Hiệu suất xuất sắc của Samsung và TSMC vẫn chưa đủ để khơi dậy cơn sốt AI! Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ đạt mức cao nhất trong 24 năm, thị trường bò AI đối mặt với 'kỳ thi hoàn vốn từ sức mạnh tính toán'

VietnamFinance APP cho biết, trong khi Samsung và TSMC công bố kết quả kinh doanh mạnh mẽ, dòng vốn lại hé lộ một bước chuyển định giá của làn sóng đầu tư AI: các nhà đầu tư bắt đầu yêu cầu các đơn vị vận hành trung tâm dữ liệu phải tích cực chứng minh rằng việc mở rộng liên tục sức mạnh tính toán AI có thể tạo ra dòng tiền đủ để bù đắp chi phí vốn cao hơn. Theo công bố chính thức của Samsung vào ngày thứ Năm, lợi nhuận kinh doanh sơ bộ quý 3 đạt 107.4 nghìn tỷ won, tăng 782.5% so với cùng kỳ năm ngoái, tương đương gấp 8.825 lần cùng kỳ, doanh thu tăng 126.59%; doanh thu TSMC quý 3 cũng tăng khoảng 51%, cùng xác nhận nhu cầu mua sắm cơ sở hạ tầng AI vẫn mạnh mẽ. Tuy nhiên, trong bối cảnh lợi suất trái phiếu Mỹ dài hạn 10 năm trở lên tăng lên mức cao nhất trong vòng 24 năm, chi phí năng lượng cao, nhu cầu huy động vốn của các công ty công nghệ AI như nhà cung cấp điện toán đám mây tiếp tục mở rộng, thành tích kỷ lục vẫn chưa đủ để xua tan nghi ngờ của thị trường về sự bền vững của sự bùng nổ sức mạnh tính toán AI.

Ngày 8/10, cổ phiếu Samsung giảm 2.42% xuống còn 262,000 won, SK hynix giảm 2.44%, chỉ số KOSPI giảm 2.62% xuống còn 6,625.93 điểm, ghi nhận phiên giảm hơn 2% hai ngày liên tiếp. Ngày hôm đó, vốn nước ngoài và tổ chức lần lượt bán ròng khoảng 2.42 nghìn tỷ và 2.09 nghìn tỷ won, trong khi nhà đầu tư cá nhân mua ròng khoảng 3.74 nghìn tỷ won. Điều này cho thấy thị trường đang trải qua sự phân hóa giữa việc giảm vị thế của tổ chức và việc nhà đầu tư cá nhân hấp thụ lượng cổ phiếu; các yếu tố như đáo hạn quyền chọn, cân bằng lại ETF bán dẫn và giảm vị thế trước kỳ nghỉ lễ ở Hàn Quốc cũng làm gia tăng áp lực lãi suất và giá dầu.

Lý do chính khiến giá cổ phiếu Samsung giảm là khoảng cách giữa kỷ lục lợi nhuận và yêu cầu về sự bền vững của lợi nhuận từ phía nhà đầu tư. Khảo sát dự báo của các nhà phân tích do Bloomberg thực hiện cho thấy lợi nhuận của Samsung thấp hơn một chút so với dự báo của Bloomberg là 108.7 nghìn tỷ won; dự báo của LSEG mà Reuters dẫn lại là khoảng 106.1 nghìn tỷ won, lợi nhuận thực tế cũng chỉ cao hơn mức này một chút. Do đó, lời giải thích sát với diễn biến thị trường hơn là: dòng vốn đang xem xét lại việc giá lưu trữ có thể kéo dài bao lâu, sự tăng trưởng thị phần HBM sẽ đóng góp bao nhiêu, và liệu việc mở rộng sản xuất chip lưu trữ trong tương lai có còn đảm bảo lợi nhuận cao nếu các ứng dụng AI đám mây gặp khó khăn trong tạo doanh thu. Việc đồng won lên giá cũng làm suy yếu đáng kể lợi nhuận khi chuyển đổi doanh thu từ đô la sang won.

