“Bagyo ng Pandaigdigang Ekonomiya”: Krisis sa Utang ng Mga Maunlad na Bansa

Ang mga mauunlad na bansa ay nagbabago mula sa pagiging matatag na angkla ng pandaigdigang sistema ng pananalapi, patungo sa pagiging bagong pinagmumulan ng panganib. Sa harap ng tumataas na presyo ng enerhiya at patuloy na pag-akyat ng mga interest rate, lumalala ang mga suliranin ng sustainability ng utang ng Estados Unidos, Europa, at Japan. Ang mga dating itinuturing na ligtas na base ng pandaigdigang pamilihan ng pananalapi, ay ngayon may sariling kalagayang pampinansyal na hindi maaaring balewalain ng mga mamumuhunan.

Kamakailan ay nagbabala ang Managing Director ng International Monetary Fund (IMF) na si Kristalina Georgieva, na ang mga mauunlad na ekonomiya ay naging pinaka-malalang lumalabag sa usapin ng utang. Habang patuloy ang pagtaas ng bayad sa interes ng pamahalaan, lalo pang naiipit ang fiscal space, at maaapektuhan din ang kakayahan ng bawat bansa na magbigay ng suporta sa gastusin sa pamumuhay ng mamamayan.

“Dapat tayong maging handa na mas maraming tao ang magiging hindi nasisiyahan,” aniya, “maaari silang lumabas at magprotesta.” Ang pahayag na ito ay naganap bago ang IMF at World Bank Annual Meeting, na ginaganap sa Thailand—ang lugar kung saan nagsimula ang Asian Financial Crisis halos tatlumpung taon na ang nakalilipas.

Ipinunto pa ng BofA Securities na ang Estados Unidos at France ay sabay-sabay na hinaharap ang mataas na antas ng utang, pagtaas ng gastos sa financing, at hadlang sa mga pagsisikap sa fiscal adjustment. Nakaipon ng malaking utang ang dalawang bansa noong panahon ng mababang interest rates ngunit hirap silang putulin ang paggastos nang bumigat ang kondisyon sa financing. Ang Estados Unidos ay problemado ng pagbaba ng tax revenue, habang ang France naman ay may mas malalim na structural na pagbagsak sa kita; hindi rin immune ang United Kingdom at Japan.

Hindi lang mga pamahalaan ang apektado ng presyur na ito. Kapag nanatiling mataas ang yield ng core assets gaya ng US Treasury, tataas ang financing costs ng mga negosyo, consumidores, at mismong pamahalaan; kung patuloy ding magtutulak ang mataas na presyo ng langis sa inflation at mapipilitang panatilihin ng Federal Reserve o Bank of Japan ang mahigpit na patakaran, posible ring maharap ang emerging markets sa mas matinding presyur at mahihirapan silang mamili sa pagitan ng pagtataas ng interest rates at pagtanggap ng capital outflows.

"Mala-samang Siklo" ng Utang at Interest Rate

Ang pinagmulan ng utang crisis sa mga mauunlad na bansa ay ang structural mismatch sa pagitan ng malaking utang na naiwan ng panahon ng mababang rates at ang kasalukuyang mataas na interes.

Ayon sa datos ng International Institute of Finance (IIF), kahit bago pa ang pinakahuling bond sell-off, mahigit $3.3 trilyong dolyar na ang ginagastos ng mga mayamang bansa sa interes, na higit pa sa global defense spending o kabuuang investment sa artificial intelligence. Nitong nakaraang buwan, ang average yield ng G7 10-year sovereign bonds ay umabot sa 4.3%, unang beses mula 2008.

Inilarawan ni Frederic Neumann, chief economist ng HSBC Asia, ang sitwasyon bilang isang “delikadong siklo”—“Habang tumataas ang debt service cost, lalo pang tumataas ang interest rates na hinihingi ng mga mamumuhunan.” Ipinapakita ng ulat ng Bloomberg na ang sovereign spread premium sa pagitan ng developed at emerging markets ay lumiit, tanda na nauubos na ang credit advantage ng mayayamang bansa.

