Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm tiến sát 5,4%, hào quang AI khó che lấp lo ngại "phình to ảo" của S&P 500

Thị trường chứng khoán Mỹ bề ngoài có vẻ yên ả, nhưng bên dưới sóng ngầm dữ dội. Lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm trong tuần này tiến gần 5.4%, mức cao nhất kể từ năm 2002; giá dầu Brent lơ lửng trên mức 100 USD/thùng, thị trường tài chính đang trải qua một đợt rút vốn quy mô lớn che lấp bởi hào quang của các ông lớn công nghệ.

Chỉ số S&P 500 trong tuần này ghi nhận mức cao kỷ lục, nhưng đằng sau kỷ lục này là nền tảng thị trường cực kỳ mong manh—chỉ khoảng 30% cổ phiếu thành phần giao dịch trên đường trung bình 50 ngày, đây là tỷ lệ tham gia thị trường thấp nhất trong mọi ngày lập kỷ lục kể từ khi Bloomberg có dữ liệu từ 1990.

Cùng lúc đó, chỉ số Russell 2000 cổ phiếu vốn hóa nhỏ giảm liên tiếp tuần thứ năm, tổng mức giảm so với đỉnh khoảng 8.5%, tiến gần vùng điều chỉnh kỹ thuật.

Tác động của lãi suất đang lan rộng sang nhiều loại tài sản khác. ETF trái phiếu rác giảm xuống gần mức thấp nhất kể từ đợt bán tháo do chiến tranh thuế mùa xuân năm nay; chênh lệch lợi suất trái phiếu doanh nghiệp lợi suất cao của Mỹ tiếp tục mở rộng, trái phiếu của các doanh nghiệp có chất lượng thấp nhất hiện đạt lợi suất khoảng 15%. Chủ tịch Tập đoàn Sở giao dịch chứng khoán New York Lynn Martin quy kết việc hoãn niêm yết nhiều IPO nổi tiếng gần đây trực tiếp do lãi suất tăng.

Mức cao mới của chỉ số, chiều rộng thị trường ở mức kém nhất lịch sử

Chỉ số S&P 500 chạm mức cao lịch sử trong tuần này, nhưng giá trị thực của kỷ lục này đang bị nghi ngờ nghiêm trọng.

Theo dữ liệu Bloomberg, khi S&P 500 lập kỷ lục, chỉ khoảng 30% cổ phiếu thành phần giao dịch trên đường trung bình 50 ngày. Đường trung bình 50 ngày là chỉ báo quan trọng để đánh giá độ rộng thị trường thời gian gần đây, chỉ số càng thấp, chỉ số càng phụ thuộc vào số ít cổ phiếu lớn kéo lên, sự tham gia chung càng yếu.

Cổ phiếu vốn hóa nhỏ đối mặt tình hình nghiêm trọng hơn. Trong Russell 2000 nhạy cảm với lãi suất, chỉ 27% cổ phiếu thành phần giao dịch trên đường trung bình 50 ngày, chỉ số này đã giảm năm tuần liên tiếp, tổng mức giảm từ đỉnh khoảng 8.5%, tiến gần ngưỡng điều chỉnh kỹ thuật thường được định nghĩa là 10%. Cổ phiếu bất động sản cũng đang trải qua chuỗi giảm liên tục.

James St. Aubin, Giám đốc đầu tư của Ocean Park Asset Management cho biết:

“Chỉ số S&P 500 tính theo vốn hóa đang che giấu nhiều tổn thất diễn ra bên dưới. Thị trường trái phiếu đã thực tế thắt chặt các điều kiện tài chính dù Fed chưa hành động. Rủi ro là cú sốc năng lượng ban đầu cuối cùng có thể biến thành vấn đề lợi nhuận, và thị trường cổ phiếu chưa tiêu hóa hết khả năng này.”

Tác động của lãi suất lan ra toàn cầu, chi phí vay tăng đồng loạt

Lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm trong ngày thứ Tư tuần này tiến gần 5.4%, mức cao nhất từ năm 2002, tác động lãi suất đã vượt khỏi biên giới Mỹ và lan rộng toàn cầu.

Cùng lúc đó, giá dầu Brent tiếp tục lơ lửng trên 100 USD/thùng, làm tăng lo ngại về lạm phát kéo dài. Chi phí vay của Anh lên mức cao nhất 19 năm, áp lực nợ của chính phủ Pháp cùng tăng lên.