Bản thân nhu cầu chuỗi ngành sức mạnh AI vẫn có sự hỗ trợ rõ ràng về mặt kỹ thuật. Một đề nghị của smart agent có thể kích hoạt nhiều bước suy luận, tìm kiếm và triệu hồi công cụ, làm gia tăng nhu cầu tính toán, dung lượng bộ nhớ và chuyển dữ liệu; AMD công bố GPU MI455X đơn lẻ có cấu hình 432GB HBM4, một rack Helios với 72 GPU trang bị khoảng 31TB HBM4, phản ánh nhu cầu thực vật về lưu trữ băng thông cao của việc mở rộng sức mạnh. Counterpoint nâng dự báo biên độ tăng giá DRAM quý 3 lên 10%—20%, Citi dự đoán giá HBM4 12 tầng năm sau có thể tăng 100%—150%, đều chỉ ra các hãng lưu trữ vẫn có tính linh hoạt lợi nhuận mạnh mẽ.

Không nghi ngờ gì, các ông lớn thiết kế và sản xuất chip như Samsung, SK hynix, Nvidia, AMD, TSMC, Intel đang hiện thực hóa lợi nhuận nhờ sự thiếu hụt phần cứng cốt lõi AI, nhưng khả năng duy trì lợi nhuận đó rốt cuộc sẽ quyết định bởi khách hàng đám mây và các nhà vận hành trung tâm dữ liệu nói chung có thể chuyển sức mạnh tính toán đắt đỏ thành dữ liệu doanh thu AI bền vững hay không.

Samsung, TSMC không thể thắp lên sự hứng khởi của nhà đầu tư, thành tích kỷ lục dường như mất hiệu ứng gây sốc

Lợi nhuận kinh doanh quý của Samsung Electronics gần gấp chín mức cùng kỳ, doanh thu TSMC quý 3 tăng mạnh 51%, cho thấy chi tiêu cơ sở sức mạnh AI liên tục mang lại lợi nhuận hấp dẫn.

Tuy nhiên, phản ứng của nhà đầu tư đối với thành tích kỷ lục lần lượt được công bố trong ngày khá nhạt nhòa, vì thị trường ngày càng lo ngại cơn sốt đầu tư ngày càng phụ thuộc vào nợ có thể tiếp tục hay không. Thứ Năm, giá cổ phiếu Samsung giảm 2.4% tại Seoul. Tại Tokyo, cổ phiếu các nhà cung cấp như Tokyo Electron, Advantest và Ibiden cũng sụt giảm.

Nhà đầu tư đang nghi vấn chi tiêu AI còn kéo dài được bao lâu, đặc biệt trong bối cảnh chi phí vay toàn cầu tăng, kế hoạch chi tiêu vốn khổng lồ của doanh nghiệp chịu áp lực.

"Liệu chúng ta có thấy những loại lợi nhuận mạnh mẽ và bền vững mà các đối tác trung tâm dữ liệu, bao gồm cả các ông lớn đám mây đã cam kết hiện thời?" Jun Bei Liu, đồng sáng lập kiêm Giám đốc đầu tư của Ten Cap Investment Management chia sẻ.

Samsung, nhà sản xuất chip lưu trữ lớn nhất thế giới, công bố lợi nhuận kinh doanh sơ bộ quý kết thúc cuối tháng 9 đạt kỷ lục 107.4 nghìn tỷ won, khoảng 80.1 tỷ USD, doanh thu tăng hơn gấp đôi. Tuy nhiên, lợi nhuận này vẫn thấp hơn một chút so với dự báo trung bình của các nhà phân tích.

Josh Gilbert, Trưởng phòng phân tích khu vực Châu Á-Thái Bình Dương của eToro, nói: "Samsung đạt lợi nhuận kỷ lục mà vẫn chưa đáp ứng được dự báo, điều này đủ chỉ ra mức kỳ vọng của thị trường cho giao dịch đầu tư AI đã khắt khe đến mức nào."

