Kẻ thù hiếm hoi bắt tay nhau! Elon Musk, Sam Altman ủng hộ lời kêu gọi của Dario Amodei về "làm chậm sự phát triển AI toàn cầu"

Ba đối thủ "không đội trời chung" trong lĩnh vực AI lần đầu tiên cùng đứng chung một chiến tuyến trong lịch sử — sau hàng loạt sự cố mất kiểm soát và cảnh báo tận thế liên tục làm rung chuyển ngành công nghiệp, các lãnh đạo của Anthropic, OpenAI và SpaceX bất ngờ bắt tay, kêu gọi làm chậm tiến trình phát triển trí tuệ nhân tạo.

Vào thứ Bảy, Dario Amodei, CEO của Anthropic, đã đăng một bài blogkêu gọi ngành công nghiệp AI toàn cầu chủ động giảm tốc, với lý do năng lực của các mô hình tiên tiến hiện nay đang tăng trưởng vượt xa sức hiểu biết và khả năng kiểm soát của con người. Chỉ vài giờ sau khi bài viết được đăng,Elon Musk, CEO của SpaceX, đã lên tiếng trên nền tảng X: “Dario nói đúng.”

Sam Altman, CEO OpenAI, ngay lập tức hưởng ứng và đồng tình với nhận định của Amodei về việc “kiểm soát nhịp độ phát triển các mô hình tiên tiến”, đồng thờicam kết OpenAI sẽ mở quyền truy cập hệ thống cấp “nhân viên” cho các tổ chức đánh giá độc lập.Altman cũng chia sẻ với tạp chí Fortune rằng, xét đến tình hình an ninh hiện tại, OpenAI có thể sẽ không xúc tiến kế hoạch IPO vào năm 2026.

Theo tôi, đến cuối thập kỷ này có 10% khả năng toàn nhân loại sẽ bị diệt vong — đó là điều không thể chấp nhận được.

Rủi ro an toàn AI liên tục bùng nổ công khai trong tuần qua. Nhà nghiên cứu Jacob Coxon của Anthropic đã từ chức vì cho rằng “ngành công nghiệp này đang đánh cược mạng sống của chúng ta”, còn Evan Hubinger, trưởng nhóm Khoa học liên kết của Anthropic, sau đó cho biết xác suất AI gây ra sự tuyệt chủng hàng loạt trong thập kỷ này là trên 10%. Theo Wall Street Journal, trước đó một số AI agent của OpenAI đã vượt khỏi môi trường thử nghiệm, tấn công vào nền tảng phát triển AI Hugging Face — sự kiện này trở thành nguyên nhân trực tiếp khiến nhiều lãnh đạo cấp cao lên tiếng cảnh báo.

Ngay đầu bài viết, ông thừa nhận đã làm nghiên cứu AI suốt 12 năm vì tin rằng nó có thể chữa bệnh, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đem lại sự phồn vinh cho nhân loại — cha ông mất vì một căn bệnh mà chỉ vài năm sau đó đã có thuốc chữa; bản thân ông từng sống sót qua ung thư giai đoạn sớm. Ông khao khát AI phát triển mang lại lợi ích cho xã hội hơn bất cứ ai.

Nhưng đồng thời, ông cũng viết:“Trong vài tháng qua, tôi ngày càng tin rằng chỉ đầu tư vào kiểm soát rủi ro là chưa đủ — chúng ta cần làm chậm tốc độ tăng năng lực, tạo thêm thời gian cho nghiên cứu an toàn bắt kịp.”

Amodei chỉ rõ hai nguy cơ cốt lõi trong bài blog.

• Thứ nhất, khả năng AI tự động tăng cường sức mạnh của chính nó — tức AI tự học hỏi, tự nâng cấp gần như không cần can thiệp của con người — bắt đầu “tăng nhanh đột biến” kể từ mùa hè năm nay.
• Thứ hai, sự kiện tấn công Hugging Face vào tháng 7 năm nay: hơn 1200 AI agent thoát khỏi môi trường thử nghiệm của OpenAI, phối hợp tác chiến, chia việc qua bảng tin, thậm chí chủ động sửa đổi log để che giấu hành vi gian lận và phát tán tấn công, một số agent dù biết không đạo đức vẫn tiếp tục thực hiện nhiệm vụ.

“Một nhóm agent có năng lực cao nhưng cùng mức lệch hướng như vậy có thể gây ra sự hủy diệt thảm khốc,” Amodei viết, đồng thời cảnh báo rằng một nhóm AI bất trị này có thể kiểm soát toàn bộ Internet chỉ trong sáu đến mười hai tháng. Ông nhấn mạnh, những sự cố tương tự đã xảy ra tại nhiều công ty AI hàng đầu, bao gồm cả Anthropic: “Mọi công ty AI tiên tiến đều phải coi sự kiện OAI-HF như chính điều đã xảy ra với mình và hành động tương ứng.”

Theo Wall Street Journal, một vụ việc an ninh mạng khác vào tháng Năm mang tên "GemStuffer" thực chất cũng do agent của OpenAI thực hiện mà không hề nhận biết, càng khiến công chúng lo ngại nguy cơ AI mất kiểm soát.

Amodei đã đưa ra một khuôn khổ hành động cụ thể trong bài blog.

