Hạ viện Hoa Kỳ dự kiến sẽ bỏ phiếu về quy định mới về tiêu thụ điện vào thứ Tư: yêu cầu các trung tâm dữ liệu chịu chi phí điện năng tăng thêm, nhằm ngăn các ông lớn công nghệ chuyển chi phí điện.

Theo thông tin từ ứng dụng tài chính Zhihui, Hạ viện Hoa Kỳ dự kiến sẽ bỏ phiếu sớm nhất vào thứ Tư địa phương về một dự luật lưỡng đảng nhằm kiềm chế việc tăng giá điện liên quan đến mở rộng trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo. Cuộc bỏ phiếu diễn ra vào thời điểm các quan chức địa phương trên toàn nước Mỹ đang đối mặt với một vấn đề ngày càng cấp bách: Làm thế nào để ngăn chặn chi phí nhu cầu điện gia tăng từ các trung tâm dữ liệu chuyển sang cho các hộ gia đình bình thường.

Dự luật có tên Đạo luật Bảo vệ Người sử dụng Điện (Ratepayer Protection Act, H.R. 9340) do Hạ nghị sĩ Đảng Dân chủ Florida Kathy Castor và Hạ nghị sĩ Đảng Cộng hòa Colorado Gabe Evans đồng bảo trợ vào tháng 6 năm nay, đã nhận được chữ ký đồng thuận của 42 hạ nghị sĩ (trong đó có 35 từ Đảng Cộng hòa và 7 từ Đảng Dân chủ). Dự luật yêu cầu các cơ quan quản lý công ích cấp bang xem xét liệu những người sử dụng điện lớn như trung tâm dữ liệu có nên chịu trách nhiệm về chi phí tăng thêm khi xây dựng cơ sở hạ tầng điện mới để đáp ứng nhu cầu sử dụng điện của họ hay không. Vào ngày 21 tháng 7 năm nay, dự luật được Ủy ban Năng lượng và Thương mại Hạ viện thông qua nhất trí với tỷ số 52 phiếu thuận, 0 phiếu chống, và đưa vào lịch toàn viện vào ngày 10 tháng 9.

Một đạo luật liên bang “yêu cầu các bang xem xét”

Theo văn bản, đây không phải là một dự luật xác định giá cụ thể. Nó sửa đổi Đạo luật Chính sách Quản lý Công ích năm 1978 (PURPA) — bổ sung tiêu chuẩn mới vào hệ thống giá điện liên bang: Người dùng phi dân dụng (chủ yếu là trung tâm dữ liệu), có nhu cầu điện cao điểm tại một vị trí hoặc khu vực đạt từ 100 megawatt trở lên, thì phương án giá điện của họ phải bao phủ toàn bộ chi phí tăng thêm cho phát điện, truyền tải, phân phối nhằm phục vụ họ; đồng thời yêu cầu người dùng lớn cung cấp đảm bảo tài chính trước khi công ích đầu tư cơ sở hạ tầng, tránh để chi phí đổ lên người dùng hiện hữu nếu dự án bị thu nhỏ hoặc bỏ dở.

Theo tổng hợp trên trang web của Quốc hội và tờ Environment+Energy Leader của ngành, cơ quan quản lý các bang phải khởi động xem xét trong vòng một năm và hoàn thành trong hai năm sau khi luật có hiệu lực; các bang đã áp dụng hoặc thực chất đã xem xét quy tắc phân bổ chi phí tương tự sẽ được miễn trừ. Việc biểu quyết sẽ thông qua quy trình “suspension of the rules” – kênh nhanh cho các dự luật không gây tranh cãi, yêu cầu đa số hai phần ba để thông qua. Hiện tại, thị trường và các trợ lý Quốc hội đều kỳ vọng nó sẽ dễ dàng lọt qua Hạ viện.

Điểm then chốt nằm ở Thượng viện. Dự luật tương tự S.5028 của Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa Ohio Jon Husted vẫn chưa được đưa vào bất kỳ phiên điều trần ủy ban nào, trong khi Thượng viện còn khoảng ba tuần nữa mới nghỉ trước kỳ bầu cử ngày 3 tháng 11. Nói cách khác, dự luật này nhiều khả năng chỉ ở dạng “Hạ viện lên tiếng” trong mùa vận động tranh cử, chứ chưa trở thành luật thực thi.

