Thâm hụt ngân sách Mỹ tăng vọt lên gần 2 nghìn tỷ USD, tỷ lệ so với GDP sẽ vượt quá 6%, lãi suất cao và giảm thuế làm trầm trọng thêm tình trạng thâm hụt.

Theo dữ liệu từ Văn phòng Ngân sách Quốc hội Hoa Kỳ (CBO), đến ngày 30 tháng 9 của năm tài chính 2026, thâm hụt ngân sách liên bang Hoa Kỳ đã tăng lên 1,993 nghìn tỷ đô la, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất kể từ năm 2021. Trong khi đó, chi tiêu liên bang đạt 7,4 nghìn tỷ đô la, tăng 6%; thu nhập tài khóa ở mức 5,4 nghìn tỷ đô la, chỉ tăng 3%.

Theo báo cáo mới nhất của The Wall Street Journal, tỷ lệ thâm hụt của Hoa Kỳ trên GDP dự kiến vượt quá 6%, cao hơn mức 5,8% của năm tài chính 2025. Mức này trong lịch sử thường chỉ xuất hiện trong thời kỳ suy thoái kinh tế hoặc chiến tranh, nhưng hiện tại nền kinh tế Hoa Kỳ đã bước vào chu kỳ mở rộng hơn sáu năm.

Chỉ còn vài tuần trước cuộc bầu cử giữa kỳ, cả hai đảng đều không xem việc cắt giảm thâm hụt là chính sách cốt lõi trong chiến dịch tranh cử, một số đề xuất chính sách thậm chí có thể đẩy thâm hụt lên cao hơn nữa.

Chi phí lãi suất trở thành biến số lớn nhất

Động lực chính dẫn đến thâm hụt tăng là sự leo thang đột biến của chi phí lãi suất nợ.

Theo CBO, trong năm tài chính 2026, chi phí lãi suất ròng của Hoa Kỳ vượt quá 1,1 nghìn tỷ đô la, tăng 11,5 tỷ đô la và tăng 11% so với cùng kỳ năm trước. Khoản tăng này chiếm hơn một nửa mức mở rộng của thâm hụt năm đó.

Chi phí lãi suất của Hoa Kỳ đã vượt chi tiêu cho quốc phòng và cũng vượt quá chi tiêu cho Medicare, chiếm hơn một phần năm tổng thu thuế.

Đáng chú ý, lợi suất trái phiếu chính phủ Hoa Kỳ gần đây tăng mạnh — lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm có lúc chạm mức cao nhất trong 24 năm — tác động của nó đến ngân sách vẫn chưa hiện rõ hoàn toàn. Vì biến động lãi suất chỉ ảnh hưởng đến nợ mới phát hành, nợ cũ đến hạn tái cấp vốn cần thời gian, điều này đồng nghĩa với áp lực lãi suất sẽ tiếp tục tăng trong vài năm tới.

Cắt giảm thuế và nguồn thu từ thuế quan đều thất bại

Chính quyền Trump và Quốc hội do Đảng Cộng Hòa kiểm soát đã có những biện pháp cắt giảm thâm hụt vào năm 2025, bao gồm giảm số lượng nhân viên liên bang, cắt giảm ưu đãi thuế năng lượng sạch, để một số khoản trợ cấp y tế hết hạn, và giảm quy mô phát triển food stamp.

Tuy nhiên, hai kỳ vọng cốt yếu đều không đạt được.

Thứ nhất, Trump kỳ vọng thu nhập từ thuế quan tăng đáng kể, nhưng Tòa án Tối cao xác định hành vi vượt quyền, chính phủ buộc phải hoàn trả, dẫn đến thu nhập thuế quan ròng thấp hơn mức năm 2025.

Thứ hai, "Đạo luật lớn đẹp" do Đảng Cộng Hòa thông qua năm ngoái tạo ra hiệu ứng giảm thuế mới. Thu nhập thuế doanh nghiệp giảm 70 tỷ đô la, giảm 16% — một phần nguyên nhân là Quốc hội cho phép doanh nghiệp miễn thuế nghiên cứu phát triển hồi tố, và mở rộng khấu trừ khấu hao nhanh cho nhà máy, máy móc (bao gồm cả máy chủ trung tâm dữ liệu).

Cùng lúc, Đảng Cộng Hòa còn tăng chi phí thực thi nhập cư và gia hạn các điều khoản giảm thuế sắp hết hiệu lực, khiến thâm hụt thêm cao.

