Ưu đãi thuế cho trung tâm dữ liệu thay đổi! Hơn mười bang ở Mỹ xem xét lại các ưu đãi thuế, mở rộng năng lực AI gặp trở ngại

Theo ứng dụng tài chính Zhihui, các ưu đãi thuế liên quan đến quá trình xây dựng trung tâm dữ liệu lớn tại Mỹ đang bị xem xét lại, hơn 10 bang đang đánh giá hoặc cắt giảm trợ cấp, trong khi hơn 35 bang vẫn còn cung cấp ưu đãi liên quan. Quy mô miễn thuế cho trung tâm dữ liệu ở bang Ohio năm ngoái vượt quá 1,5 tỷ USD, gấp hơn 10 lần so với dự đoán ban đầu, thúc đẩy một số nghị sĩ quốc hội yêu cầu hủy bỏ ưu đãi và đàm phán lại các hợp đồng dài hạn.

Amazon, gã khổng lồ thương mại điện tử và điện toán đám mây dẫn dắt làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu AI chưa từng có tiền lệ tại Mỹ, nhấn mạnh rằng kể từ năm 2015 đã đầu tư gần 40 tỷ USD tại bang này và tạo ra hàng ngàn việc làm. Trọng tâm tranh cãi giữa các ông lớn công nghệ Mỹ và chính quyền bang là làm thế nào chính phủ cân nhắc tiếp tục giữa đầu tư, việc làm và thu nhập thuế, cũng như chi phí tiện ích công do mở rộng trung tâm dữ liệu mang lại; đối với các ông lớn công nghệ, sự không chắc chắn của các thỏa thuận thuế dài hạn đang trở thành biến số mới trong lợi suất chi tiêu vốn.

Đối với Amazon, Meta và Google, tác động trực tiếp của việc thu hẹp ưu đãi thuế là chi phí xây dựng tăng lên, tỉ suất lợi nhuận sau thuế của dự án chịu áp lực. Khi cụm máy chủ trung tâm dữ liệu và thiết bị liên quan không còn được miễn thuế bán hàng, chi tiêu tiền mặt cho mua sắm và nâng cấp thiết bị sẽ tăng; nếu doanh nghiệp còn phải gánh thêm chi phí xây dựng lưới điện và cung cấp điện, thời gian thu hồi vốn đầu tư có thể kéo dài hơn. Tuy nhiên, việc bang Ohio dừng việc nhận đơn mới và nghị sĩ đề nghị bãi bỏ ưu đãi, đàm phán lại hợp đồng cũ, là các biện pháp cân nhắc ở các giai đoạn khác nhau, tạm thời không thể cho rằng các ông lớn công nghệ đã mất hết các ưu đãi miễn thuế lâu dài.

Astra công bố đã đẩy kỳ vọng thị trường về trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI) lên cao, từ đó tạo ra quỹ đạo nhu cầu tính toán mạnh mẽ hơn, đặc biệt mô hình tăng trưởng “trả theo kết quả” mới kỳ vọng sẽ mang lại tổng nhu cầu tính toán mạnh mẽ hơn, còn bằng chứng nhu cầu tính toán gần đây hơn đến trực tiếp từ quy trình phát triển AI—tức là AI bắt đầu “tạo ra AI” trong xu hướng nghiên cứu “cải tiến tự động đệ quy (RSI)”.

Khi các mô hình lớn tiên tiến do Astra dẫn dắt mang lại nhu cầu AI tính toán ngày một mạnh mẽ, Morgan Stanley dự kiến tổng chi tiêu vốn cho trung tâm dữ liệu của bốn gã khổng lồ điện toán đám mây và ứng dụng AI ở Bắc Mỹ sẽ tăng từ 917 tỷ USD năm 2026 lên 1.47 nghìn tỷ USD vào năm 2027, 1.64 nghìn tỷ USD vào năm 2028, đồng thời công suất triển khai dự kiến từ 35 GW năm 2025 mở rộng lên 145 GW vào năm 2028.

Khi các bang xem xét lại ưu đãi thuế, Amazon, Meta và Google đối mặt với rủi ro mới

Hơn 10 bang đang tái đánh giá hoặc cắt giảm trợ cấp thuế cho các trung tâm dữ liệu. Những cơ sở này từng được coi là động lực tăng trưởng quan trọng thúc đẩy sự bùng nổ kinh tế AI nên từng được hoan nghênh, hiện nay lại ngày càng bị lãnh đạo địa phương xem là rủi ro chính trị. Do đó, với làn sóng phản đối đối với các trung tâm dữ liệu ngày càng tăng, các tập đoàn công nghệ lớn nhất nước Mỹ như Amazon (AMZN.US), công ty mẹ Facebook Meta (META.US) và Google (GOOG.US)(GOOGL.US) đang đối mặt với nguy cơ mất ưu đãi miễn thuế kéo dài hàng chục năm.