Các doanh nghiệp công nghệ đang tranh nhau bảo đảm nguồn cung bộ nhớ cần cho vận hành dịch vụ AI. Chip bộ nhớ băng thông cao (HBM) — chip then chốt dùng cùng với các bộ tăng tốc AI của Nvidia và hãng khác — đang thu hút đầu tư lớn, chi tiêu vốn doanh nghiệp, cùng với việc nâng tốc độ chuyển dịch và bố trí năng lực sản xuất lưu trữ; flash liên quan đến NAND và chip tiết kiệm điện cũng rất được ưa chuộng. Thành tích kỷ lục cùng với kỳ vọng cao nhấn mạnh lợi ích kinh tế từ làn sóng AI nghiêng hẳn về phía Samsung, SK hynix và Micron.

Như trong biểu đồ trên, làn sóng đầu tư AI thúc đẩy lợi nhuận Samsung lập kỷ lục mới. Ghi chú: Số liệu quý 3 năm 2026 là dữ liệu kinh doanh sơ bộ do lãnh đạo Samsung công bố.

Counterpoint Research nâng dự báo biên độ tăng giá DRAM quý 3 từ 5%—10% lên 10%—20%, vì khách hàng đang đặt hàng trước.

Neil Shah, Phó chủ tịch nghiên cứu Counterpoint, nói: "Giá trị hiện tại của Samsung khá thấp. Năm sau, họ vẫn còn nhiều tiềm năng với HBM, chủ yếu do các yếu tố thuận lợi chưa thực sự phản ánh hoàn toàn."

Các chuyên gia phân tích Citi Peter Lee và Jayden Oh bày tỏ quan điểm lạc quan tương tự, kỳ vọng giá HBM4 12 tầng năm sau có thể tăng 100%—150%, giúp Samsung tăng trung bình giá bán và tỷ suất lợi nhuận một cách đáng kể. Tuy nhiên, do đồng won tăng mạnh, Citi đã hạ dự báo lợi nhuận cả năm của Samsung.

Sự bùng nổ này đã thay đổi ngành bán dẫn của Samsung. Chỉ vài năm trước, ngành này còn chịu lỗ vì nhu cầu giảm mạnh. Nay, việc xây dựng cơ sở AI tiêu thụ lượng lớn DRAM tiên tiến, còn Samsung cũng đang thu hẹp khoảng cách với SK hynix trong mảng HBM. Thành tích mạnh mẽ của chu kỳ này cũng phản ánh trong dữ liệu thương mại Hàn Quốc: tháng 9, xuất khẩu bán dẫn tăng hơn gấp ba so với cùng kỳ năm trước.

Các nhà phân tích Wall Street trung bình dự đoán bộ phận chip của Samsung sẽ đạt lợi nhuận kinh doanh 110 nghìn tỷ won, trong khi mảng thiết bị điện tử sẽ lỗ. Công ty có trụ sở tại Suwon sẽ công bố báo cáo tài chính đầy đủ vào ngày 29/10.

Tuy nhiên, thị trường vẫn thận trọng. Dù Samsung công bố thành tích kỷ lục vào tháng 7, giá cổ phiếu hiện vẫn thấp hơn mức đỉnh tháng 6 khoảng 25%. Đối với ngành dễ trải qua chu kỳ thịnh—suy, nhà đầu tư vẫn cảnh giác với việc lợi nhuận tăng vọt. Samsung và SK hynix hiện đang mở rộng năng lực sản xuất và ngày càng hỗ trợ các doanh nghiệp AI để thúc đẩy nhu cầu sản phẩm của mình.

Như biểu đồ trên, giá cổ phiếu Samsung sau đợt phục hồi gần đây vẫn thấp hơn mức đỉnh lịch sử hơn 20%.

Thể hiện rõ tình hình thị trường hiện tại, CEO AMD—Lisa Su đã nhấn mạnh mối quan hệ hợp tác chiến lược lâu dài với Samsung và SK hynix trong chuyến thăm Seoul tuần này. Lisa Su xác nhận AMD đã bắt đầu giao hàng loạt hệ thống Instinct MI455X và Helios thế hệ tiếp theo sử dụng HBM4.