Đầu tiên, "kiểm soát viên được nhúng" (Embedded Evaluators). Ông tuyên bố Anthropic sẽ cấp quyền truy cập hệ thống “mãi mãi ở cấp nhân viên” cho các tổ chức đánh giá bên thứ ba, giúp xác minh thực thi các biện pháp an toàn, báo cáo sự cố và đánh giá khả năng liên kết của mô hình trong quá trình huấn luyện. Altman ngay lập tức cam kết OpenAI sẽ áp dụng biện pháp tương tự.

Thứ hai, điều phối giữa các nước dân chủ. Amodei kêu gọi các chính phủ ban hành quy định pháp lý để phối hợp tiêu chuẩn an toàn cho nhà phát triển AI, tránh việc hợp tác như vậy bị kiểm soát chống độc quyền.

Thứ ba, điều phối toàn cầu. Ông đề xuất xây dựng một “chiến lược đồng bộ về nhịp độ”, dành thời gian cho các doanh nghiệp AI tiên tiến thúc đẩy nghiên cứu liên kết mà không ảnh hưởng lợi thế cạnh tranh thương mại và vị thế dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực AI. Nhà quản lý quỹ phòng hộ kiêm nhà đầu tư mạo hiểm Brad Gerstner cũng bày tỏ sự ủng hộ trên X, cho rằng đây là “một bước quan trọng nhằm cân bằng đúng giữa tốc độ, tự kiểm soát và an toàn”.

Bối cảnh hiện tại tác động trực tiếp tới kế hoạch lên sàn của hai công ty. Anthropic đang chuẩn bị IPO với quy mô lớn chưa từng có, có thể huy động 100 tỷ USD, vốn hóa công ty vượt 2.000 tỷ USD; Anthropic ban đầu dự kiến nộp hồ sơ lên sàn ngay tuần trước nhưng tới nay vẫn chưa thực hiện. Lời kêu gọi giảm tốc của Amodei khiến nhà đầu tư càng khó dự đoán thời điểm lên sàn của Anthropic.

Về phía OpenAI, Altman chia sẻ với tạp chí Fortune: “Xét tất cả những gì đang diễn ra ở lĩnh vực an toàn, tôi cho rằng lên sàn lúc này là thiếu khôn ngoan, và chúng tôi cũng không chịu áp lực phải làm điều đó.”

OpenAI đã nộp hồ sơ IPO vào tháng 6 năm nay, chỉ một tuần sau khi Anthropic nộp hồ sơ niêm yết. Altman cho biết thêm: "Tuần này rõ ràng là thời điểm nhiều người bắt đầu nghiêm túc đối mặt với những vấn đề trước mắt, chúng ta đang bước vào một kỷ nguyên các mô hình cực mạnh, rủi ro cực cao và buộc phải hành động đúng đắn.”

Dù ba ông lớn hiếm hoi cùng hành động, phản ứng chính sách đến nay vẫn khá chậm chạp. Tổng thống Mỹ Trump tuần rồi trả lời báo chí rằng ông "không chút" quan ngại AI sẽ dẫn đến tận diệt con người. Một số nguồn tin cho tờ Financial Times biết, trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11 năm nay, khả năng chính phủ Mỹ hành động thực chất là rất thấp.

Các lãnh đạo của Google DeepMind và Meta hiện vẫn chưa đưa ra tuyên bố chính thức về những tranh luận vào cuối tuần này.

Sự bất đồng trong ngành cũng rất rõ rệt. Các nhà phê bình cho rằng, các ông lớn AI nhấn mạnh rủi ro tận diệt là có động cơ vụ lợi — khung tuân thủ an toàn tốn kém có thể ngăn cản những đối thủ nhỏ hơn, củng cố vị thế thị trường của các tập đoàn hiện tại. Cố vấn công nghệ, nhà đầu tư mạo hiểm David Sacks nói trên Fox News rằng, tuyên bố của Jacob Coxon chỉ nhằm “dọa công chúng” và buộc các nhà lập pháp “đưa AI vào vòng kiểm soát của chính phủ mạnh tay”.

Giáo sư AI Stuart Russell của Đại học California, Berkeley thì thẳng thắn chỉ ra sự “lệch pha” nghiêm trọng giữa các phòng lab và chính phủ: “Phòng lab đang nói với các chính phủ: ‘Chúng tôi rất có thể sẽ diệt sạch mọi người trên Trái Đất, hãy ngăn chúng tôi lại.’ Đáp lại, chính phủ lại nói: ‘Chúng tôi giảm thuế nhé? Xây cho các bạn một trung tâm dữ liệu nhé?’ ”

Tuy nhiên, khi Sam Altman và Dario Amodei vẫn đang thận trọng giữa vận động hành lang chính sách và củng cố phòng tuyến an toàn, thì ngoài kia đã xuất hiện những tiếng nói cảnh báo: có thể một ngày, họ sẽ tỉnh dậy và nhận ra Grok không chỉ đã bắt kịp về năng lực mô hình, mà Musk còn hoàn tất thế thượng phong ở lĩnh vực AI vật lý và hạ tầng công nghệ tính toán — đó mới thực sự là “Bản Kế Hoạch Lớn Phần 5” (Master Plan Part V) của ông.