Hơn chục năm trước, các nhà lập pháp Ohio đã miễn thuế bán hàng cho doanh nghiệp công nghệ khi mua máy chủ, thiết bị phục vụ cho trung tâm dữ liệu, đặt cược rằng ưu đãi thuế trị giá hàng triệu USD này có thể thu hút đầu tư mà bang đang cần. Chính sách này đã phát huy tác dụng, giúp Ohio trở thành một trong những địa phương thu hút nhiều trung tâm dữ liệu. Tuy nhiên, báo cáo cho biết làn sóng AI sau đó khiến quy mô miễn thuế tăng vọt, năm ngoái vượt quá 1,5 tỷ USD, gấp hơn 10 lần so với ước tính ban đầu của bang.

Hiện nay, một số nghị sĩ bang bao gồm nghị sĩ Dân chủ Tristan Red, đang mong muốn bãi bỏ chính sách miễn thuế bán hàng và đàm phán lại các thỏa thuận trước đây với các doanh nghiệp công nghệ như Amazon, Meta Platforms và Google (thuộc tập đoàn Alphabet). Những doanh nghiệp này thông qua ký kết hợp đồng với chính quyền bang để được hưởng miễn thuế kéo dài hàng chục năm. Theo báo cáo, ở nhiều bang, các ông lớn công nghệ được hưởng ưu đãi miễn thuế tổng cộng hơn 1 tỷ USD mỗi năm.

“Dường như họ còn giàu hơn cả Thượng đế, ngay cả khi không có các biện pháp ưu đãi thì họ vẫn đủ sức xây dựng các cơ sở này”, Red nói. Ông đang đề xuất đánh thuế mới lên trung tâm dữ liệu, yêu cầu nhà đầu tư gánh thêm chi phí điện lực và hạ tầng điện. Khu vực bầu cử của ông bao gồm một phần Cleveland, nơi người dân đã lên tiếng phản đối những cơ sở này. Ông hy vọng các biện pháp mới sẽ buộc doanh nghiệp ngồi vào bàn đàm phán.

Amazon trong bản tuyên bố nói rằng kể từ 2015, công ty đã đầu tư gần 40 tỷ USD vào các trung tâm dữ liệu tại Ohio, tạo ra hàng ngàn việc làm và năm ngoái đã đóng hơn 11 triệu USD thuế tài sản và các khoản phí liên quan tại bang này. Meta và Google từ chối bình luận, văn phòng Thống đốc DeWine cũng không bình luận.

Các động thái tấn công vào điều khoản ưu đãi thuế là minh chứng mới nhất cho làn sóng phản đối AI trên toàn nước Mỹ. Báo cáo cho biết, John Perkins, nghị viên thành phố Independence, Missouri từng bỏ phiếu thông qua ưu đãi thuế trị giá hàng tỷ USD cho một trung tâm dữ liệu, sau đó đã thất cử trong cuộc bầu cử gần đây.

Mặc dù các khảo sát gần đây cho thấy phần lớn người dân Mỹ không muốn trung tâm dữ liệu xây dựng ở gần nhà mình, Tổng thống Trump vẫn kêu gọi cử tri nên chào đón các cơ sở này. “Nếu các bạn muốn tiểu bang hoặc thành phố của mình trở nên giàu có, muốn đóng thuế ít đi, muốn tạo ra của cải khổng lồ, muốn giá trị nhà cửa và tài sản khác tăng lên, thì các bạn sẽ muốn có một trung tâm dữ liệu AI lớn”, ông phát biểu hôm thứ Sáu. “Nếu muốn sống trong nghèo đói, tội phạm và cảnh nhếch nhác, tôi sẽ nói, vậy thì đừng cho phép xây dựng trung tâm dữ liệu.”

Các phương tiện truyền thông đưa tin, Ian Boccaccio, nhà nghiên cứu cấp cao tại công ty dịch vụ thuế Ryan cho biết, sau khi Ohio, Arizona và Illinois cho thấy ý định tạm dừng hoặc hoàn toàn bãi bỏ một số ưu đãi miễn thuế, sức hấp dẫn đầu tư đã giảm. Ông cho biết ông đang khuyến nghị khách hàng trung tâm dữ liệu cân nhắc sử dụng các ưu đãi thuế đầu tư khác mà các bang cung cấp cho doanh nghiệp. Phần lớn các nhà quan sát trong ngành đều cho rằng về lâu dài, lợi ích thực tế và tiềm năng tăng trưởng trong tương lai mà các trung tâm này mang lại quá lớn để chính quyền có thể đóng cửa hoàn toàn.

