Câu chuyện lợi nhuận gộp của các công ty ứng dụng AI lần đầu bị "kiểm tra sức khỏe": Canva chủ động giảm tốc độ, Figma tự chịu chi phí suy luận

Hai công ty hàng đầu trong lĩnh vực phần mềm thiết kế đang sử dụng dữ liệu tài chính thực tế để tiết lộ chi phí ẩn giấu nhất của quá trình chuyển đổi AI.

Canva trong tuần này đã gửi cảnh báo đến các nhà đầu tư, tốc độ tăng trưởng doanh thu hàng năm sẽ chậm lại còn 20%, nguyên nhân là công ty chủ động dừng kế hoạch mở rộng chức năng AI dự kiến thúc đẩy tăng trưởng gói thuê bao trả phí – nhu cầu vượt xa dự kiến, chi phí dịch vụ cũng vượt quá kỳ vọng. Theo báo cáo tài chính công bố hôm thứ Năm của Figma, tăng trưởng doanh thu quý III dự kiến sẽ giảm từ 48% của quý Sáu xuống còn 36%, đồng thời thừa nhận nhiều công cụ AI của hãng vẫn trong giai đoạn thử nghiệm và chưa hình thành được mô hình thương mại hóa hiệu quả. Sau thông tin này, cổ phiếu Figma giảm khoảng 15% chỉ trong một ngày.

Theo truyền thông công nghệ The Information, những gì hai công ty này trải qua đều chỉ ra cùng một vấn đề mang tính cấu trúc: Độ phổ biến của sản phẩm AI không đồng nghĩa tự động với mô hình kinh tế đơn vị lành mạnh. Trong bối cảnh trước đây nhà đầu tư kỳ vọng lớn vào các công ty ứng dụng AI, đây thực sự là một bài kiểm tra áp lực từ thực tế tuyến đầu.

Canva: Nhu cầu quá cao trở thành gánh nặng, chủ động nhấn phanh

Tình thế khó khăn của Canva rất kịch tính – không phải vì không ai sử dụng, mà chính là do có quá nhiều người dùng.

Theo báo cáo, Giám đốc điều hành Canva là Cliff Obrecht cho biết với đồng nghiệp, trước khi có AI, chi phí để phục vụ lượng lớn người dùng miễn phí là "rất thấp". Nhưng sau khi ra mắt tính năng AI, "các chi phí này tăng vọt, mô hình kinh tế đơn vị thay đổi căn bản, khiến việc giảm thiểu chi phí AI trở nên quan trọng hơn nhiều so với trước đây".

Chính trên cơ sở đánh giá đó, Canva quyết định chủ động làm chậm nhịp triển khai chức năng AI đã định, thay vì tiếp tục đổi lấy tăng trưởng người dùng bằng chi phí cao. Quyết định này đã trực tiếp làm giảm kỳ vọng tốc độ tăng trưởng doanh thu cả năm của công ty, từ mức cao hơn mà thị trường từng dự báo xuống còn 20%.

Để giải quyết tận gốc vấn đề chi phí, Canva đang tăng cường phát triển các mô hình AI tự nghiên cứu. Công ty cho biết, các mô hình nội bộ về tạo ảnh và video hiện nhanh hơn, rẻ hơn so với những mô hình của các phòng thí nghiệm AI hàng đầu. Tuy nhiên, các mô hình này không thể kịp thời nắm bắt cơ hội mở rộng chức năng AI vừa qua, dẫn tới việc công ty vẫn phải phụ thuộc vào mô hình đắt tiền của bên ngoài ở những thời điểm then chốt.

Figma: Sản phẩm Beta mở miễn phí, tự chịu hoàn toàn chi phí suy luận

Khác với sự chủ động giảm tốc của Canva, Figma phải đối diện với một loại áp lực chi phí khác – chi trả cho các sản phẩm chưa thương mại hóa.

Giám đốc tài chính Figma là Praveer Melwani đã nêu rõ logic này trong buổi họp điện thoại với nhà đầu tư:

"Hiện tại chúng tôi không thu phí sử dụng đối với các sản phẩm đang trong giai đoạn thử nghiệm, chi phí suy luận do chúng tôi tự chi trả, không có bất kỳ doanh thu nào để bù đắp khoản đó."

Điều này có nghĩa là Figma đang sử dụng nguồn vốn tự có để trợ cấp cho người dùng trải nghiệm tính năng AI, đồng thời chờ đợi các công cụ này từ giai đoạn thử nghiệm chuyển sang thương mại hóa chính thức. Công ty dự báo, cấu trúc chi phí này sẽ tạo áp lực lên biên lợi nhuận gộp.

Figma cũng đang tăng thêm đầu tư phát triển mô hình AI tự nghiên cứu, và đã bắt đầu kết hợp các mô hình nội bộ với những mô hình tiên tiến để hỗ trợ Figma AI Agent vừa ra mắt. Tuy nhiên, việc huấn luyện mô hình tự phát triển này cần nhiều thời gian và vốn đầu tư, trong khi sự kiên nhẫn của thị trường tài chính lại rất có giới hạn – sau khi công bố chỉ dẫn kết quả kinh doanh, cổ phiếu Figma đã giảm khoảng 15% chỉ trong một ngày.

Khó khăn chung: Cấu trúc chi phí chuyển đổi AI vẫn chưa được tháo gỡ

Theo nhận định, trường hợp của Canva và Figma hé lộ một mâu thuẫn giai đoạn phổ biến mà các công ty ứng dụng AI hiện nay phải đối mặt: sức hấp dẫn của sản phẩm đã được xác thực, nhưng con đường chuyển hóa thành mô hình lợi nhuận bền vững vẫn chưa rõ nét.

Cả hai công ty đều coi việc tự phát triển mô hình AI là chìa khóa để phá vỡ thế bế tắc – nhờ giảm phụ thuộc vào các mô hình chi phí cao của bên ngoài, từ đó cải thiện căn bản mô hình kinh tế đơn vị. Tuy vậy, giữa chu kỳ phát triển mô hình tự nghiên cứu và yêu cầu tăng trưởng kết quả kinh doanh tức thời của thị trường tồn tại độ trễ không thể né tránh.

Phân tích cho rằng, hai báo cáo tài chính này đã cung cấp một hệ quy chiếu quan trọng: Chi phí chuyển đổi AI không chỉ thể hiện ở đầu tư nghiên cứu phát triển mà còn thấm sâu trong chi phí suy luận mỗi lần người dùng sử dụng. Trước khi mô hình thương mại hóa thực sự hoàn thiện, phần chi phí này sẽ tiếp tục ăn mòn không gian lợi nhuận gộp.

Câu chuyện AI của các công ty phần mềm đang trải qua đợt kiểm tra sức khỏe tài chính đúng nghĩa đầu tiên.