chỉ có 6 tàu đi qua eo biển Bab el-Mandeb, trong khi ngày 9 là 30 tàu, ngày 8 và 7 lần lượt là 26 và 29 tàu. Tân Hoa Xã cho biết, sau khi chiếm được Mocha, Houthi tiếp tục tiến công về eo biển Bab el-Mandeb và các đảo xung quanh, tình hình tuyến đường biển Biển Đỏ đối diện thay đổi mới.

Tuy nhiên, ngày thứ Sáu cũng xuất hiện tín hiệu hạ nhiệt. CCTV đưa tin, Ủy ban Chính trị Tối cao của Houthi Yemen cùng ngày ra tuyên bố cho biết giao tranh tại các tỉnh ven biển phía Tây Biển Đỏ đã dừng lại, đồng thời kêu gọi các bên gây áp lực với Saudi để tránh leo thang xung đột thêm nữa.

Đường ống dẫn dầu Saudi bị tấn công, tuyến thay thế Hormuz đối mặt rủi ro

Theo CNN của Mỹ, hôm thứ Năm các vật thể phóng tới đã tấn công vào cơ sở dọc theo tuyến đường ống dẫn dầu Đông-Tây của Saudi và gây ra hỏa hoạn. Một quan chức Mỹ cho biết, phân tích ban đầu cho thấy trạm bơm nằm gần đường ống đã bị tấn công. Ảnh vệ tinh cho thấy một trạm bơm bị hư hại lớn do cháy nổ vào thứ Sáu, còn trong ảnh được chụp ngày thứ Năm cũng thấy khu vực gần một trạm bơm khác có đám cháy nhỏ và bốc khói đen dày đặc.

CNN cho biết, hiện chưa rõ ai thực hiện vụ tấn công, và cũng không thể xác nhận bản thân đường ống dẫn dầu có bị thiệt hại hay không. Tuy vậy, một quan chức Mỹ nhận định vụ tấn công có thể do máy bay không người lái từ Iraq thực hiện. Các nguồn tin cho hay, hiện vẫn chưa rõ bao lâu nữa mới có thể sửa chữa được các cơ sở bị hư hại.

Dữ liệu giám sát vệ tinh cho thấy, hôm thứ Năm phát hiện 9 đám cháy lớn gần đường ống dẫn dầu Đông-Tây của Saudi Arabia. Tuy nhiên, ít nhất 6 trong số đó dường như trùng với các bãi đốt (flare pit) nằm dọc tuyến đường ống. Flare pit là thiết bị của cơ sở dầu khí dùng để đốt khí thải trong tình huống khẩn cấp, nên không phải mọi đám cháy mà vệ tinh ghi nhận đều do bị tấn công.

Vai trò cốt lõi của tuyến đường ống bị tấn công nói trên là giúp Saudi Arabia né tránh eo biển Hormuz, đưa một phần dầu thô tới Biển Đỏ sau đó xuất khẩu bằng đường biển. Nếu tuyến này bị gián đoạn lâu dài, khả năng ứng phó rủi ro cho vận tải qua Hormuz của Saudi Arabia cũng bị ảnh hưởng.

Đáng chú ý, sáng thứ Sáu, CCTV quốc tế dẫn trang Axios (Mỹ) cho biết, Thái tử kiêm Thủ tướng Saudi Arabia Mohammed bin Salman hôm 10 tháng 9 đã hai lần gọi điện cho Tổng thống Mỹ Donald Trump, thúc giục Mỹ tấn công Houthi Yemen nhưng Trump đã từ chối lời đề nghị này.

Các quan chức Mỹ tiết lộ, chính phủ Mỹ hiện "không có ý định thực hiện hành động quân sự trực tiếp chống Houthi". Điều này nghĩa là, trong bối cảnh cơ sở năng lượng của Saudi bị tấn công và phạm vi kiểm soát của Houthi mở rộng, Mỹ vẫn đang tránh mở mặt trận quân sự mới với Houthi ngay lúc này.

Lưu lượng qua eo biển Bab el-Mandeb giảm mạnh, Houthi công bố "thành quả" tiến công gần đây

Theo Tân Hoa Xã, lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Bab el-Mandeb đang giảm rõ rệt.

Theo số liệu từ tạp chí ngành Logistics Trung Đông được Tân Hoa Xã trích dẫn, lúc 15h ngày 10, chỉ có 6 tàu đi qua Bab el-Mandeb, trong đó 5 tàu rời eo biển, 1 tàu đi vào; trong khi ngày 9 có tổng cộng 30 tàu, ngày 8 và 7 lần lượt là 26 và 29 tàu.

Bab el-Mandeb kết nối Biển Đỏ với Vịnh Aden, là một trong những tuyến hàng hải quốc tế quan trọng nhất thế giới. Khi Houthi tăng cường kiểm soát bờ Tây Yemen gần đây, các hãng vận tải phải đối mặt với rủi ro an ninh nghiêm trọng hơn.

Về các chiến dịch trước đó, ngày 11 tháng 9, lực lượng Houthi đã công bố một loạt "thành quả quy mô lớn".