Lisa Su chia sẻ với phóng viên: "Lưu trữ là yếu tố then chốt cho tiến trình tính toán cốt lõi của trung tâm dữ liệu AI; nguồn cung luôn rất căng." Bà bổ sung trong cuộc phỏng vấn rằng hợp tác HBM giữa AMD với Samsung và SK hynix sẽ kéo dài qua nhiều thế hệ sản phẩm. "Chúng tôi đang khuyến khích đối tác tiến hành xây dựng càng nhanh càng tốt."

Từ cú sốc năng lượng đến thị trường gấp rút đòi hỏi lợi nhuận tiền mặt từ đầu tư sức mạnh tính toán

Diễn biến Mỹ-Iran tác động đến giá tài sản thông qua vận tải biển, nhiên liệu và chi phí vốn liên tục được truyền dẫn. Iran gần đây nhấn mạnh sẽ không khôi phục việc đi lại thông suốt tại eo biển Hormuz cho đến khi các điều kiện được đáp ứng; từ 28/9 tới 5/10, xung quanh eo biển đã xảy ra ít nhất 12 vụ tấn công, âm mưu tấn công hoặc quấy rối tàu vận chuyển dầu khí, đạt mức cao nhất kể từ khi chiến tranh nổ ra. Rủi ro vận tải biển liên tục khiến thị trường khó tin nguồn cung năng lượng sẽ sớm ổn định trở lại.

Tính đến 18:41 ngày 8/10 (giờ Bắc Kinh), hợp đồng tương lai dầu thô Brent ở mức 105.20 USD/thùng, tăng 4.99% trong ngày, WTI ở mức 92.75 USD/thùng, tăng 5.06% trong ngày. So với giá đóng cửa phiên cuối cùng trước chiến sự—ngày 27/2 là 72.48 USD và 67.02 USD, cả hai tăng khoảng 45.14% và 38.39%. Đợt tăng này còn chịu thêm tác động khi sản xuất bị ngưng trệ do bão tại vịnh Mexico (Mỹ), thị trường năng lượng chịu áp lực kép từ cả yếu tố địa chính trị và thời tiết.

Áp lực lạm phát năng lượng thể hiện rõ ở phân khúc sản phẩm dầu. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết, gần 3 triệu thùng/ngày công suất lọc dầu tại Trung Đông bị đóng cửa do tấn công và cản trở xuất khẩu; giá dầu diesel tại Mỹ gần gấp đôi so với trước chiến tranh, ở châu Âu và châu Á cũng gần mức tăng này. Giá dầu diesel tăng trực tiếp nâng chi phí vận chuyển, xây dựng và sản xuất công nghiệp; cung ứng khí đốt bị gián đoạn cũng làm tăng áp lực chi phí điện năng ở một số khu vực. IEA đã quyết định đẩy nhanh giải phóng kho dự trữ như đã cam kết và ưu tiên cung cấp dầu diesel, nhưng việc giải phóng chỉ chủ yếu giúp lấp đầy khoảng trống ngắn hạn; phục hồi vận tải biển và nhà máy lọc dầu vẫn quyết định hiệu quả cải thiện nguồn cung.

Định giá trái phiếu dài hạn bao gồm kỳ vọng trung bình lãi suất ngắn hạn nhiều năm tới, cùng với phần bù thời hạn do nhà đầu tư yêu cầu khi giữ trái phiếu dài hạn. Thị trường giảm đặt cược cho lần tăng lãi tiếp theo, nhưng không đồng nghĩa môi trường tài chính dài hạn cũng nới lỏng song song. Cú sốc năng lượng làm giảm khả năng lạm phát giảm nhanh, thâm hụt ngân sách và nguồn cung trái phiếu gia tăng làm tăng áp lực huy động vốn, các doanh nghiệp AI lại cạnh tranh nguồn vốn dài hạn với chính phủ. Anh còn đối mặt với thử thách về độ tin cậy tài chính trước khi lập ngân sách, Nhật Bản đồng thời chịu nghi ngại về mở rộng tài chính và kỳ vọng ngân hàng trung ương bình thường hóa.

