Thị trường châu Âu “rơi vào hoảng loạn”: Cơn bão trái phiếu Mỹ lan rộng, trái phiếu châu Âu trải qua “Thứ Năm đen tối”

Đợt bán tháo trái phiếu toàn cầu đang lan rộng từ trái phiếu Mỹ sang châu Âu, lợi suất trái phiếu chính phủ châu Âu tăng vọt, chênh lệch lợi suất mở rộng nhanh chóng, lo ngại về rủi ro nợ công mới ngày càng gia tăng trên thị trường.

Vào thứ Năm, thị trường trái phiếu châu Âu chứng kiến đợt bán tháo dữ dội, lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp kỳ hạn 10 năm có lúc tăng lên 4,96%, mức cao nhất kể từ năm 2002, chênh lệch Pháp-Đức mở rộng lên 1,4 điểm phần trăm, lợi suất trái phiếu chính phủ Ý và Hy Lạp cũng tăng theo; lợi suất trái phiếu chính phủ Anh kỳ hạn 30 năm lần đầu tiên vượt 6%. Trong khi đó, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm trong phiên đã tăng lên 5,34%, cao nhất trong gần 24 năm, sau đó giảm xuống còn 5,24%.

Quản lý danh mục đầu tư của Columbia Threadneedle, ông Ed Al-Hussainy cảnh báo, thị trường “lờ mờ phát ra tín hiệu về một cuộc khủng hoảng đang âm thầm hình thành”.

Đợt bán tháo này chủ yếu được thúc đẩy bởi dự báo lại về lạm phát và lãi suất. Xung đột Trung Đông đã đẩy giá năng lượng tăng cao, dầu Brent vào thứ Năm tăng 4,4% lên 102,31 USD/thùng; đồng thời, số liệu kinh tế Mỹ tiếp tục mạnh mẽ, làm gia tăng lo ngại về việc lãi suất duy trì ở mức cao trong thời gian dài. Áp lực tài khóa tại thị trường trái phiếu châu Âu, cùng với việc các quỹ phòng hộ sử dụng đòn bẩy cao bị cưỡng chế đóng trạng thái, càng làm gia tăng biến động.

Biến động mạnh ở thị trường trái phiếu cũng kéo theo sự suy giảm của các tài sản rủi ro. Chỉ số Stoxx 600 toàn châu Âu giảm 1,3%, chỉ số FTSE 100 giảm 1,7%, cổ phiếu các ngân hàng châu Âu chịu áp lực rõ rệt, đồng euro giảm xuống mức thấp nhất trong hơn một năm; thị trường chứng khoán Mỹ tương đối cứng cáp, chỉ số S&P 500 tăng 0,2%, Nasdaq 100 tăng 0,3%.

Lợi suất trái phiếu Mỹ chạm mức cao 25 năm, cảnh báo “vòng luẩn quẩn” xuất hiện

Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm trong phiên ngày thứ Năm đã tăng lên 5,34%, cao nhất trong 24 năm, sau đó giảm và đóng cửa ở mức 5,24%, thấp hơn 5 điểm cơ bản so với phiên giao dịch trước đó.

Giám đốc nghiên cứu vĩ mô toàn cầu của Nomura, ông Rob Subbaraman cho biết, quy mô bán tháo trái phiếu chính phủ gần đây đã khiến các nhà giao dịch “bị bất ngờ”, kỳ vọng lạm phát cao hơn và lo ngại về tính bền vững của thâm hụt chính phủ đã cùng thúc đẩy lợi suất tăng lên.

Giám đốc chiến lược thị trường của RBC BlueBay Asset Management, ông Mike Bell cho biết, nhiều nhà đầu tư đang bị buộc phải cắt lỗ đóng trạng thái, hoặc lựa chọn rút lui khỏi các vị thế liên quan khi lợi suất tiếp tục tăng, khiến thị trường rơi vào “vòng luẩn quẩn”.

Tuy nhiên, sau đợt bán tháo dữ dội ở thị trường trái phiếu châu Âu, trái phiếu Mỹ lại xuất hiện dòng tiền tìm nơi trú ẩn an toàn. Chiến lược gia về lãi suất Mỹ của RBC Capital Markets, ông Izaac Brook cho biết, trọng tâm của thị trường đã chuyển từ các yếu tố cơ bản của Mỹ sang lợi suất ở nước ngoài, các nhà đầu tư đang tìm kiếm “tài sản an toàn”, thúc đẩy dòng vốn đổ vào trái phiếu Mỹ.

Áp lực trên thị trường trái phiếu cũng bắt đầu lan sang nền kinh tế thực. Dữ liệu của Freddie Mac cho thấy, lãi suất vay thế chấp cố định 30 năm truyền thống của Mỹ trong tuần này đã tăng lên 7,28%, tăng 25 điểm cơ bản chỉ trong một tuần, mức tăng lớn nhất trong bốn năm qua.

Ngân sách Pháp không đủ củng cố niềm tin, rủi ro chính trị gia tăng áp lực lên thị trường trái phiếu

Pháp trở thành tâm điểm của biến động thị trường trái phiếu châu Âu trong đợt này. Biên độ dao động của lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp kỳ hạn 10 năm có lúc lên tới 16 điểm cơ bản trong ngày, gấp đôi biên động trung bình ngày; chênh lệch Pháp-Đức mở rộng lên 1,4 điểm phần trăm, mức cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng nợ châu Âu.