Theo Yahya Saree, các chiến dịch của Houthi kể từ ngày 3 tháng 9 chống lại các "lực lượng do Saudi hậu thuẫn" đã chiếm được 6 khu vực ở tỉnh Taiz và Hodeidah, kiểm soát diện tích 5.400 km2; chiến dịch này còn tấn công vào 7 sư đoàn và 38 lữ đoàn của đối phương, khiến hàng trăm người chết, bị thương hoặc bị bắt, đồng thời giải cứu được nhiều chiến binh Houthi bị bắt giữ trước đó.

Houthi cũng khẳng định đã chặn 32 lượt máy bay chiến đấu Saudi, bắn rơi 9 máy bay không người lái trong đợt này.

Nguồn số liệu trên chủ yếu do Houthi công bố một phía, hiện chưa thể kiểm chứng toàn bộ qua các kênh độc lập, do đó chỉ phù hợp để thể hiện kết quả các chiến dịch quân sự gần đây của họ, mà không có nghĩa là Houthi vẫn đang tiếp tục tiến tới bờ biển Biển Đỏ vào ngày thứ Sáu.

Thực tế, cùng ngày Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc trích lời tuyên bố của Ủy ban Chính trị Tối cao Houthi cho biết, giao tranh tại các tỉnh bờ Tây Biển Đỏ đã ngưng, đồng thời kêu gọi các bên gây sức ép với Saudi để tránh tình hình leo thang.

Bộ Ngoại giao Iran xác nhận: Thứ Hai tới sẽ hội đàm với các quốc gia vùng Vịnh tại Oman

Trái ngược với rủi ro quân sự tại khu vực Biển Đỏ, vấn đề eo biển Hormuz xuất hiện tín hiệu phối hợp ngoại giao mới.

Theo Tân Hoa Xã dẫn tin từ hãng thông tấn Fars (Iran) ngày 11, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Baghaei, thông báo rằng Iran, Iraq cùng các quốc gia ven Vịnh Ba Tư sẽ tổ chức hội nghị khu vực tại Oman vào ngày 14 để thảo luận về thiết lập tuyến hàng hải an toàn cho vận tải thương mại qua eo Hormuz.

Trước đó, tờ Financial Times (Anh) đưa tin, Ngoại trưởng sáu nước Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh sẽ dự kiến gặp Phó Ngoại trưởng Iran Araghchi tại thành phố ven biển Salalah của Oman vào ngày 14 tháng 9, với vai trò của Oman là quốc gia chủ trì, mục tiêu một phần là tìm được sự đồng thuận tạm thời trong việc điều chỉnh hoạt động vận chuyển thương mại qua eo biển Hormuz.

Sau khi tin của Financial Times được đăng tải, Baghaei phát biểu trên mạng xã hội rằng, cuộc họp vào thứ Hai tuần tới sẽ diễn ra tại Oman, với sự tham dự của Iran, Iraq cùng các quốc gia vùng Vịnh khác, nội dung bao gồm các vấn đề khu vực và kết quả đàm phán an ninh tuyến vận tải biển Hormuz giữa Iran và Oman.

Ông còn cho biết, Iran và Oman đã nhất trí về tuyến hàng hải tạm thời tại eo Hormuz. Iran vẫn cam kết duy trì an ninh hàng hải, nhưng trong điều kiện Mỹ phong tỏa trên biển và "chiến tranh kinh tế" kéo dài, Iran không thể đảm bảo hoàn toàn an toàn vận tải biển.

Tiến triển trên phương diện ngoại giao này, cùng với việc Houthi tuyên bố ngừng bắn tại bờ Tây Biển Đỏ, đã phần nào lý giải lý do giá dầu giảm từ mức cao trong ngày thứ Sáu.

Tính tới thứ Năm, dầu Brent đã tăng liên tục 5 phiên, lũy kế theo giá đóng cửa tăng 12,68%; WTI tăng liên tiếp 8 phiên, tổng cộng tăng 22,88%. Sáng thứ Sáu, WTI từng có lúc giảm về 98,48 USD/thùng, giảm 3,9% trong phiên; dầu Brent có lúc giảm xuống 103,50 USD/thùng, giảm hơn 3,8% trong ngày.

Trong phiên giao dịch chiều thứ Sáu trên thị trường Mỹ, sau thông tin mới về việc đường ống dẫn dầu của Saudi bị tấn công, giá dầu thô quốc tế không đảo chiều mạnh so với xu hướng giảm trước đó, WTI vẫn trên 99,90 USD, dầu Brent quanh mức 105 USD, mức giảm vẫn trên 2%.

Điều này cho thấy, ít nhất theo giá thị trường thứ Sáu, rủi ro nguồn cung từ sự kiện đường ống dẫn dầu Saudi bị tấn công và vận chuyển qua eo biển Bab el-Mandeb giảm mạnh tạm thời chưa lấn át tác động của các tín hiệu hòa hoãn như khả năng có sắp xếp tạm thời cho vận tải thương mại qua Hormuz, cũng như ngừng giao tranh ở bờ Tây Biển Đỏ đối với giá dầu.