Giấc mơ "Khai thác Bitcoin tại Mỹ" tan vỡ! Các công ty khai thác chuyển hướng xây dựng trung tâm dữ liệu AI, nguồn điện khan hiếm trở thành yếu tố then chốt tái định giá

Theo ứng dụng tài chính thông minh, các công ty khai thác bitcoin tại Mỹ đang đẩy nhanh việc chuyển đổi nguồn tài nguyên điện năng khan hiếm và khuôn viên trung tâm dữ liệu quy mô lớn sang xây dựng hạ tầng tính toán AI, từ đó làm suy yếu đáng kể nền tảng ngành công nghiệp tiền điện tử tập trung khai thác mà Trump thúc đẩy tại Mỹ. Tổng vốn hóa bitcoin đã giảm khoảng 1 nghìn tỷ USD so với mức đỉnh tháng 10/2025, hiệu quả kinh tế khai thác chịu áp lực; cùng lúc đó, nhu cầu về công suất điện và trung tâm dữ liệu từ các khách hàng vận hành trung tâm dữ liệu AI siêu lớn đã thúc đẩy các doanh nghiệp khai thác niêm yết điều chỉnh trọng tâm kinh doanh. Dữ liệu dự báo cho thấy, đến cuối năm nay, phần lớn thu nhập của các công ty khai thác tiền điện tử niêm yết trên sàn chứng khoán Mỹ sẽ đến từ bán hoặc cho thuê tài nguyên tính toán AI; thị phần hashrate của nhóm đào tuân thủ quy định Mỹ Foundry USA cũng đã giảm từ hơn một phần ba xuống còn 26%.

Sau khi Trump trở lại Nhà Trắng, thúc đẩy xây dựng trung tâm dữ liệu AI và cơ sở hạ tầng năng lượng đi kèm đã trở thành phương hướng chính sách rõ ràng. Sắc lệnh hành pháp ký ngày 23/7/2025 yêu cầu tăng tốc phê duyệt liên bang cho các trung tâm dữ liệu và hạ tầng điện liên quan, đồng thời tận dụng đất đai và tài nguyên liên bang phù hợp để hỗ trợ xây dựng; đến ngày 18/6/2026, Ủy ban Điều tiết Năng lượng Liên bang Mỹ tiếp tục yêu cầu sáu đơn vị vận hành lưới điện khu vực chịu sự quản lý của mình, đánh giá lại tính hợp lý của quy tắc kết nối cho các khách hàng tiêu thụ điện lớn, hoặc đề xuất phương án cải cách, nhằm tăng tốc kết nối các cơ sở như trung tâm dữ liệu đồng thời ngăn ngừa chi phí bị chuyển qua người dùng khác.

Các chính sách của chính phủ Trump nhằm rút ngắn thời gian xây dựng và chờ cấp điện, nhưng nguồn điện mới, lưới điện và thiết bị vẫn cần thời gian thi công, khiến những khuôn viên hoặc địa điểm quan trọng của các doanh nghiệp khai thác bitcoin đã đáp ứng điều kiện cung cấp điện ngày càng được các nhà phát triển AI hoặc các ông lớn điện toán đám mây quan tâm hơn.

Cùng với sự ảm đạm của bitcoin những năm gần đây, việc các doanh nghiệp khai thác chuyển hướng sang tài nguyên tính toán AI đã bắt đầu thể hiện qua các hợp đồng dài hạn. Vào ngày 20/7, Hut 8 tiết lộ, khu Beacon Point tại Texas ban đầu được đánh giá phát triển để phục vụ khách hàng liên kết American Bitcoin, nhưng cuối cùng đã ký kết hai hợp đồng cho thuê AI kỳ hạn 15 năm, tổng công suất IT thuê lên tới 704 MW, tổng giá trị hợp đồng kỳ hạn cơ bản đạt 19,6 tỷ USD. Ngày 6/7, TeraWulf cũng thông báo đã ký hợp đồng thuê kỳ hạn 20 năm với Anthropic, liên quan đến khoảng 401 MW tải IT, dự kiến doanh thu hợp đồng kỳ hạn cơ bản khoảng 19 tỷ USD, công suất sẽ bàn giao từ nửa cuối năm 2027. Các hợp đồng kéo dài này không chỉ đem lại tầm nhìn doanh thu dài hạn cho doanh nghiệp mà còn thể hiện khả năng tranh đấu nguồn lực điện năng của khách hàng trung tâm dữ liệu AI lớn.