Cựu Giám đốc CBO, người đứng đầu tổ chức bảo thủ American Action Forum hiện tại, Douglas Holtz-Eakin, cho biết: "Họ vốn có thể khiến tình hình tệ hơn, mà một số người thật sự muốn như vậy. Họ chẳng đạt được tiến bộ thực chất nào, chúng ta cứ thế tiếp tục đi không mục đích."

Quy mô nợ tiến sát cực hạn lịch sử

Thâm hụt hàng năm liên tiếp đang tích tụ nhanh thành khoản nợ công khổng lồ.

Hiện FED đang nắm giữ nợ liên bang vượt quá 100% GDP Mỹ và xu hướng tiến sát mức đỉnh lịch sử sau Thế chiến II.

Shai Akabas, Phó Chủ tịch chính sách kinh tế của Bipartisan Policy Center, cho biết: "Trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế, tỉ lệ thất nghiệp thấp, không có tình huống khẩn cấp lớn, việc tạo ra thâm hụt 2 nghìn tỷ đô la mỗi năm là xu hướng không bền vững." "Đây không phải điều nên làm khi hoàn cảnh khá ổn định."

An sinh xã hội và Medicare là hai khoản chi lớn nhất của chính phủ liên bang, với tốc độ tăng trưởng đều nhanh hơn tốc độ tăng ngân sách tổng thể khi dân số già hóa, được cử tri ủng hộ mạnh mẽ, nên về chính trị rất khó cắt giảm.

Hai đảng bất đồng, hướng cải cách chia rẽ

Đối mặt với dữ liệu thâm hụt, cả hai đảng đều bày tỏ lo ngại nhưng giải pháp đưa ra hoàn toàn trái ngược.

Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Thượng viện, Thượng nghị sĩ Đảng Cộng Hòa Ron Johnson thẳng thắn: "Tôi vẫn đang kêu gọi đồng nghiệp lớn tiếng, nhưng rõ ràng bị phớt lờ hoàn toàn." "Đây là chi tiêu mất kiểm soát, chúng ta không chịu cắt giảm về mức hợp lý."

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent từng cho biết sẽ công bố kế hoạch "Tích hợp tài chính", mục tiêu giảm thâm hụt xuống mức 3% GDP. Tuy nhiên Trump đồng thời hứa gửi séc 5.000 đô la cho mỗi công dân trưởng thành Mỹ (tổng chi phí hơn 1 nghìn tỷ đô la), dự định tăng mạnh ngân sách quốc phòng, và cam kết không cắt giảm An sinh xã hội và Medicare.

Về phía Dân Chủ, Corey Husak, Giám đốc chính sách thuế của American Progress Center (trung tâm tiến bộ dân chủ) nhận định: "Điều chính phủ không dám truy cứu là hành vi trốn thuế của giới giàu, điều này đã tạo văn hóa không bị trừng phạt."

Brendan Boyle, nghị sĩ Dân Chủ, ứng viên Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Hạ viện tương lai, cho biết: "Dù Đảng Cộng Hòa phủ nhận vấn đề nợ là tiêu chuẩn kép, nhưng không vì thế thâm hụt khổng lồ này bớt thực tế." "Bất kỳ giải pháp nghiêm túc nào cuối cùng cũng cần buộc các tỷ phú chịu thêm trách nhiệm."

Tương lai phụ thuộc kết quả bầu cử

Theo The Wall Street Journal, dữ liệu tài khóa năm 2026 đã phản ánh một phần tác động của luật pháp Đảng Cộng Hòa năm ngoái, nhưng các thay đổi khác — bao gồm cắt giảm chi phí Medicaid — vẫn chưa có hiệu lực.

Ngoài ra, luật pháp năm ngoái đã điều chỉnh quy định thanh toán khoản vay sinh viên, ghi nhận một khoản cắt giảm chi tiêu 131 tỷ đô la trong năm tài chính 2025, tạo ra sự sai lệch kỹ thuật khi so sánh dữ liệu hai năm tài chính.

Đường hướng tài khóa trong tương lai phần lớn sẽ phụ thuộc vào kết quả bầu cử giữa kỳ. Các chuyên gia phân tích chỉ ra, chính phủ chia rẽ đôi khi thúc đẩy hai đảng đạt thỏa thuận kiềm chế tài khóa, nhưng cũng có thể dẫn đến mỗi bên tự đẩy đề xuất mở rộng thâm hụt của mình.