Cơn sốt AI đối mặt với thử thách "vạch giới hạn tài trợ"? Chiến lược gia nổi tiếng của Wall Street cảnh báo: Đồng USD và lợi suất trái phiếu Mỹ chưa đạt đỉnh, khẩu vị rủi ro khó phục hồi

Theo ứng dụng tài chính Zhihui, nhóm chiến lược do Michael Hartnett, chiến lược gia cao cấp của Bank of America được mệnh danh là “chiến lược gia chuẩn xác nhất phố Wall” dẫn đầu đã công bố báo cáo cho biết, trước khi có dấu hiệu đỉnh rõ ràng của đà tăng giá đồng đô la Mỹ và lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn dài từ 10 năm trở lên tăng mạnh do lạm phát năng lượng bắt đầu giảm nhiệt từ mức cao lịch sử, thì tài sản rủi ro vẫn khó thoát khỏi áp lực giảm đòn bẩy và bán tháo. Được biết, chỉ số đô la Bloomberg đã phục hồi khoảng 3% từ mức thấp trong tháng 9, phản ánh việc các nhà đầu tư giảm nắm giữ cổ phiếu, tiền mã hóa và các tài sản rủi ro khác, đồng thời tích trữ lại tiền mặt; cùng lúc đó, “mỏ neo định giá tài sản toàn cầu” – lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm của Mỹ vào ngày 1 tháng 10 đã từng đạt đỉnh 5,34%, lập mức cao mới trong 24 năm (kể từ năm 2002), sau đó mới giảm nhẹ.

Chính vì vậy, chiến lược gia Hartnett của Bank of America vừa tỏ ra thận trọng, vừa khuyên các nhà đầu tư bắt đầu mua vào trái phiếu bị thị trường bỏ rơi, đồng thời đưa ra một kỳ vọng hỗ trợ về mặt chính sách: nếu lợi suất tiếp tục leo thang, đe dọa làn sóng đầu tư AI trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, chính phủ Mỹ có thể sẽ tăng cường hoạt động mua lại trái phiếu quốc gia. Ông đặc biệt quan tâm đến việc liệu đà giảm của cổ phiếu ngân hàng có lan rộng hoàn toàn sang các cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ trên thị trường chứng khoán hay không, bởi điều đó sẽ đồng nghĩa với việc các nhà kinh tế và nhà đầu tư về cơ bản nghi ngờ mạnh mẽ sự lạc quan về tăng trưởng "hạ cánh mềm" của kinh tế Mỹ, và áp lực bán tháo khổng lồ rốt cuộc có thể lan sang nhóm cổ phiếu công nghệ.

Nhóm chiến lược gia do Hartnett dẫn đầu cho rằng, chuỗi đầu tư vào ngành công nghiệp AI vẫn cần phải đối mặt với bài kiểm tra kép đến từ đồng đô la và đường cong lợi suất kỳ hạn dài, và liệu nhu cầu bùng nổ về tài nguyên tính toán AI có thể chuyển hóa thành giá tài sản tăng hay không còn phụ thuộc vào việc điều kiện tài trợ và áp lực chiết khấu định giá có được giảm nhẹ hay không.

Nguyên nhân khiến gần đây lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn từ 10 năm trở lên tăng mạnh là bức tranh lạm phát năng lượng tại Trung Đông vẫn đang “song hành những áp lực ngoại giao và quân sự, giá dầu điều chỉnh nhưng phí bảo hiểm rủi ro địa chính trị vẫn tồn tại”. Qatar tiếp tục làm trung gian cho “kế hoạch bảy ngày xây dựng lòng tin” giữa Mỹ và Iran, nhưng hai bên còn bất đồng về thứ tự hành động; Mỹ đang điều động thêm quân tới Trung Đông, còn Iran cũng đang chuẩn bị đối phó với khả năng Mỹ nối lại các cuộc tấn công quy mô lớn.

