Biểu đồ dot plot của Fed lại giảm thêm một điểm, Waller tiếp tục từ chối đưa ra lộ trình cho thị trường

Ứng dụng Tài chính Zhihui cho biết, biểu đồ dot plot được Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) công bố mỗi quý luôn là hướng dẫn số một của phố Wall để giải mã xu hướng lãi suất. 19 nhà hoạch định chính sách gửi dự báo lãi suất của mình ẩn danh, thị trường chú ý đến giá trị trung vị để suy đoán bước tiếp theo là tăng lãi suất, giảm lãi suất hay giữ nguyên. Tuy nhiên, trên biểu đồ dot plot vừa công bố ngày 16/9, chỉ xuất hiện 18 chấm.

Người vắng mặt chính là Chủ tịch Fed Kevin Walsh.

Đây đã là lần thứ hai liên tiếp Walsh từ chối để lại dự báo của mình trên dot plot. Vào tháng 6 năm nay, trong cuộc họp lãi suất đầu tiên của ông kể từ khi làm chủ tịch FOMC, dot plot đã thiếu mất một chấm này. Lúc đó nhiều người đoán rằng có lẽ do ông mới nhận chức, thời gian còn ngắn nên chưa kịp chuẩn bị. Nhưng tới tháng 9, nghi vấn ấy bị dập tắt hoàn toàn – Walsh vốn đã không định tham gia.

Bản thân Walsh cũng không ngần ngại bày tỏ sự chỉ trích đối với dot plot. “Tôi không gửi dự báo trên dot plot của mình vì tôi cho rằng nó không có ích cho việc thực thi chính sách,” ông thẳng thắn tại buổi họp báo tháng 6. Ông cũng tiết lộ Fed đã thành lập một ủy ban truyền thông đặc biệt để xem xét toàn diện tương lai của dot plot – bao gồm cả việc làm yếu đi hoặc thậm chí hủy bỏ công cụ này.

Vừa tăng lãi suất, vừa “không lên tiếng”

Vào thứ Tư theo giờ địa phương, Fed đã tăng lãi suất quỹ liên bang 25 điểm cơ bản lên 3,75%-4,00%, đánh dấu lần tăng lãi suất đầu tiên kể từ tháng 7 năm 2023. Việc tăng lãi suất này vốn đã nằm trong kỳ vọng của thị trường, với xác suất định giá trên thị trường hợp đồng tương lai lãi suất lên tới 90%.

Điều thực sự khiến thị trường xáo trộn chính là tín hiệu mà dot plot phát đi. Trong số 18 quan chức gửi dự báo, giá trị trung vị thể hiện sẽ có ít nhất một lần tăng lãi suất nữa trước cuối năm, trong đó 12 người dự báo ít nhất tăng thêm một lần, 4 người thậm chí cho rằng sẽ tăng hai lần. Tin tức vừa ra, chỉ số USD tăng vọt, ghi nhận ngày tăng mạnh nhất kể từ giữa tháng Sáu.

Tuy nhiên, thái độ của Walsh và dự báo thiên về “diều hâu” này lại có một sự căng thẳng tinh tế. Tại cuộc họp báo, ông nhấn mạnh lạm phát “quá cao và đã quá cao trong một thời gian dài,” nhưng đồng thời từ chối cung cấp chỉ dẫn rõ ràng về lộ trình lãi suất trong tương lai. Cách làm “vừa tăng lãi suất, vừa không cho biết bước tiếp theo” này hoàn toàn nằm trong ý đồ của Walsh.

Ông từng dùng một phép so sánh khá sinh động để giải thích quan điểm bản thân tại cuộc họp tháng 6: “Tôi phát hiện tất cả các dự báo đều được viết bằng bút chì, loại bút chì đầu to có tẩy. Điều này cho thấy các đồng nghiệp của tôi, khi gửi dot plot, đều ý thức được thế giới thay đổi rất nhanh, sau sáu tuần họ sẽ không bị những dự báo đó ràng buộc.”