Động thái chuyển đổi này chủ yếu được thúc đẩy bởi các tài sản cốt lõi như quyền truy cập điện năng, đất đai, thiết bị trạm biến áp và năng lực triển khai dự án. Các mỏ khai thác cũ vẫn cần nâng cấp hệ thống điện dự phòng, làm mát bằng chất lỏng và hạ tầng mạng... mới tiếp nhận được tính toán AI mật độ cao; báo cáo tài chính của TeraWulf tiết lộ, để mở rộng mảng tính toán hiệu suất cao đã phải đóng cửa và cải tạo một số cơ sở khai thác, đồng thời xác nhận dự phòng và giảm giá tài sản tăng tốc liên quan. Vì vậy, việc doanh nghiệp khai thác có thể định giá lại hay không, phụ thuộc vào việc doanh thu từ hợp đồng thuê dài hạn có thể bù cho đầu tư cải tạo, chi phí tài chính và rủi ro triển khai hay không.

Hai mục tiêu của chính quyền Trump là thúc đẩy xây dựng trung tâm dữ liệu AI nhanh chóng và phát triển khai thác nội địa, đang tạo ra cạnh tranh thương mại khi tài nguyên điện có hạn, chỉ các doanh nghiệp có thể đảm bảo khách hàng ổn định và hoàn thành bàn giao các phòng máy tính toán AI trọng điểm mới có điều kiện biến tài sản năng lượng hiện có thành dòng tiền mới.

Làn sóng AI phá vỡ kế hoạch “Sản xuất tại Mỹ” bitcoin của Trump

Dưới tác động kép của sự bùng nổ trí tuệ nhân tạo và thị trường tiền điện tử ảm đạm kéo dài, cam kết của Donald Trump nhằm đảm bảo hoạt động khai thác bitcoin lấy Mỹ làm trung tâm đang nhanh chóng sụp đổ.

Dù có một đợt phục hồi gần đây, tổng vốn hóa bitcoin vẫn giảm khoảng 1 nghìn tỷ USD so với đỉnh tháng 10/2025, sức hấp dẫn kinh tế của việc khai thác loại tiền mã hóa có giá trị vốn hóa lớn nhất thế giới thông qua xác thực giao dịch để nhận thưởng gần như chưa bao giờ kém như thế.

Việc tiêu thụ tài nguyên AI tăng vọt khiến các doanh nghiệp khai thác cạnh tranh chuyển đổi cơ sở vật chất thành trung tâm dữ liệu đáp ứng nhu cầu ngành này. Dự kiến đến cuối năm nay, phần lớn doanh thu của các công ty khai thác tiền điện tử niêm yết sẽ đến từ AI. Một số nhà sản xuất phần cứng đào tiền điện tử cũng đang chuyển hướng sang lĩnh vực AI.

Theo dữ liệu từ Luxor Technology, một nhà cung cấp dịch vụ khai thác tiền điện tử có trụ sở tại Seattle, công suất tính toán dành cho khai thác bitcoin hiện đã giảm 18% so với tháng 10 năm ngoái. Tuy nhiên, thị trường này không chỉ thu hẹp lại mà trọng tâm cũng đang dịch chuyển—từ Mỹ sang khu vực Đông Á cũng như một số vùng của Nga, đảo ngược xu hướng nhiều năm qua.

“Mức giảm mạnh nhất diễn ra ở các công ty niêm yết tại Mỹ, vì họ đang chuyển điện năng sang phục vụ AI,” giám đốc vận hành Luxor Ethan Vera cho biết. “Chúng tôi dự đoán xu hướng này sẽ tiếp tục.”

Đây là một sự đảo ngược mạnh mẽ đối với thị trường từng phát triển mạnh mẽ này. Trong chiến dịch tranh cử năm 2024, thị trường này từng là nội dung quan trọng giúp Trump tranh thủ sự ủng hộ của giới ủng hộ tiền điện tử. Do lo sợ cạnh tranh từ Trung Quốc, Trump từng phát biểu ông muốn “mỗi đồng bitcoin đều được ‘sản xuất, khai thác và đúc’ tại Mỹ.”

Gia đình Trump cũng nhận thấy sự thay đổi này. Doanh nghiệp khai thác được Trump hậu thuẫn, American Bitcoin Corp., thành lập năm ngoái, ngay trước khi bitcoin lao dốc khỏi đỉnh lịch sử. Công ty này đã lỗ liên tiếp ba quý và giá cổ phiếu giảm khoảng 90% trong một năm qua.

Nhờ năng lượng giá rẻ và điều kiện tiếp cận dễ dàng các thiết bị do những doanh nghiệp như Bitmain sản xuất, Trung Quốc từng thống trị ngành khai thác tiền điện tử. Việc chính phủ Trung Quốc đẩy mạnh chấn chỉnh năm 2021 đã làm thay đổi cục diện, buộc các doanh nghiệp khai thác rời khỏi đại lục. Khi đó, Mỹ đã nhanh chóng trở thành trung tâm của thị trường, với các công ty niêm yết như MARA Holdings và Riot Platforms mở rộng quy mô mạnh mẽ.