Tính đến 16:40 ngày 2 tháng 10 giờ Bắc Kinh, giá hợp đồng dầu Brent – tiêu chuẩn quốc tế để định giá dầu thô – được cập nhật mới nhất là 99,48 USD/thùng, giảm 2,77% trong ngày; giá hợp đồng dầu WTI là 89,52 USD/thùng, giảm 3,61%; nếu căn cứ vào mức giá kết toán 72,48 USD và 67,02 USD trong ngày giao dịch cuối trước khi cuộc chiến bùng nổ hôm 28 tháng 2, tức ngày 27 tháng 2, thì hai chỉ số tiêu chuẩn này vẫn tăng lần lượt khoảng 37,3% và 33,6%. Việc so sánh này sử dụng giá hợp đồng kỳ hạn gần nhất tại từng thời điểm, đủ để thấy sau nhịp giảm ngắn hạn, giá năng lượng vẫn cao hơn rõ rệt so với trước chiến tranh.

Nhà chiến lược cấp cao của Bank of America Michael Hartnett: Tâm lý phòng thủ có thể còn kéo dài cho đến khi chỉ số đô la Mỹ đạt đỉnh

Nhóm chiến lược do Michael Hartnett, chiến lược gia cao cấp của Bank of America dẫn đầu cho biết, nhà đầu tư sẽ tiếp tục tránh các giao dịch rủi ro cho đến khi đà tăng nóng gần đây của đồng đô la cho thấy dấu hiệu đạt đỉnh.

Ngoài tín hiệu then chốt là phải chờ chỉ số đô la Mỹ chạm đỉnh, trong một báo cáo mới đây, nhóm của chiến lược gia này còn cho rằng, trước khi lợi suất trái phiếu không ngừng leo dốc từ mức cao nhất hơn 20 năm trở về, thị trường có thể vẫn tiếp tục bất an và tâm lý bán tháo còn kéo dài. Ông khuyến nghị “mua vào những tài sản bị thị trường ghẻ lạnh – tức là những tài sản vừa trải qua đợt bán tháo lớn gần đây”, và bắt đầu nghiêng về việc tăng tỷ trọng trái phiếu kho bạc kỳ hạn dài đã bị bán tháo mạnh vào danh mục đầu tư.

Khi các nhà đầu tư trên thị trường tài chính rút lui khỏi các tài sản có tính rủi ro cao và bắt đầu tích trữ lại quỹ đệm tiền mặt, chỉ số đô la Bloomberg từng tăng 3% từ mức thấp trong tháng 9. Đồng thời, lợi suất trái phiếu cũng tăng lên do nhiều lý do thúc đẩy như lạm phát từ cuộc chiến Iran, kỳ vọng thị trường về việc tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ và tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp mạnh mẽ.

Như biểu đồ trên cho thấy, chỉ số đô la Mỹ và lợi suất trái phiếu kho bạc đã tăng vọt gần đây, trong khi đà tăng của thị trường chứng khoán có dấu hiệu chững lại.

Hartnett cho biết, mặc dù diễn biến giá gần đây cho thấy thị trường đang hạ đòn bẩy, giảm tiếp xúc với cổ phiếu và tiền mã hóa cùng các tài sản rủi ro khác, nhưng hoạt động mua lại trái phiếu quốc gia với quy mô lớn hơn của chính phủ Mỹ có thể cung cấp lực đỡ bên dưới cho thị trường – đặc biệt là trong bối cảnh lợi suất tăng lên có thể đe dọa làn sóng đầu tư AI trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11 của Mỹ.

Hartnett nói rằng, nếu cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ cũng tham gia vào đà giảm mạnh cùng nhóm cổ phiếu ngân hàng, rủi ro giảm điểm sẽ càng đáng lo ngại. Ông nhấn mạnh, xu hướng này sẽ là chỉ dấu rõ ràng rằng tâm lý lạc quan về tăng trưởng kinh tế mạnh đã đạt đỉnh và rốt cuộc sẽ kéo giảm nhóm cổ phiếu công nghệ.