Itinuturing ng mga global economists ng BofA Securities, na sina Claudio Irigoyen at Antonio Gabriel, ang phenomenon na ito bilang problema ng “fiscal policy inconsistency over time.” Sa ulat nilang Global Economic Weekly, tumaas ang utang bilang porsyento ng GDP ng France at US ng halos 50 at 60 points sa nakaraang dalawampung taon—karamihan ay sa panahon ng sobrang baba ng interest. Ang ugat ng problema ay hindi lang ang excessive borrowing, kundi pati ang kawalan ng political will na itaguyod ang fiscal consolidation kapag nawala na ang maluwang na kapaligiran sa financing.

Estados Unidos at France: Magkaparehong Suliranin, Magkaibang Ugat

Detalyado ring inihambing ng BofA Securities ang fiscal dynamics ng US at France: parehong may krisis, ngunit iba ang mga nagtutulak dito.

Magkatulad ang debt-to-GDP ratio ng dalawang bansa—parehong nasa 120% (bahagyang mas mababa sa France, bahagyang mas mataas sa US). Pareho ring nasa 2.5% ng GDP ang pangunahing deficit, ngunit mas mabigat ang interest burden ng US, kaya't overall deficit ay nasa 6% ng GDP, mas mataas kaysa sa 5% ng France.

Sa kita, parehong nakaranas ang dalawang bansa ng tax boom noong 2021 hanggang 2022, na mabilis din bumagsak pagkaraan ng 2022. Ayon sa BofA Securities, pareho silang napaniwalang permanente ang pansamantalang pag-angat ng kita na iyon, kaya’t nagpapatuloy sila sa mataas na antas ng paggasta. Nang bumagsak ang kita, utang na lang ang naging sandigan ng gastos.

Ang pinagkaiba: ang pagbaba ng kita sa US ay malamang pansamantala, dulot ng normalization ng capital gains tax at temporaryong epekto sa personal income tax ng 2022; sa France, mas malalim ang structural causes—dahil sa tax reform na nagpapababa ng tax elasticity at tuloy-tuloy na pagbagsak ng kita sa corporate at labor tax. Binanggit ng BofA Securities na maaaring permanenteng bumagsak ang kita ng France, at mas pinapalala pa ito ng political fragmentation at nalalapit na 2027 elections, dahilan kaya mas mahirap ang fiscal consolidation.

United Kingdom: Maingat na Budget Hindi Kayang Takpan ang Pangmatagalang Hamon

Hinaharap din ng UK ang magkasabay na fiscal pressure at political constraints. Inaasaahan ng BofA Securities na maglalabas ang pamahalaan ng UK ng konserbatibong Autumn Budget sa Oktubre 28, nakatuon sa fiscal stability sa halip na malaking expansionary measures.

Tantya ng BofA Securities, ang fiscal space ng UK ay bumaba mula £23.6 bilyon noong Marso ng halos £14 bilyon hanggang nasa £10 bilyon, dulot ng pagtaas ng bond yields, inflation, at paghina ng growth. Upang madagdagan ito pabalik sa £17 bilyon, inaasahan ang pamahalaan na mag-aanunsyo ng £8 bilyon na dagdag buwis.

Sa pagpapaluwag, nakatakdang maglabas ang pamahalaan ng UK ng nasa £5.5 bilyon na energy support measures, kabilang ang pag-freeze ng fuel tax at VAT relief sa kuryente, upang maibsan ang inflation. Sabi ng BofA Securities, maaari nitong pababain ng mga 20 basis points ang inflation sa 2027 ngunit hindi nito babaguhin ang pananaw na magtataas pa rin ng Bank Rate ang Bank of England ngayong Nobyembre at Pebrero ng susunod na taon.

Binibigyang-diin ng BofA Securities na mas malalaking fiscal challenge ng UK ay ipagpapaliban muna—kabilang dito kung ibabalik ang mga planong pagbabawas ng gastos sa non-protected sectors, pagtaas ng defense spending, at pagharap sa agwat sa social care spending—lahat ay dadaan na sa susunod na parliamentary term.