Một công cụ 14 năm tuổi, vì sao trở thành mục tiêu chỉ trích?

Dot plot ra đời vào cuối năm 2011. Lúc đó, khủng hoảng tài chính vừa mới đi qua, Chủ tịch đương nhiệm Bernanke và Phó Chủ tịch Yellen cần một cách thức để thị trường hiểu được xu hướng lãi suất của Fed sau các biện pháp hỗ trợ phi truyền thống. Biểu đồ phân tán ẩn danh này được công bố lần đầu vào tháng 1/2012 và sau đó dần trở thành một trong những tín hiệu chính sách quan trọng nhất được thị trường quan tâm.

Tuy nhiên tranh cãi luôn tồn tại. Chỉ trích của Walsh tập trung vào một số điểm: Thứ nhất, dự báo trên dot plot thường xuyên thiếu chính xác. Tình huống năm 2024 là ví dụ điển hình – dot plot tháng 6 thể hiện chỉ có một lần giảm lãi suất, song thực tế Fed đã mở ra chu kỳ giảm lãi suất tổng cộng 1 điểm phần trăm từ tháng 9, khiến thị trường nghi ngờ mức độ đáng tin cậy của dot plot. Thứ hai, đây không phải là dự báo đồng thuận chính thức của ủy ban, mỗi thành viên có thể dựa trên mô hình và giả định kinh tế khác nhau, cách “chấm điểm” không nhất quán. Thứ ba, trong số 12 chủ tịch Fed khu vực, chỉ có 5 người có quyền bầu tại FOMC hàng năm, điều này khiến người ta nghi ngờ dot plot thực sự phản ánh ý định thực tế của FOMC tới đâu.

Walsh từng nói rõ trong một sự kiện riêng tư năm 2025: “Những dự báo này luôn rất tệ. Dự báo của tôi cũng sẽ không hoàn hảo, nên tôi sẽ không gửi.”

Về vấn đề này, thái độ các đời chủ tịch Fed trước đây khá phức tạp.

Năm 2014, khi là chủ tịch, Yellen đã nói trong buổi họp báo FOMC đầu tiên rằng, người ta “không nên coi dot plot như cách thức chủ đạo mà ủy ban muốn hoặc đang truyền tải chính sách cho công chúng.” Nhưng đến năm 2016, khi dự báo số lần tăng lãi suất trong năm của quan chức Fed giảm từ 4 lần xuống 2 lần, Yellen cho biết thay đổi trên dot plot “phần lớn phản ánh tăng trưởng toàn cầu chậm lại” và các điều kiện tín dụng thắt chặt.

Jerome Powell thay Yellen giữ chức chủ tịch năm 2018 cũng thường xuyên hạ thấp vai trò của dot plot. Nhưng đôi khi dot plot cũng phát huy tác dụng, ví dụ tháng 6/2023, Fed giữ nguyên lãi suất nhưng dot plot đã dự kiến có tăng thêm lãi suất trong năm – qua đó giúp ngăn nhà đầu tư phấn khích quá mức về khả năng kết thúc chu kỳ tăng lãi suất.

Ngân hàng trung ương “ít nói” hơn

Sự lạnh nhạt của Walsh đối với dot plot chỉ là một phần trong công cuộc tái định hình hệ thống truyền thông của Fed do ông dẫn dắt.

Trong cuộc họp lãi suất lần đầu tiên vào tháng 6, ông đã giảm tuyên bố chính sách từ hơn 300 chữ xuống còn 132 chữ, trực tiếp loại bỏ những cụm từ chỉ đạo dự báo trước đã duy trì trong nhiều năm. Ông thiết lập năm nhóm công tác, mỗi nhóm xem xét chiến lược truyền thông, bảng cân đối kế toán, hệ thống dữ liệu, năng suất & việc làm và khuôn khổ lạm phát. Nhóm truyền thông do ba người dẫn đầu: Cựu thống đốc Ngân hàng Anh Mervyn King, cựu thống đốc Ngân hàng Trung ương Brazil Fraga và Giáo sư Peter Fisher của Đại học Washington – Mervyn King từ năm 2022 đã viết bài phê bình rằng chỉ đạo dự báo đã trở thành gánh nặng cho ngân hàng trung ương.