Ảnh hưởng thế nào đến chủ đề đầu tư AI tính toán toàn cầu?

Làn sóng phản đối trung tâm dữ liệu đang khiến các rào cản đầu tư AI mở rộng từ vấn đề chip và nguồn điện sang khâu cấp phép xây dựng và sự chấp nhận của cộng đồng. Theo công bố của Annenberg tháng 8, khảo sát thực tế diễn ra vào tháng 6-7 cho thấy tỷ lệ người trưởng thành phản đối xây mới trung tâm dữ liệu gần nơi ở tăng từ 49% lên 61%, nhưng quan điểm về ảnh hưởng tổng thể của AI không có thay đổi rõ rệt. Trong khi đó, Data Center Watch xác nhận ít nhất 75 dự án trị giá tổng cộng khoảng 130 tỷ USD đã bị đình trệ hoặc trì hoãn trong quý I. Đối với chuỗi ngành công nghiệp AI, tác động trực tiếp là thời gian vận hành tính toán mới trở nên khó xác định, việc giao thiết bị, mở rộng dịch vụ đám mây cũng như xác nhận doanh thu AI được thị trường quan tâm có thể bị trì hoãn, dẫn đến chuỗi ngành AI quay đầu điều chỉnh vì định giá bị thu hẹp.

Bản chất kinh tế của tranh cãi là ai sẽ gánh chi phí phát điện, truyền tải điện và cấp nước tăng thêm. Sau khi doanh nghiệp công nghệ ký “Cam kết bảo vệ người tiêu dùng điện”, phân chia chi phí vẫn còn bất đồng, các phương tiện truyền thông đầu tháng 9 cho biết Microsoft đang khiếu nại về quy định mới của bang Virginia yêu cầu nhà phát triển trung tâm dữ liệu trả trước chi phí xây dựng hạ tầng lưới điện.

Trường hợp trên cho thấy, “doanh nghiệp tự chịu chi phí tiêu thụ điện” khi thực hiện thực tế còn liên quan đến thời điểm thanh toán, phạm vi hạ tầng và phân bổ rủi ro. Nếu nhiều chi phí hơn bị yêu cầu do nhà phát triển chịu trước, chi phí đầu tư ban đầu và nhu cầu tài chính dự án sẽ tăng; nếu chi phí chuyển sang cư dân, có thể tiếp tục gây xung đột chính trị. Việc cam kết quy định trong giá điện và điều kiện xây dựng sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới lợi nhuận đầu tư trung tâm dữ liệu.

Đối với chủ đề đầu tư AI tính toán, thay đổi chính sách trước tiên sẽ ảnh hưởng tới nơi xây dựng, chi phí xây dựng bao nhiêu và thời điểm thu hồi vốn đầu tư. Mỹ, ví dụ bang Ohio, ưu đãi trung tâm dữ liệu bao phủ thiết bị điện toán, hệ thống làm mát, thiết bị điện và một phần vật liệu xây dựng, nên phạm vi điều chỉnh có thể trải dài toàn bộ trung tâm dữ liệu. Theo chuỗi truyền dẫn chi phí này, Amazon AWS và Google Cloud cần cân nhắc lại chi phí mở rộng năng lực tính toán kinh doanh, Meta sẽ đối mặt với biến động chi phí hạ tầng hỗ trợ quảng cáo đề xuất và sản phẩm AI. Tuy nhiên, chi tiêu vốn rất có thể không bị cắt giảm mà có thể được phân bổ lại giữa các vùng, đồng thời cần chú ý, việc thuế tăng tự thân không chứng minh được nhu cầu AI cuối cùng suy giảm.

Tác động thúc đẩy trung dài hạn tiềm năng phụ thuộc vào việc chi phí tăng thêm có đổi lại được điều kiện xây dựng và tiếp cận rõ ràng hơn không—nếu chi phí được chia sẻ minh bạch, dự án sẽ được đảm bảo nguồn điện ổn định, doanh nghiệp sẽ dễ dàng lên kế hoạch vận hành thử và xác định thời gian tạo doanh thu AI mạnh mẽ hơn. Công ty AEP Ohio đã triển khai giá điện đặc biệt cho trung tâm dữ liệu và hệ thống lưới điện sau đồng hồ, đồng thời thúc đẩy các dự án mới bằng cách nghiên cứu chia giai đoạn, ký hợp đồng và xác nhận ngày cung cấp điện dự kiến, điều này phần nào cho thấy doanh nghiệp công nghệ gánh thêm trách nhiệm hạ tầng cơ bản có thể song song với việc mở rộng dự án.