Thời đại trái phiếu Hoa Kỳ 5% đang đến: Ngắn hạn chưa chắc “gặp sự cố”, áp lực có thể xuất hiện sau 12-18 tháng

Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm đã chạm mức cao nhất kể từ năm 2007, khiến tâm lý lo ngại của thị trường gia tăng. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia trong ngành chỉ ra rằng, rủi ro thực sự không nằm ở việc lợi suất vượt 5% trong một ngày nào đó, mà là thời gian duy trì lãi suất cao càng lâu thì áp lực hệ thống tích tụ càng khó giải tỏa.

Ngày 16 tháng 9, theo CNBC, Jack Ablin - Giám đốc đầu tư của Cresset Capital - đã mô tả cơ chế rủi ro này một cách thẳng thắn: “Bản thân mức 5% sẽ không tạo ra sụp đổ vào ngày nó xuất hiện, mà sẽ thực sự gây ra thiệt hại sau 12 đến 18 tháng, khi các khoản tái cấp vốn phải được thực hiện theo lãi suất mới.” Ông nhấn mạnh, nguy hiểm không nằm ở mức lợi suất hiện nay, mà ở chỗ thời gian duy trì ở mức đó càng lâu thì tình hình càng có thể trở nên nghiêm trọng.

Bản tin chỉ ra rằng, Billy Leung - Chiến lược gia đầu tư của Global X ETFs - thì cho rằng cốt lõi của vấn đề nằm ở áp lực tái cấp vốn: một lượng lớn nợ phát hành trong giai đoạn 2020-2021 với lãi suất 2% đến 3% hiện nay phải được chuyển đổi với chi phí 6% đến 8%, điều này sẽ trực tiếp tác động tới dòng tiền, giá trị tài sản và chất lượng tín dụng. Ở thời điểm hiện tại, thị trường nhà ở sẽ là bên chịu ảnh hưởng đầu tiên, doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy cao, nhà đầu tư bất động sản thương mại và công ty được hỗ trợ bởi quỹ đầu tư tư nhân cũng phải đối mặt với áp lực đáng kể.

Thị trường nhà ở: Đối tượng chịu ảnh hưởng ban đầu

Thị trường nhà ở được nhiều chiến lược gia xếp vào nhóm dễ bị tổn thương nhất. Khi lợi suất trái phiếu kỳ hạn dài tăng vọt, lãi suất thế chấp 30 năm đang tiến gần mức 8%. Ablin chỉ ra rằng những chủ nhà hiện có các khoản vay thế chấp với lãi suất khoảng 3% hầu như không có động lực để bán nhà, điều này có nghĩa là thị trường sẽ không chứng kiến làn sóng vỡ nợ quy mô lớn mà là sự đóng băng sâu về khối lượng giao dịch—nhà thầu xây dựng, tổ chức cấp vốn thế chấp, công ty bảo hiểm quyền sở hữu, môi giới bất động sản và các nhà bán lẻ đồ nội thất đều sẽ bị ảnh hưởng.

Molly Brooks, chiến lược gia về lãi suất Mỹ tại TD Securities, cũng xếp nhà ở là lĩnh vực nhạy cảm nhất đối với lợi suất trái phiếu kỳ hạn dài vì lãi suất trái phiếu chính phủ dài hạn sẽ truyền dẫn trực tiếp vào lãi suất thế chấp.

Ngược lại, ngành ngân hàng có thể bị tác động trễ hơn. Brooks chỉ ra rằng, trong giai đoạn đầu đường cong lợi suất dốc lên, mô hình huy động vốn ngắn hạn, cho vay dài hạn thậm chí còn giúp ngân hàng duy trì biên lãi thuần. Tuy nhiên Leung cảnh báo, nếu chi phí vay cao kéo dài đủ lâu, gây ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng của khách hàng bất động sản hoặc doanh nghiệp, các ngân hàng sẽ đối mặt với áp lực lớn hơn về sau.

Áp lực tái cấp vốn: “Bức tường đáo hạn” bị hoãn nhưng chưa biến mất

Rủi ro sâu xa của thị trường tín dụng đến từ làn sóng nợ đáo hạn để lại của thời kỳ lãi suất gần bằng không. Nhiều doanh nghiệp trong giai đoạn 2020-2021 đã gia hạn thời gian vay nợ, hoặc sau đó tiếp tục trì hoãn thanh toán, tạm thời tránh được tác động của lãi suất cao. Tuy nhiên Ablin nhấn mạnh: "Bức tường đáo hạn chỉ bị đẩy về phía trước, chứ không hề biến mất."

Ablin cho biết ông đang theo dõi sát chỉ số chi trả lãi vay trên các khoản vay có đòn bẩy, cũng như các tín hiệu áp lực trên thị trường tín dụng tư nhân—đặc biệt là tỷ lệ vay nợ mới nhằm trả lãi thay vì dùng tiền mặt có tăng lên hay không.

Leung thì chỉ ra một số nhóm dễ bị tổn thương đặc biệt: người vay khoản vay có đòn bẩy, nhà phát hành trái phiếu xếp hạng tín nhiệm đầu cơ, doanh nghiệp được hỗ trợ bởi quỹ đầu tư tư nhân và người vay bất động sản thương mại.

Bất động sản thương mại đối mặt áp lực nổi bật hơn cả. Ablin cho biết các tòa văn phòng vốn đã là mắt xích yếu, việc tăng lãi suất tiếp tục làm tình hình trở nên tồi tệ thêm. Ông cũng đặc biệt nhấn mạnh các dự án nhà ở nhiều căn được cấp vốn bằng khoản vay cầu nối lãi suất thả nổi trong giai đoạn 2021-2022—khi đó chi phí vay rất thấp, triển vọng tăng trưởng tiền thuê lạc quan—hiện nay đang chịu áp lực kép.

Thời gian duy trì quan trọng hơn mức tuyệt đối

Các chiến lược gia đều nhận định rằng, câu hỏi thực sự thị trường cần trả lời không phải là liệu lợi suất 10 năm có vượt 5% hay không, mà là nó sẽ duy trì ở mức này trong bao lâu. Leung cho biết:

“Tôi nghĩ thời gian duy trì quan trọng hơn mức lợi suất cụ thể, thị trường thường có thể hấp thụ cú sốc khi mức 5% chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn, nhưng nếu kéo dài 6-12 tháng hay hơn nữa thì khó có thể bỏ qua.”

Ablin cũng cho rằng, nếu lợi suất 5% kéo dài hai đến ba quý, áp lực tái cấp vốn sẽ ngày càng khó tránh khỏi; còn nếu lợi suất tăng đột ngột lại mang đến một loại rủi ro khác—gây xáo trộn các lệnh phòng ngừa rủi ro, buộc nhà đầu tư phải điều chỉnh danh mục vội vàng.

Brooks phân tích thêm rằng, cách thức lợi suất tăng cũng rất quan trọng. Nếu phần bù kỳ hạn tăng vọt mà kỳ vọng tăng trưởng kinh tế không cải thiện tương ứng, điều đó có nghĩa là chi phí vay sẽ tăng lên mà không có động lực kinh tế mạnh mẽ làm điểm tựa, vùng đệm sẽ bị thu hẹp đáng kể.

Nhận định của Leung là:

“Hiện tại, tôi vẫn nghiêng về quan điểm coi mức 5% chủ yếu là điều chỉnh định giá, không phải mối đe dọa hệ thống tức thì. Nhưng vùng chịu đựng đang dần thu hẹp.”