Cơn bão thuế ngân hàng tại Anh: Bổ sung tài chính và ổn định tài chính rơi vào thế khó, cuộc đấu giữa Bộ trưởng Tài chính Hunt và Thống đốc Ngân hàng Trung ương Bailey ngày càng căng thẳng

VietnamBiz APP cho biết, Bộ trưởng Tài chính Anh John Healy dự định tăng thuế đối với các ngân hàng trong ngân sách ngày 28 tháng 10 nhằm bù đắp cho khoản dự phòng tài chính bị thu hẹp mạnh do chi phí vay mượn tăng cao vì chiến tranh. Tuy nhiên, kế hoạch này nhanh chóng vấp phải cảnh báo công khai từ Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh Andrew Bailey, đồng thời gặp phải sự phản đối mạnh mẽ từ ngành ngân hàng, khiến cổ phiếu các ngân hàng Anh giảm vào thứ Sáu. Cuộc đấu tranh chính sách xung quanh thuế ngân hàng đang đưa mâu thuẫn sâu sắc giữa Bộ Tài chính Anh, Ngân hàng Trung ương và Khu tài chính London ra ánh sáng.

Áp lực tài chính buộc phải tăng thuế

Kể từ khi Thủ tướng Andy Burnham lên nắm quyền vào tháng 7 và bổ nhiệm Healy làm Bộ trưởng Tài chính, thuế ngân hàng luôn là mối lo treo lơ lửng trên thị trường. Chi phí vay liên quan đến cuộc chiến Mỹ-Iran được cho là đã khiến khoản dự phòng tài chính trị giá 23,6 tỷ bảng mà Healy được thừa hưởng từ cựu Bộ trưởng Tài chính Rachel Reeves giảm một nửa. Để duy trì kế hoạch cắt giảm thâm hụt, Healy cần tạo ra nguồn tài chính mới.

Nghiên cứu thị trường ước tính, nếu đảo ngược hoàn toàn quyết định của chính phủ Bảo thủ năm 2023 về giảm thuế phụ thu đối với ngân hàng từ 8% xuống 3%, sẽ thu thêm 3 tỷ bảng Anh (4 tỷ đô la).

VietnamBiz đưa tin ngày thứ Sáu, Healy đã xác định sẽ tăng thuế ngân hàng trong ngân sách, các chuyên gia đồng ý rằng việc tăng lại thuế phụ thu 3% là một lựa chọn khả thi.

Thị trường phản ứng ngay lập tức. Barclays, Lloyds và NatWest đều giảm nhẹ trước phiên giao dịch, sau đó tăng nhẹ nhưng vẫn kém hơn so với mức tăng 0,9% của cổ phiếu ngân hàng khu vực Eurozone. Các nhà đầu tư lo ngại, việc tăng thuế sẽ làm xói mòn khả năng sinh lời và lợi nhuận vốn mà ngành ngân hàng Anh vừa mới phục hồi.

“Cuộc chiến ngầm” giữa Ngân hàng Trung ương và Bộ Tài chính

Bailey trả lời thận trọng khi được hỏi về đề xuất này tại Hội nghị Hiệp hội Tài chính Quốc tế ở Bangkok hôm thứ Sáu: “Đây không phải việc của tôi. Tôi không tham gia. Đây là việc của Bộ Tài chính”. Nhưng trước đó ông từng nhiều lần cảnh báo rõ rằng, bất kỳ biện pháp nào trừng phạt các tổ chức cho vay đều chỉ đẩy lãi suất thế chấp tăng, giảm lãi suất tiền gửi và đe dọa sự ổn định tài chính. Bailey cho rằng việc cắt giảm lãi suất dự trữ mà Ngân hàng Trung ương trả cho các tổ chức cho vay về bản chất tương đương với thuế ngân hàng.