Cách làm của Walsh được coi là mô phỏng thời kỳ “mập mờ chiến lược” dưới thời Greenspan. Gần 20 năm lãnh đạo Fed, Greenspan nổi tiếng bởi cách diễn đạt cố tình mập mờ, từ chối tiết lộ định hướng chính sách trước, buộc thị trường phải phản ứng trực tiếp với số liệu kinh tế thay vì dựa vào dự báo của ngân hàng trung ương.

Tuy nhiên, hướng đi này không phải là không có ý kiến trái chiều. Cựu chủ tịch Fed New York Dudley công khai cho rằng, quan trọng không phải là “trú thông tin” mà là “cải thiện chất lượng truyền thông”. Thống đốc Fed Waller cũng nhận định hướng dẫn dự báo nếu sử dụng hiệu quả, có thể là “công cụ quý giá” để đẩy nhanh truyền dẫn chính sách tiền tệ, đồng thời dẫn chứng mùa thu 2021, Fed vì bị ràng buộc bởi chỉ đạo trước mà tới tháng 3/2022 mới bắt đầu tăng lãi suất, bỏ lỡ thời điểm tốt nhất để kiềm chế lạm phát.

Goldman Sachs cũng đưa ra quan điểm nghi ngờ – hoàn toàn loại bỏ dot plot sẽ là “một bước lùi lớn về minh bạch” đối với phần lớn các quan chức.

Thị trường liệu sẽ mất “neo”?

Một vấn đề không thể bỏ qua là Walsh đang dỡ bỏ một trụ cột tham chiếu cốt lõi mà thị trường dựa vào để định giá suốt hàng chục năm qua.

Trước đây, bản thân thay đổi dot plot đã có chức năng phát tín hiệu mạnh mẽ cho thị trường – nó cho biết Fed đang nghiêng về thắt chặt hay nới lỏng, đồng thời là căn cứ để đo lường khoảng cách giữa dự báo của Fed và kỳ vọng của thị trường. Khi “cái neo” này bị suy yếu hoặc hủy bỏ, thị trường sẽ phải học lại cách định giá trong môi trường bất định hơn rất nhiều.

Giới chuyên môn đều lo ngại rằng nếu dot plot và chỉ đạo dự báo bị làm nhạt, biến động lãi suất có thể tăng lên, định giá lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ ngắn hạn và kỳ vọng cắt giảm lãi suất sẽ dễ dàng bị điều chỉnh liên tục hơn.

Xét từ góc độ vĩ mô hơn, cải cách của Walsh liên quan đến một vấn đề sâu sắc: rốt cuộc ngân hàng trung ương và thị trường nên giữ quan hệ như thế nào? Thời Bernanke và Yellen đã chọn “ưu tiên minh bạch”, xây dựng hệ thống truyền thông mở chưa từng có qua dot plot, chỉ đạo dự báo và họp báo. Còn Walsh dường như cho rằng – minh bạch quá mức lại là gánh nặng, khi ngân hàng trung ương bị ràng buộc bởi chính dự báo của mình thì sự linh hoạt của chính sách sẽ mất đi.

Định hướng cải cách của Walsh đã quá rõ. Ông cho biết: “Tôi dự kiến đến cuối năm nay, chúng tôi sẽ rà soát lại toàn bộ phương thức truyền thông của Fed, bao gồm họp báo, dot plot, sắp xếp cuộc họp, bản ghi âm và biên bản họp…” Đối với phố Wall vốn đã quen mỗi quý dò dot plot để tìm tín hiệu giao dịch, đây chắc chắn là một sự thay đổi lớn đòi hỏi phải thích nghi lại từ đầu.