Trước khi "thần tài AI bị cháy tài khoản": Các ông lớn hàng đầu Phố Wall đua nhau hậu thuẫn, nhưng các nhà đầu tư tổ chức lại đồng loạt né tránh

Một quỹ phòng hộ do một nhà sáng lập 24 tuổi dẫn dắt, đặt cược vào trí tuệ nhân tạo, đã nhanh chóng vươn lên trở thành một trong những quỹ lớn nhất toàn cầu chỉ trong vài năm, nhưng lại gặp biến động dữ dội vào tháng 7. Hành trình thăng trầm này phản ánh rủi ro tiềm ẩn của các chiến lược đòn bẩy mạo hiểm trong cơn sốt đầu tư AI hiện nay.

Quy mô tài sản thuộc quỹ Situational Awareness từng tăng lên tới 45 tỷ USD, nhưng vào tháng 7 năm nay, nhiều cổ phiếu nắm giữ trọng điểm của quỹ giảm mạnh, dẫn đến việc các đơn vị cho vay yêu cầu bổ sung tài sản đảm bảo, buộc quỹ phải khẩn cấp thanh lý cổ phiếu.

Kết quả là, quỹ này đã bán phần lớn danh mục chứng khoán thị trường công khai cho Citadel của Ken Griffin để đối phó áp lực thanh khoản.

Theo Tạp chí Phố Wall, một số nhà đầu tư của quỹ đã cảnh báo việc nhà sáng lập Leopold Aschenbrenner sử dụng đòn bẩy quá lớn và bày tỏ sự không hài lòng với mức độ công khai thông tin trước khi xảy ra khủng hoảng.

Bên cạnh đó, khác với các quỹ phòng hộ cùng quy mô thường có cơ sở nhà đầu tư là các tổ chức như quỹ hưu trí, quỹ tài trợ đại học, quỹ tài sản quốc gia, quỹ này lại chủ yếu lấy vốn từ các cá nhân giàu có.

Bài báo dẫn lời một số nguồn thạo tin cho biết, lý do khiến các nhà đầu tư tổ chức thường tránh xa là bởi Aschenbrenner thiếu lịch sử thành tích đầu tư để đánh giá.

Situational Awareness đã thu hút một loạt nhà đầu tư có ảnh hưởng tại Thung lũng Silicon và Phố Wall.

Theo The Wall Street Journal trích dẫn nguồn tin, các nhà đầu tư bao gồm: nhà sáng lập D1 Capital Partners Dan Sundheim, nhà đồng sáng lập quỹ đầu tư Greenoaks Neil Mehta, quỹ của nhà sáng lập công ty đầu tư XN Gaurav Kapadia, cũng như Feroz Dewan - cựu trưởng phòng cổ phiếu công khai tại Tiger Global Management.

Hai nhà đồng sáng lập Stripe là Patrick Collison và John Collison, lãnh đạo mảng AI của Meta Platforms Daniel Gross và Nat Friedman cũng nằm trong số nhà đầu tư. Một số nhà đầu tư còn có thể tham gia thông qua foundation, family office hoặc các pháp nhân khác.

Đặc biệt đáng chú ý là “ông lớn tạo lập thị trường” Jane Street cũng phân bổ vốn cho quỹ này.

Động thái này khiến giới tài chính Phố Wall không khỏi bất ngờ, bởi Jane Street rất hiếm khi ủy thác vốn cho các bên quản lý bên ngoài. Theo hồ sơ thuế và chứng nhận pháp lý, chủ tịch kiêm giám đốc của Quỹ Laniakea Charity - ông Matthew Wage - chính là một trader của Jane Street.

Đội ngũ nhà đầu tư này tập hợp lại phần lớn nhờ mạng lưới quan hệ cá nhân của Aschenbrenner.

Báo cáo dẫn lời một người tham dự tiết lộ, cuối tuần trước tại đám cưới tổ chức ở Carmel, California, đồng sáng lập Jane Street Rob Granieri, cố vấn Situational, đồng sáng lập East Rock Capital Graham Duncan và Dewan đều có mặt tại sự kiện.

Cơ cấu nhà đầu tư của Situational Awareness có sự khác biệt rõ rệt so với các quỹ cùng quy mô.

Thông thường, một quỹ phòng hộ quy mô 45 tỷ USD sẽ có nhà đầu tư chủ yếu là các tổ chức như quỹ hưu trí, quỹ tài trợ đại học, quỹ quốc gia, ngân hàng tư nhân…

Tuy nhiên, nền tảng nhà đầu tư của Situational lại chủ yếu là các cá nhân có giá trị tài sản ròng cao, do các nhà đầu tư tổ chức thường không muốn gửi vốn cho một nhà quản lý quỹ chưa có thành tích đầu tư chuyên nghiệp.

Tổ chức tư vấn nghiên cứu Aksia đã gặp Aschenbrenner vào tháng 3 năm 2025 và trong báo cáo đánh giá gửi khách hàng sau đó đã ghi nhận trí tuệ cùng mối quan hệ của ông này.

Tuy nhiên, theo tài liệu mà Wall Street Journal thu thập được, Aksia cũng cảnh báo rằng, các nhà đầu tư tiềm năng của Situational "nên cảnh giác với nguy cơ phát sinh từ tư duy tự tin thái quá đối với quản trị rủi ro, đặc biệt khi mức độ sử dụng đòn bẩy thực sự đáng kể".

Về việc công khai thông tin, Aschenbrenner không thực hiện đúng thông lệ của đại đa số quỹ phòng hộ là cập nhật hiệu quả hoạt động mỗi tháng cho nhà đầu tư, mà chỉ công bố số liệu sinh lời theo từng quý. Việc này càng làm gia tăng bất mãn với một số nhà đầu tư.

Aschenbrenner chính thức thành lập quỹ này vào năm 2024.

Sau một loạt quyết định chọn cổ phiếu có tầm nhìn, bao gồm đặt cược chuẩn xác vào nhà sản xuất chip nhớ SK Hynix và Sandisk, quy mô của quỹ nhanh chóng tăng vọt, trở thành một trong những quỹ phòng hộ phát triển nhanh nhất những năm gần đây. Thành tích nổi bật này giúp ông có biệt danh là "thần chứng khoán AI".

Về mặt chiến lược, các tài liệu huy động vốn của quỹ ghi rõ sẽ không giới hạn vào loại chứng khoán đầu tư, hướng vị thế, mức độ tập trung hay việc sử dụng đòn bẩy.

Chính chiến lược đòn bẩy không giới hạn này là nguyên nhân dẫn đến khủng hoảng khi danh mục liên quan AI giảm mạnh vào tháng 7.

Hiện tại, quỹ vẫn sở hữu một số danh mục đầu tư tư nhân, bao gồm startup điện toán đám mây Fluidstack, công ty khởi nghiệp chip AI MatX, cùng với khoản đầu tư hàng tỷ USD vào Anthropic.

Nếu các công ty này tiếp tục tăng giá trị, đặc biệt là Anthropic dự kiến IPO vào cuối năm nay, quỹ có thể khai thác nguồn lợi nhuận mới, tạo lá chắn chống lại khủng hoảng lần này.