Từ nút thắt vận chuyển năng lượng đến “ranh giới cắt vốn” của cơn sốt AI

Một loạt quan điểm thận trọng gần đây của chiến lược gia Michael Hartnett từ Bank of America luôn xoay quanh vấn đề dòng vốn, vị thế và thị trường trái phiếu. Ngày 11 tháng 9, nhóm của ông chỉ ra rằng, các quỹ cổ phiếu Mỹ trong ba tuần trước đó đã bị rút ròng 14,2 tỷ USD, còn dòng tiền vào các quỹ cổ phiếu toàn cầu theo tuần cũng giảm từ 52 tỷ USD trong tháng 7 xuống còn 7 tỷ USD.

Theo khảo sát các nhà quản lý quỹ do Bank of America thực hiện vào tháng 9, tỷ trọng tiền mặt tuy tăng lên 3,9% nhưng vẫn ở mức thấp mà ông cho rằng sẽ kích hoạt tín hiệu bán ngược lại tài sản rủi ro, lợi suất trái phiếu tăng thiếu trật tự trở thành rủi ro đuôi đáng lo ngại nhất với người tham gia; ngày 25 tháng 9, ông tiếp tục cảnh báo rằng chỉ số biến động trái phiếu kho bạc Mỹ MOVE đã tăng tới 33% chỉ trong hai ngày. Chuỗi quan điểm gần đây cho thấy: ngay cả khi chủ đề lợi nhuận và tăng trưởng kinh tế được thúc đẩy bởi AI vẫn còn sức bật, quỹ đệm tiền mặt mỏng, biến động trên thị trường trái phiếu gia tăng cộng thêm lợi suất trái phiếu Mỹ liên tục ghi nhận các mốc cao tạm thời mới cùng với đồng đô la mạnh lên cũng có thể khiến nhà đầu tư bị hạn chế khả năng tiếp tục chịu rủi ro.

Việc vận chuyển năng lượng đang được khắc phục từng bước, nhưng chi phí vận chuyển trở lại trạng thái bình thường vẫn còn cách khá xa. Đường ống dầu đông-tây của Ả-rập Xê-út khởi động lại, cảng Yanbu nối lại xuất hàng, tăng thêm kênh xuất khẩu vòng qua eo biển Hormuz; công suất thiết kế tối đa là 7 triệu thùng/ngày, nhưng theo Reuters ngày 29 tháng 9 trích dẫn, công suất vận chuyển thực tế hiện chỉ khoảng 2-2,65 triệu thùng/ngày.

Dù thống kê cho thấy tần suất tàu vượt Hormuz có phần phục hồi, số chuyến hàng LNG xuất đi trong tháng 9 đạt 19-21 chuyến, nhưng ngày 29 tháng 9 vẫn có ba tàu chở dầu bị tấn công bởi vật thể lạ; eo biển Bab-el-Mandeb cũng đòi hỏi hộ tống, quân đội Pháp cho biết trong tuần qua đã hộ tống khoảng 10 tàu thương mại qua eo biển này. Sự khác biệt về tuyến năng lượng của các quốc gia sản xuất dầu tại vùng Vịnh rất quan trọng: từ Yanbu đi lên phía bắc châu Âu có thể qua kênh đào Suez, còn xuống phía nam sang châu Á thường vẫn phải qua Bab-el-Mandeb, nên chi phí bảo hiểm, hộ tống và đi vòng tiếp tục hạn chế hiệu quả vận chuyển. Số lượng nguồn cung hồi phục và chi phí để năng lượng giao hàng với mức thấp, là hai biến số mà thị trường phải định giá đồng thời.

“Ranh giới cắt vốn” của cơn sốt AI, trong bối cảnh lạm phát năng lượng khiến lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng mạnh lên mức cao nhất 20 năm, nhu cầu phòng ngừa rủi ro tăng viện trợ bởi chỉ số đô la tăng mạnh và khẩu vị rủi ro vẫn ảm đạm, thì "ranh giới cắt vốn" cho các khoản đầu tư AI đang càng đến gần – nghĩa là khi “mỏ neo định giá tài sản toàn cầu” là lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm lập đỉnh mới kể từ 2002 và liên tục duy trì gần mức cao lịch sử, chi phí tài trợ chuẩn bắt đầu hạn chế tiến trình tài trợ liên quan đến chi tiêu vốn AI và lợi tức các dự án hạ tầng AI, khiến thị trường hoài nghi ngày càng nhiều về khả năng các dự án trung tâm dữ liệu AI lớn tiếp tục bù đắp chi phí vốn tăng cao.