Tuy nhiên, ý nghĩa biểu trưng đã rất lớn: nó biến một phần nội dung Cam kết Bảo vệ Người sử dụng (Ratepayer Protection Pledge) do Nhà Trắng công bố hồi tháng 3 thành luật. Cam kết này được bảy công ty đầu tiên ký là Amazon, Google, Meta, Microsoft, OpenAI, Oracle và xAI; báo cáo cho biết hiện hơn 200 tổ chức tham gia, bao phủ 80% nguồn cung điện nước Mỹ, phục vụ 263 triệu người dân Hoa Kỳ.

Lãnh đạo Đảng Dân chủ Hạ viện Hakeem Jeffries tuần này đã phát biểu ủng hộ dự luật, gọi đây là “bước tiến thích hợp”, nhưng nhấn mạnh “rõ ràng cần thực hiện thêm nhiều điều nữa.” Bình luận của cựu Ủy viên Ủy ban Điều tiết Năng lượng Liên bang (FERC) Allison Clements lại thận trọng hơn: “Đạo luật bảo vệ người dùng này thực ra chỉ là một bước đi tương đối ôn hòa theo hướng đúng. Giá trị của nó là phát đi tín hiệu – nếu được thông qua lưỡng đảng, cho thấy Quốc hội vẫn nhất quán ưu tiên bảo vệ khách hàng trước làn sóng đầu tư và tăng trưởng nhu cầu mới này.”

Tổ chức môi trường Food & Water Watch kêu gọi tạm dừng xây dựng thêm trung tâm dữ liệu trên toàn quốc lại chỉ trích dự luật chỉ tập trung hẹp vào chi phí điện, mà không đề cập rộng hơn tới lo ngại tác động về nguồn nước, ô nhiễm và cộng đồng từ các trung tâm dữ liệu.

Ngoài luật: Nơi định giá thực sự là tại các ủy ban bang

Cần lưu ý, dù được thông qua, dự luật này cũng chỉ có sức ràng buộc hạn chế — nó chỉ yêu cầu các bang “xem xét” tiêu chuẩn này, không ép buộc phải chấp nhận. Phó Chủ tịch cấp cao phụ trách quan hệ chính phủ của Liên minh Bảo vệ Cử tri (League of Conservation Voters), bà Sara Chieffo, phát biểu trước phiên bỏ phiếu rằng, “chỉ có một yêu cầu yếu ớt là các bang tự nguyện xem xét các chuẩn bảo vệ chi phí, thì cơ quan giám sát bang hoàn toàn có thể phớt lờ luật này.”

Trong khi đó, ngành công nghiệp lại phản bác bản thân câu chuyện “gánh nặng chi phí.” Tổ chức đại diện các nhà vận hành trung tâm dữ liệu Data Center Coalition công bố nghiên cứu cho thấy không có bằng chứng nào về việc trung tâm dữ liệu làm tăng hóa đơn người dân dưới cấu trúc giá hiện tại; nghiên cứu của EPRI thậm chí còn phát hiện nhu cầu bổ sung bền vững giúp chia sẻ chi phí cố định lưới điện lên nhiều sản lượng tiêu thụ hơn, có thể giúp hạ giá cho dân cư. Giám đốc điều hành PG&E, bà Patti Poppe, cũng tuyên bố trước nhà đầu tư hồi tháng 7: “Mỗi gigawatt phụ tải mới, nếu được định giá đúng, đều có thể giúp tất cả khách hàng giảm giá điện 1%.” Sau khi mức giá lớn Schedule 96 được ban hành tại Portland General Electric, Oregon vào tháng 6, giá điện trung tâm dữ liệu tăng 29% trong quý đó, còn giá điện cho dân cư lại giảm 1,3%.

Nói cách khác, đây không phải là đạo luật định đoạt số phận chi phí điện AI. Nghĩa vụ “xem xét” ở cấp liên bang chỉ vạch ra phương hướng, việc định giá thực chất diễn ra ở hơn 23 bang đã thiết lập mức giá lớn, hơn 104 phương án giá đã được duyệt hay chờ xét duyệt, diễn ra tại phòng điều trần ở Virginia, Georgia, Ohio. Nhận xét “tương đối ôn hòa nhưng đi đúng hướng” của Clements, có lẽ là cách thị trường nên nhìn nhận: tính biểu trưng thống nhất lưỡng đảng đã phát huy giá trị, còn việc cuối cùng hoá đơn điện được chia như thế nào, vẫn phải chờ từng bang lần lượt phân xử.