Chính phủ Pháp hôm thứ Năm đã công bố kế hoạch ngân sách năm 2027, dự kiến cắt giảm khoảng 43 tỷ euro chi tiêu và thúc đẩy tăng thuế, đặt mục tiêu giảm thâm hụt ngân sách xuống còn 5% GDP. Tuy nhiên, phản ứng của thị trường vẫn khá lạnh nhạt. Chiến lược gia lãi suất của ING, ông Benjamin Schroeder, cho biết, thị trường vốn kỳ vọng một ngân sách thể hiện nỗ lực cải tổ tài chính sẽ được đón nhận tích cực hơn, nhưng “thị trường đã bỏ qua luôn bước này”.

Chuyên gia kinh tế Davide Oneglia của TS Lombard cho biết, các cuộc thăm dò ở Pháp cho thấy ứng viên cực tả Jean-Luc Mélenchon đang tăng tỷ lệ ủng hộ trong cuộc bầu cử tổng thống vào mùa xuân tới. Ông này từng đề xuất xóa bỏ một phần nợ chính phủ Pháp do ngân hàng trung ương nắm giữ, quan điểm này đã trở thành “tín hiệu đèn xanh” cho các nhà đầu tư bán khống trái phiếu Pháp.

Quỹ phòng hộ bị cưỡng chế đóng trạng thái, khuếch đại biến động thị trường trái phiếu châu Âu

Theo tờ Wall Street Journal dẫn lời các nhà giao dịch, đợt bất ổn thị trường trái phiếu châu Âu lần này chủ yếu bị khuếch đại do các quỹ phòng hộ bị cưỡng chế giảm đòn bẩy.

Trong nhiều năm, nhiều nhà đầu tư, bao gồm cả các quỹ phòng hộ, đã ồ ạt đổ vào thị trường trái phiếu chính phủ Pháp, kiếm lời bằng cách giao dịch chênh lệch giữa lợi suất trái phiếu và các sản phẩm hoán đổi lãi suất liên quan. Loại giao dịch này phụ thuộc nhiều vào sử dụng đòn bẩy, đồng thời yêu cầu lợi suất trái phiếu tương đối ổn định. Khi lợi suất liên tục leo thang, các vị thế liên quan liên tục đóng trong vài tuần qua, đặc biệt dữ dội trong phiên thứ Năm.

Giám đốc chiến lược lãi suất Mỹ tại RBC Capital Markets, ông Blake Gwinn, cho biết thị trường trái phiếu châu Âu tồn tại nhiều giao dịch “vô cùng đông đúc”, “tất cả các vị thế cấu trúc này đều chịu lỗ”.

Khi tính thanh khoản của trái phiếu Pháp dần cạn kiệt, các nhà đầu tư tiếp tục chuyển sang bán tháo trái phiếu Ý và Hy Lạp, khiến rủi ro lan rộng sang các thị trường trái phiếu khác ở châu Âu, làm dấy lên lo ngại về một cuộc khủng hoảng nợ kiểu châu Âu lặp lại. Chiến lược gia lãi suất của TD Securities, bà Pooja Kumra, cho biết biến động liên quan “đã khá đáng kể”, cần các nhà hoạch định chính sách phát đi tín hiệu can thiệp rõ ràng.

Nhà sáng lập Alphidence Capital, ông Igor Yelnik cảnh báo, tỷ lệ đòn bẩy của các quỹ phòng hộ hiện cao hơn so với giai đoạn lãi suất ở mức tương tự trước đó, điều này có thể càng làm trầm trọng thêm vòng luẩn quẩn.

Áp lực bán tháo trái phiếu lan sang thị trường tín dụng, dự báo ECB tăng lãi suất hạ nhiệt

Tác động của việc bán tháo trái phiếu cũng bắt đầu lan sang thị trường tín dụng doanh nghiệp. Theo dữ liệu ICE BofA, chênh lệch lợi suất trái phiếu doanh nghiệp châu Âu cấp đầu tư so với trái phiếu chính phủ trong tuần này đã lên khoảng 90 điểm cơ bản, cao nhất kể từ tháng 4 năm nay.

Giám đốc đầu tư của Vontobel Asset Management, ông Andrew Jackson cho biết, khi lợi suất trái phiếu chính phủ tiếp tục tăng, rủi ro chênh lệch tín dụng tiếp tục nới rộng đang ngày càng lớn.

Đồng thời, áp lực chính sách mà Ngân hàng Trung ương châu Âu phải đối mặt cũng đang tăng lên. Vào thứ Năm, các nhà đầu tư đã mạnh tay cắt giảm đặt cược vào khả năng tăng lãi suất của ECB trong tương lai, hiện tại định giá thị trường cho thấy số lần tăng lãi suất trong một năm tới còn chưa tới 3 lần.

Giám đốc chiến lược thị trường của Zurich, ông Guy Miller đã tổng kết hiệu ứng cộng hưởng của thị trường trái phiếu toàn cầu hiện nay: “Khi lợi suất tăng, các thị trường đang lôi cuốn lẫn nhau.”