Những công ty này thường dựa vào các nhóm đào tổ chức—nền tảng tập trung hashrate để nâng cao tỷ lệ nhận thưởng của thợ đào. Do niêm yết tại Mỹ, MARA và các đối thủ thường dùng nhóm đào tuân thủ quy định Mỹ, như Foundry USA. Trong khi đó, Antpool và F2Pool lại được thợ đào ngoài Mỹ ưa chuộng hơn. Theo dữ liệu từ Hashrate Index, thị phần công suất tính toán của Foundry trong toàn mạng lưới bitcoin đã giảm từ hơn một phần ba xuống còn 26%.

Biểu đồ trên cho thấy thị phần theo nhóm đào—trong những tháng gần đây, công suất khai thác bitcoin bản địa của Mỹ đã giảm đáng kể. Chú thích: Ảnh chụp nhanh thị phần khai thác bitcoin theo khu vực trong ba ngày tính đến 31/8; nguồn: Hashrate Index.

Vera cho biết, dữ liệu từ nhóm đào chỉ có thể ước tính thô sự thay đổi hoạt động khai thác, tuy nhiên xu hướng dịch chuyển trọng tâm khỏi Mỹ là rất rõ ràng.

Bài toán phần cứng dai dẳng

Sự thay đổi này cũng có thể quan sát qua các quyết định kinh doanh của nhà sản xuất phần cứng khai thác tiền điện tử.

Tháng 3 năm nay, Auradine Inc., một startup phần cứng khai thác có trụ sở tại Santa Clara, California, đã đổi tên thành Velaura AI và bắt đầu quảng bá nền tảng thiết kế chip và sở hữu trí tuệ mới. Tháng 8, công ty cho biết đã huy động được 110 triệu USD trong vòng gọi vốn Series A, nâng vốn hóa lên hơn 1 tỷ USD.

“Công việc của chúng tôi với vi mạch tích hợp chuyên dụng bitcoin đã giúp xác thực các công nghệ này trong môi trường sản xuất hàng loạt và triển khai thực tế khắt khe,” đồng sáng lập kiêm CEO Velaura AI, Rajiv Khemani, chia sẻ. Ông bổ sung, trong vài năm qua, “ngày càng rõ ràng, mức tiêu thụ điện năng và hiệu suất năng lượng đang trở thành một trong những giới hạn quan trọng nhất đối với trung tâm dữ liệu AI và các ứng dụng AI vật lý mới nổi.”

Việc Auradine định vị lại cho thấy làn sóng khai thác tiền điện tử tại Mỹ trong vài năm qua có thể chỉ là nhất thời. Dù Trung Quốc đã chính thức cấm hầu hết các loại hoạt động tiền điện tử, quốc gia này vẫn giữ sự thống trị tuyệt đối về phần cứng của ngành. Bitmain vẫn gần như độc quyền thị trường.

Ngay cả những người vận động cho tiền điện tử cũng dần nhận ra thực tế này.

Phòng Thương mại Kỹ thuật số, một tổ chức vận động hành lang blockchain, cho biết xây dựng cơ sở sản xuất tại Mỹ là hết sức khó khăn, đặc biệt đối với các cơ sở tiêu thụ điện cường độ lớn. Tổ chức này nhận định nhà sản xuất thiết bị khai thác đang tích cực tính toán chuyển hoạt động sản xuất về Mỹ, nhưng thường bị cản trở bởi quy trình phê duyệt kéo dài, khó khăn trong tiếp cận nguồn điện, chuỗi cung ứng dễ tổn thương và các rào cản thuế quan.

Tuy vậy, ít nhất một số nỗ lực vẫn đang tiếp diễn. Một năm trước, Block Inc. của đồng sáng lập Twitter Jack Dorsey đã ra mắt máy đào Proto Rig của riêng mình—một thiết bị hình hộp màu xám, thiết kế tối giản cùng khe tản nhiệt quạt. Từ đó tới nay, Block hầu như không đề cập công khai về Proto nữa.

Tháng 7 năm nay, Bitdeer Technologies Group có trụ sở chính tại Singapore thông báo sẽ đầu tư 36 triệu USD để xây dựng nhà máy sản xuất tại Mỹ đầu tiên ở Sparks, Nevada. Công ty dự kiến nhà máy sẽ sản xuất 10.000 máy đào Sealminer phục vụ khai thác tiền điện tử mỗi tháng.

“Chúng tôi vẫn xem khai thác bitcoin là mảng kinh doanh trọng tâm,” Phó chủ tịch phụ trách mảng AI của Bitdeer, bà Retainna Lin, phát biểu trong một cuộc phỏng vấn.