Ông từng phát biểu với Ủy ban Kinh tế Thượng viện vào tháng 6 rằng, nếu các ngân hàng không tạo được lợi nhuận, các cổ đông sẽ không cung cấp vốn để hỗ trợ tăng trưởng. Sau khủng hoảng tài chính, ngành ngân hàng Anh suốt hơn mười năm không thể vượt qua chi phí vốn, chỉ mới phục hồi lành mạnh trong ba năm qua. “Nếu không có sự ổn định tài chính, chúng ta không thể đạt được tăng trưởng”. Quan điểm của Bailey xung đột trực tiếp với nhu cầu tài chính của Healy, dù cả hai đều tham dự hội nghị ở Bangkok tuần này nhưng sự khác biệt chính sách vẫn rất rõ rệt.

Ngành ngân hàng phản công: Đã nộp thuế nặng, tăng thuế sẽ giảm cạnh tranh

Ngành tài chính cũng mạnh mẽ phản đối việc tăng thuế. CEO của Hiệp hội Ngân hàng châu Âu Wim Mijs cho hay, việc đánh thuế ngân hàng Anh cuối cùng sẽ bị chuyển sang “một mắt xích nào đó trong nền kinh tế” và không phải là cách hiệu quả để kích thích tăng trưởng. Hiệp hội Tài chính Anh dẫn số liệu từ Thư viện Hạ viện cho biết, năm tài chính 2024/25, các ngân hàng đã nộp 8,8 tỷ bảng thuế doanh nghiệp, 1 tỷ bảng thuế phụ thu và 1,3 tỷ bảng thuế ngân hàng, chưa kể thuế lương nhân viên đóng góp thêm 35,2 tỷ bảng.

Hiệp hội này cảnh báo, việc tăng thuế hơn nữa sẽ làm giảm sức cạnh tranh của Anh, kìm hãm đầu tư và việc làm, đi ngược lại mục tiêu “tăng trưởng ở mọi khu vực” của chính phủ.

Nghiên cứu ngành cho thấy, bốn ngân hàng lớn của Anh—HSBC, Barclays, Lloyds và NatWest—dự kiến tổng lợi nhuận trước thuế từ năm 2027 đến 2028 khoảng 60 tỷ bảng Anh. Những người chỉ trích gọi đây là “lợi nhuận quá lớn”, nhưng ngành ngân hàng phản bác rằng lợi nhuận tăng là nhờ môi trường lãi suất cao, mà lãi suất cao thực chất là hệ quả của chiến tranh làm tăng lạm phát, không phải là “ngẫu nhiên hưởng lợi” có thể duy trì lâu dài.

CEO của JPMorgan Jamie Dimon thậm chí còn ngụ ý có thể từ bỏ kế hoạch xây trụ sở châu Âu trị giá 10 tỷ bảng tại Canary Wharf để phản đối việc tăng thuế.

Bài toán cân bằng giữa tăng trưởng và ổn định

Healy trả lời phỏng vấn ở Bangkok hôm thứ Năm, mô tả Khu tài chính London là “một trong những viên ngọc trên vương miện kinh tế” của Anh, đồng thời nhấn mạnh cần có tài chính công lành mạnh. Quan điểm này khái quát chính xác tình thế tiến thoái lưỡng nan của ông: một mặt, cần bù đắp thiếu hụt ngân sách; mặt khác, nếu đánh thuế quá mức có thể làm tổn hại sức cạnh tranh của Khu tài chính London, kìm hãm tăng trưởng, cuối cùng lại tác động tiêu cực đến thuế.

Ngân sách ngày 28 tháng 10 sẽ trở thành nút thắt then chốt. Nếu Healy kiên quyết tăng thuế, có thể khiến căng thẳng với Ngân hàng Trung ương và ngành tài chính leo thang, đồng thời kéo theo biến động cổ phiếu ngân hàng; nếu nhượng bộ, lại phải tìm kiếm nguồn tài chính khác và mục tiêu cắt giảm thâm hụt ngân sách có nguy cơ không đạt. Dù kết quả ra sao, cuộc chiến thuế ngân hàng này đã chỉ rõ: Trong bối cảnh chiến tranh, lạm phát và áp lực tài chính đan xen, không gian để Anh cân bằng giữa “tăng trưởng” và “ổn định” ngày càng hẹp.