Trên thị trường trái phiếu quốc tế, lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm—được mệnh danh là “mỏ neo định giá tài sản toàn cầu”—ngày 7/10 từng vọt lên khoảng 5.36%, tái lập đỉnh cao nhất từ năm 2002; lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm của Mỹ lúc cao nhất đạt khoảng 5.73%, vẫn nằm ở vùng cao nhất trong 24 năm, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm của Anh cũng đạt đỉnh chưa từng thấy từ tháng 1/1998, duy trì quanh mức 6.05%.

Đợt tăng lợi suất trái phiếu Mỹ này còn có nét liên quan trực tiếp đến định giá AI: lãi suất thực và phần bù thời hạn đang tăng lên, khiến lợi suất trái phiếu doanh nghiệp công nghệ AI và chi phí huy động vốn của các công ty này—cùng cạnh tranh nguồn vốn dài hạn với trái phiếu Mỹ—tiếp tục tăng cao. Nhóm phân tích Reuters dẫn mô hình của Fed New York chỉ ra, phần bù thời hạn của trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm đã vọt lên mức cao nhất kể từ năm 2014, việc lợi suất danh nghĩa tăng gần đây chủ yếu do lãi suất thực đi lên, kỳ vọng lạm phát dài hạn khá ổn định; Bộ Tài chính Mỹ cho biết, ngày 7/10, lãi suất thực trái phiếu bảo vệ lạm phát kỳ hạn 10 năm đã đạt 2.92%. Điều đó nghĩa là người cho vay đang đòi hỏi mức lợi nhuận thực cao hơn trên thị trường tín dụng, lợi nhuận dự kiến của doanh nghiệp lâu dài phải vượt qua tiêu chuẩn định giá cao hơn.

Lợi suất dài hạn liên tục tăng đang trở thành chất xúc tác mạnh làm xì một số bong bóng tài sản AI, với quy trình truyền dẫn hết sức rõ ràng. Trước tiên, tỷ suất chiết khấu tăng làm giảm giá trị hiện tại của dòng tiền tương lai, cổ phiếu công nghệ chịu áp lực định giá đầu tiên; tiếp theo, lãi suất cơ sở trái phiếu và chênh lệch tín dụng cùng quyết định chi phí huy động vốn mới tăng lên, trung tâm dữ liệu cần nâng cao tính hiệu quả sử dụng, khách hàng trả tiền ổn định và tốc độ thu hồi tiền mặt nhanh hơn để đủ bù chi phí xây dựng, mua chip, vận hành và trả nợ; nếu không đạt được các điều kiện này, việc hoãn dự án và giảm chi tiêu vốn sẽ dần truyền đến các đơn đặt hàng GPU, HBM, đóng gói tiên tiến và thiết bị. Lợi nhuận Samsung ghi nhận hôm nay đến từ đơn mua đã phát sinh; thị trường chứng khoán thì có xu hướng đánh giá trước liệu chu kỳ mua tiếp theo còn tiếp tục nhanh đến mức nào.

“Đường giới hạn AI” có ý nghĩa kinh tế thực sự là khi tỷ suất sinh lợi kỳ vọng của dự án sức mạnh tính toán mới liên tục thấp hơn chi phí vốn, làm suy yếu khả năng huy động và mở rộng. Điều này cũng giải thích tại sao chuyên gia chiến lược cấp cao Panmure Liberum—Joachim Klement—liên hệ chi phí vốn cao với khả năng duy trì đầu tư AI, và lường trước viễn cảnh thị trường AI sẽ sụp đổ theo chu kỳ 2027—2028. Đối với các cổ phiếu công nghệ AI nóng, giai đoạn tiếp theo sẽ phân hóa sâu hơn vào: ai chuyển được tăng trưởng Token thành tăng trưởng thu phí, ai tăng lợi nhuận đơn vị sức mạnh nhờ cải thiện hiệu suất phần mềm—phần cứng, và ai dựa vào dòng tiền mặt liên tục để mở rộng. Lợi nhuận kỷ lục của các ông lớn dẫn đầu ngành AI vẫn quan trọng, nhưng độ bền vững của lợi nhuận vốn đang quyết định thị trường sẵn sàng định giá cho mức lợi nhuận đó bao nhiêu.