Khi dự án bổ sung năng lực tính toán, sau khi trừ chi phí điện, vận hành bảo dưỡng và cập nhật thiết bị thì dòng tiền dự kiến không thể đáp ứng nổi các chỉ số chi phí bao gồm cả lãi vay, việc tiếp tục mở rộng sẽ khó mang lại giá trị kinh tế, một dự án hạ tầng AI lớn có thể từ đó bắt đầu thất bại; điều này trước tiên sẽ tác động lên các dự án biên có dòng tiền mỏng và nguồn vốn tài trợ chưa được khóa.

Trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm được gọi là “mỏ neo định giá tài sản toàn cầu” vì vai trò chuẩn trong hệ thống tài trợ bằng đô la cũng như định giá dòng tiền trung và dài hạn. Quy mô thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ lớn, thanh khoản mạnh, đồng đô la lại được dùng rộng rãi trong tài trợ và dự trữ quốc tế nên biến động lợi suất có khả năng ảnh hưởng liên thị trường – trái phiếu doanh nghiệp đô la thường lấy lợi suất trái phiếu kho bạc cùng kỳ làm chuẩn và cộng thêm spread tín nhiệm, lãi suất thế chấp nhà chịu tác động từ định giá trái phiếu quốc gia và chứng khoán bảo đảm thế chấp, còn giá cổ phiếu và bất động sản cực kỳ nhạy cảm với tỷ lệ chiết khấu dòng tiền tương lai. Khi chỉ số này tăng, trong khi dự báo lợi nhuận và tiền thuê không được cải thiện đồng thời, giá tài sản sẽ chịu áp lực điều chỉnh. Ảnh hưởng còn truyền qua chi phí tài trợ đô la, phòng ngừa tỷ giá và dòng vốn xuyên biên giới; mức độ chịu tác động với từng loại tài sản lại tùy vào loại tiền, kỳ hạn và rủi ro tín dụng cụ thể.

Đối với dự án trung tâm dữ liệu, máy chủ GPU, nguồn điện và hệ thống làm mát cần đầu tư trả trước, còn doanh thu từ dịch vụ tính toán thu về dần theo thời gian; lãi suất phi rủi ro dài hạn và spread tín nhiệm tăng sẽ đồng thời đội chi phí tài trợ và làm giảm giá trị chiết khấu dòng tiền tương lai, đồng đô la mạnh lên còn tăng gánh nặng trả nợ và mua sắm thiết bị cho một phần các con nợ ngoại tệ. Vì thế, nhu cầu tính toán mạnh và điều kiện tài trợ dự án bị siết lại hoàn toàn có thể xuất hiện đồng thời, nhóm chịu thử thách đầu tiên thường là các kế hoạch mở rộng dựa nhiều vào nguồn vốn bên ngoài, hoàn vốn xa. Sự hỗ trợ chính sách mà Hartnett kỳ vọng chính là nới lỏng phần nào nút thắt chi phí vốn này: Bộ Ngân khố Mỹ đã mở rộng hỗ trợ thanh khoản mua lại trái phiếu lâu dài, nhưng mục tiêu chính thức là cải thiện thanh khoản thị trường, còn hỗ trợ thêm cho đầu tư AI vẫn là nhận định chính sách của ông. Với tổng thể chiến lược của nhà đầu tư, diễn biến của đồng đô la Mỹ, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn từ 10 năm trở lên, cùng với hiệu suất thị trường của nhóm cổ phiếu ngân hàng và vốn hóa vừa nhỏ đang trở thành chỉ báo quan trọng để kiểm định xem siêu sóng tăng của cổ phiếu AI có thể lan tỏa ra rộng hơn các nhóm ngành khác trên thị trường chứng khoán hay không.