Czy pod tarczą ceł Trumpa kraje łączą siły dla wzajemnego wsparcia? Unia Europejska proponuje, aby Kanada została pierwszym „członkiem stowarzyszonym”

Serwis informacyjny finansowy APP przekazał, że przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen zaproponowała, aby Kanada została pierwszym "quasi-członkiem" Unii Europejskiej. Von der Leyen wyraziła to zaproszenie podczas środowego wystąpienia w Strasburgu we Francji, na którym obecny był premier Kanady, Mark Carney. Von der Leyen stwierdziła: „W tym nowym świecie musimy pilnie przemyśleć nasze partnerstwa i budować globalne koalicje, aby zwiększyć naszą odporność i chronić nasze demokratyczne systemy. Pragnę współpracować z Państwem, aby otworzyć drzwi dla Kanady jako pierwszego quasi-członka Unii Europejskiej.”

Tworząc specjalny, dostosowany do Kanady status, Unia Europejska jako grupa handlowa wysyła wyraźny sygnał, że po brexicie i wyjściu tej gospodarczej potęgi UE, może poszerzać swoje granice i redefiniować własną tożsamość.

Co ta propozycja oznacza w praktyce, to już inna sprawa – negocjacje mogą potrwać kilka lat. Warto zauważyć, że daje to również drogę Wielkiej Brytanii do odbudowy relacji z UE, jednak Kanada będzie pierwsza w ustalaniu, co oznacza status „quasi-członka”.

Bycie pełnoprawnym członkiem UE wymaga przejścia długiej procedury akcesyjnej, z towarzyszącymi temu prawami, np. dostępem do jednolitego rynku, oraz obowiązkami fiskalnymi, podatkowymi i prawnymi. Obecnie nie istnieje precedens quasi-członkostwa. Wcześniej w tym roku propozycja nadania Ukrainie „lekkiej wersji członkostwa” napotkała silny sprzeciw wielu państw członkowskich.

Niektóre kraje, takie jak Islandia, Norwegia, Liechtenstein i Szwajcaria, mają specjalne umowy z UE dotyczące np. swobodnego przepływu towarów i ludzi. Islandia dwa tygodnie temu odrzuciła wznowienie negocjacji na temat pełnego członkostwa w UE.

Carney już wcześniej ostrzegał, że „oparty na zasadach porządek międzynarodowy” de facto przestał istnieć i wielokrotnie wzywał tzw. kraje średnie do zjednoczenia sił w celu przeciwstawienia się presji oraz zastraszaniu ze strony globalnych potęg gospodarczych. Wcześniej informowano, że sojusznicy transatlantyccy negocjują stworzenie nowej koalicji gwarantującej wzajemne bezpieczeństwo.

Von der Leyen omówiła również zacieśnienie współpracy z Kanadą w sektorach przemysłowym, technologicznym, obronnym i energetycznym, określając region Arktyki jako „wiodący wspólny projekt” obu stron.

Rząd Kanady, dotknięty skutkami gospodarczymi wojny handlowej z USA, uznał pogłębienie relacji z UE i innymi partnerami za główny priorytet. Po zakończeniu negocjacji miesiąc temu, prezydent USA Trump nałożył nowe taryfy w wysokości 50% na towary importowane z Kanady o wartości 20 mld dolarów, na co premier Carney odpowiedział natychmiastowym wprowadzeniem ceł odwetowych na amerykańskie produkty o zbliżonej wartości. USA wcześniej także groziły UE „tarczą celną”, mimo że w lipcu ubiegłego roku obie strony podpisały umowę handlową, szeroko uznawaną za faworyzującą interesy USA.

Według poinformowanych osób, obecnym priorytetem Kanady jest zakończenie procesu ratyfikacji Umowy o Kompleksowym Partnerstwie Gospodarczym i Handlowym UE-Kanada (CETA). Negocjacje zakończyły się 10 lat temu, jednak — jak przekazały osoby zaznajomione z dyskusjami — nadal 10 krajów europejskich nie ratyfikowało formalnie tej umowy.

Do nierozstrzygniętych kwestii pomiędzy Kanadą a UE należą jeszcze m.in. uzgodnienie podejścia do unijnego narzędzia ustalania ceny za emisję CO2 dla importowanych towarów, przepisów antywylesieniowych UE oraz regulacji dotyczących pestycydów.

Wcześniej informowano, że urzędnicy UE widzą potencjał w budowie bliższych relacji z Kanadą niż z Wielką Brytanią. UE uważa, że Kanada skutecznie realizuje tzw. „agendę suwerenności” w sprawach gospodarczych i obronnych — co może być dla UE przykładem w wysiłkach mających na celu zmniejszenie zależności od zagranicy. Kanada nie jest obciążona brexitem, jak Wielka Brytania.

W przeciwieństwie do Wielkiej Brytanii, Kanada została dopuszczona do udziału w programie SAFE — wartego 150 mld euro (173 mld USD) projekt pożyczek na zakupy obronne w UE.

Według znawców tematu, Kanada i UE liczą na postęp przed szczytem w Montrealu zaplanowanym na październik. Wtedy obie strony mogą podpisać powstające porozumienie o handlu cyfrowym. Von der Leyen powiedziała: „Europa i Kanada wierzą w demokrację. Władza nie należy do najsilniejszych, najbogatszych ani do tych z najgłośniejszym głosem.”