Ở thị trường tín dụng, tín hiệu áp lực càng trực diện. Lợi suất trái phiếu của các doanh nghiệp có chất lượng kém nhất đã đạt khoảng 15%, là rào cản rất lớn đối với các doanh nghiệp cần tái cấp vốn. Chênh lệch lợi suất trái phiếu doanh nghiệp lợi suất cao của Mỹ tiếp tục mở rộng gần đây, ETF trái phiếu rác giảm xuống gần mức thấp nhất kể từ đợt bán tháo do chiến tranh thuế mùa xuân năm nay.

St. Aubin gọi chênh lệch lợi suất tín dụng dưới cấp đầu tư là "phong vũ biểu hoảng loạn thực sự", và nhấn mạnh sự mở rộng liên tục của chênh lệch từ giữa tháng 9 là đáng lo ngại. Ông cho biết mô hình nội bộ công ty đã cảnh báo xu hướng giảm với nhiều loại tài sản nhạy cảm với lãi suất, buộc nhóm cắt giảm khẩu vị với các tài sản nhạy cảm tín dụng, bao gồm cả trái phiếu lợi suất cao.

Kịch bản cực đoan: S&P 500 có thể giảm hơn 20% năm tới

Chuyên gia chiến lược của Société Générale đã đưa ra đánh giá định lượng về hướng đi thị trường trong kịch bản cực đoan, kết luận khó lạc quan.

Các chiến lược gia Manish Kabra, Charles de Boissezon và Kawtar Mamouni của Société Générale chỉ ra trong báo cáo gần đây rằng nếu lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng lên 6%, giá dầu Brent tăng lên 150 USD/thùng, trong khi dòng tiền của ông lớn công nghệ tiếp tục chịu áp lực, S&P 500 có thể giảm hơn 20% trong năm tới.

Ngược lại, nếu lợi suất giảm xuống 4%, giá dầu giảm về mức 80 USD/thùng, kèm theo cải thiện cơ bản của công ty công nghệ lớn, thị trường vẫn còn không gian tăng tiếp. Kabra cho biết:

“Lợi suất 5% sẽ gây lực cản định giá, nhưng lợi suất 6% sẽ tạo ra các sự kiện tín dụng, và điều này có khả năng xảy ra bên ngoài khu vực tư nhân, tại nơi có bảng cân đối tài sản có tỷ lệ đòn bẩy cao nhất. Hiện mọi vấn đề đều tập trung vào ổn định tài chính và khả năng duy trì nợ của quốc gia có chủ quyền.”

Giao dịch AI không còn thống nhất, dòng tiền đang lặng lẽ rút lui

Điều đáng chú ý là, sự sụt giảm mạnh của cổ phiếu chip ngày thứ Năm cho thấy ngay cả giao dịch chủ đề AI cũng không phải là bất khả chiến bại.

S&P 500 và Nasdaq 100 tăng chung trong tuần này, nhưng sự giảm đồng loạt của cổ phiếu chip vào thứ Năm chứng tỏ niềm tin vào nhu cầu AI đã lung lay. Việc chỉ số lớn có tiếp tục chống chịu được áp lực hay không phụ thuộc phần lớn vào diễn biến tiếp theo của giá dầu và thị trường trái phiếu.

Một số nhà đầu tư đã chọn chủ động rút lui. Jeff Muhlenkamp, quản lý quỹ đạt quy mô 270 triệu USD và có hiệu suất vượt S&P 500 năm nay, cho biết ông đã tăng mạnh nắm giữ cổ phiếu năng lượng và gần như bán hết các vị thế liên quan đến AI.

"Tôi rất vui khi rời khỏi bữa tiệc khi nó vẫn đang diễn ra," ông nói khi nhắc đến làn sóng AI, "Vốn hóa hiện vẫn còn. Một khi điều kiện này cạn kiệt, trò chơi sẽ kết thúc."

Hiện tại, tác động của lãi suất đang khiến nhà đầu tư điều chỉnh lại danh mục thay vì tạo ra làn sóng bán tháo tài sản rủi ro quy mô lớn. Nhà đầu tư đang rút khỏi các vị thế nhạy cảm với biến động lợi suất trái phiếu và chi phí vốn cao, từ tín dụng đầu cơ đến giao dịch chênh lệch tiền tệ đều đang co lại. Nhưng khi áp lực lãi suất tiếp tục tích tụ, sự phân hóa cấu trúc bên dưới bề mặt yên ả này đang thử thách giới hạn chịu đựng của thị trường.