Japan: Panandaliang Hinga, Hindi Nangangahulugan ng Pagkawala ng Panganib

Ang kaso ng Japan ay nagpapakita naman ng ibang ruta: Gamit ang sobrang luwag na monetary policy, mahaba-habang maturity ng utang, at domestic financing structure, naantala ng Japan ang epekto ng mataas na utang sa fiscal pero hindi nito ito tuluyang inalis.

Ayon sa BofA Securities, dekadang naipong utang ng Japan ay nangyari sa matinding luwag ng monetary conditions; bagama't pabor ang nominal growth, maturity at domestic funding, hindi nito napapawi ang epekto ng tumataas na interest rates.

Ngayon, sa patuloy na pagtaas ng Bank of Japan ng interest dahil sa pressure ng presyo ng langis—inaasahan ng BofA Securities na ang policy rate ay tataas mula kasalukuyang 1.25% hanggang 2.00% sa katapusan ng 2027—umabot na sa mahigit 3% ang yield ng Japanese government bonds at unti-unting lalabas ang presyur ng debt service cost.

Emerging Markets: Natututo sa Mga Nakaraan, Mas Matatag

Kasalungat ng dinaranas ng mga mauunlad na bansa, ipinapakita ng emerging markets ang mas matatag na katatagan.

Ayon kay Adriana Dupita, deputy chief economist ng Bloomberg Economics para sa emerging markets, “Maraming emerging markets ang natapos na ang aralin, kaya mas mahusay ang kanilang lagay ngayon sa harap ng market volatility. Mas maliit ang current account deficit at mas malaki ang foreign exchange reserves, kaya hindi na kailangan agad humingi ng tulong sa IMF.”

Ang katatagang ito ay bunga ng mapait na aral ng Asian Financial Crisis halos tatlumpung taon na ang nakalilipas. Noong 1997, napilitang bitawan ng Thailand ang currency peg, at mabilis na kumalat ang krisis sa Malaysia, Indonesia, at South Korea. Simula noon, hinigpitan ng mga bansa ang fiscal at banking regs, at nag-ipon ng pondo bilang financial buffer.

Diretsahan ding sinabi ni Singapore President Tharman Shanmugaratnam sa isang event bago ang summit na sa ngayon, ang may pinakamalaking fiscal challenge ay ang “mga ekonomiyang may systemic importance sa mundo,” at “hindi sila kayang iligtas ng IMF,” ngunit kailangang seryosohin ang matinding payo nito.

Gayunpaman, ramdam na ang spillover effect ng utang ng mga mauunlad na bansa: Ang pag-akyat ng long-term yields ay nagtutulak sa ilang investors na tanggalin ang bahagi sa emerging market bonds, at kahit ang Thailand ay pinag-iisipan na ring lumipat sa short-term debt. Sinabi ni World Bank President Ajay Banga sa Bloomberg na mas nais ng mga bansang may mahigpit na pondo na i-restructure ang kasalukuyang mga loan project kaysa maghanap ng bagong financing.

Political Risk: Mula Emerging Markets Patungo sa Mauunlad na Bansa

Habang lumilipat sa mayayamang bansa ang sentro ng fiscal at financial risk, ganoon din ang political risk.

Ayon kay Jimena Blanco ng risk intelligence firm na Verisk Maplecroft, sa kanilang social unrest index, Europe ang nagtala ng pinakamalaking paglala sa nakaraang dalawang taon, kasunod ang US at Canada. Sa France ngayong buwan, sumiklab na naman ang malawakang student protest—mahigit 265,000 ang sumama sa kilos-protesta upang hilingin sa pamahalaan na solusyunan ang kakulangan sa guro at bulok na pasilidad sa edukasyon.

“Mas marami ngayong hinihingi sa gobyerno ang inflation at debt repayment,” aniya Blanco, “kaya doble ang pinagdadaanan ng mamamayan.”

Lumabas din sa IMF oversight report na ang US, Germany, France, at UK ay mga mauunlad na bansa na may fully o largely implemented IMF fiscal recommendations na lampas lang sa 15%. Inamin ni dating US IMF representative Doug Rediker na napakaliit ng epekto ng IMF sa mga hindi nanghihiram. Ibig sabihin, sa gulo ng politika at utang, mas mahirap ang fiscal consolidation sa mayayamang bansa kaysa sa emerging markets.