Đàm phán gián tiếp giữa Mỹ và Iran? Iran nhượng bộ? Vẫn còn nhiều bất đồng? Saudi Arabia nối lại xuất khẩu? Giá dầu qua đêm "dao động giảm trong tiếng nói của bên mua và bên bán"

Giá dầu quốc tế vào thứ Hai đã trải qua sự biến động dữ dội, khi các tin tức trái chiều luân phiên tác động khiến thị trường dầu thô giống như một “chuyến tàu lượn siêu tốc”, cuối cùng biên độ tăng bị thu hẹp lại thậm chí có thời điểm quay đầu giảm.Việc khôi phục và vận hành lại đường ống dẫn dầu Đông-Tây của Ả Rập Xê Út, tín hiệu tích cực từ đàm phán hạt nhân Mỹ-Iran, báo cáo Iran đồng ý tạm dừng làm giàu uranium, cùng với việc đại diện đàm phán của Mỹ ngay sau đó tuyên bố các bất đồng vẫn còn lớn—bốn nhóm tin tức mâu thuẫn liên tục xuất hiện trong vòng vài giờ, biến thị trường kỳ hạn dầu thô thành một “trò chơi tiêu đề may rủi”.

Trong ngày, WTI đã có lúc chạm mức cao nhất 96,54 USD/thùng, tăng gần 4,5% trong phiên; Brent vượt lên 108,83 USD/thùng, mức tăng trên 4,3%. Tuy nhiên, khi các tin tức ngoại giao giữa Mỹ và Iran được truyền đi dày đặc, biên độ tăng của cả hai đã nhanh chóng bị thu hẹp lại, WTI có thời điểm giảm xuống còn 91,25 USD/thùng, giảm gần 1% trong ngày; Brent lao dốc xuống 103,76 USD/thùng, tính từ đỉnh trong ngày, cả hai đều bốc hơi hơn 5 USD.Logic giao dịch cốt lõi của thị trường là: kỳ vọng tiến triển ngoại giao có thể chuyển hóa thành phục hồi nguồn cung thực chất hay không, chứ không phải là các sự việc đã thực sự diễn ra.

Đồng thời, theo truyền thông, nguồn tin tiết lộ, các quan chức Iran tư nhân tỏ ra bi quan về việc đạt được thỏa thuận trước bầu cử giữa kỳ của Mỹ vào tháng 11, cho rằng khả năng xung đột gia tăng sau ngày bầu cử 3/11 cao hơn nhiều. Phát biểu này trái ngược hoàn toàn với tâm lý lạc quan có lúc xuất hiện trong phiên, khiến bất kỳ diễn biến một chiều nào của giá dầu cũng khó có thể duy trì.

Tin tức ngoại giao Mỹ-Iran dồn dập, thuật toán chi phối dao động dữ dội trong phiên

Điều thực sự khiến giá dầu hóa thành “tàu lượn siêu tốc” là loạt tin ngoại giao Mỹ-Iran dồn dập vào buổi trưa (giờ Mỹ).

Theo tổng hợp từ ZeroHedge, diễn biến thông tin trong ngày tuần tự như sau: CNN đưa tin Trump sẵn sàng đánh đổi tiến bộ về vấn đề hạt nhân để được nới lỏng trừng phạt, giá dầu ngay lập tức giảm; tiếp theo kênh truyền thông Ả Rập Xê Út Alhadath báo cáo Iran đã đồng ý tạm dừng làm giàu uranium, giá dầu tiếp tục giảm sâu; ngay sau đó có tin Iran tỏ ra bi quan về việc đạt thỏa thuận trước bầu cử, giá dầu bật tăng lại; cuối cùng, đại diện đàm phán phía Mỹ trả lời kênh Al Arabiya rằng "bất đồng lớn, rào cản đáng kể", giá dầu lại chịu áp lực.

Nhà phân tích Bloomberg Frank Monkam chỉ ra, những phiên gần đây đã xuất hiện lại chiến lược gọi là “VaR shock”—các tiêu đề liên quan thường dồn dập xuất hiện ngay trước giờ trưa New York, tức khi thanh khoản cạn dần.Logic của chiến lược này là: vùng giá Brent từ 105–110 USD (WTI khoảng 95 USD) là ngưỡng thị trường theo dõi sát, chỉ với các đòn tâm lý có thể hạ nhiệt giá, đồng thời tạo biến động buộc trader phải cắt mạnh vị thế.

Nhìn vào diễn biến trong ngày, WTI từ đỉnh 96,54 USD rơi xuống 91,25 USD, Brent từ 108,83 USD trở lại 103,76 USD, cả hai đều mất hơn 5 USD chỉ trong vài giờ.

Đường ống Ả Rập Xê Út khởi động trở lại, áp lực cung ứng được giải tỏa đầu tiên

Thông tin tiêu cực mang tính thực chất đầu tiên tác động tới giá dầu trong ngày là đường ống Đông-Tây của Ả Rập Xê Út được sửa chữa và vận hành lại.

Theo bài viết của Tin nóng Phố Wall, “Wall Street Journal” dẫn lời nguồn tin thân cận cho biết Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Ả Rập Xê Út – Aramco đã bắt đầu bơm dầu thô qua đường ống Đông-Tây tới cảng Yanbu ở Biển Đỏ từ Chủ Nhật, hiện công suất vận chuyển khoảng 3,5 triệu thùng mỗi ngày. Sau khi tin được công bố, Brent đã thu hẹp mức tăng trong ngày thứ Hai, nhưng vẫn có thời điểm giữ vững trên 105 USD/thùng.

Đường ống dài 750 dặm này chạy xuyên suốt Ả Rập Xê Út, nối các vùng sản xuất dầu lớn bờ Vịnh Ba Tư với cảng Yanbu bên Biển Đỏ, là tuyến vận tải thay thế chủ chốt khi không cần đi qua eo biển Hormuz, với công suất tối đa đạt 7 triệu thùng/ngày. Đường ống bị ngừng vận hành từ 10/9 do bị máy bay không người lái tấn công, trước đó vận chuyển khoảng 4 triệu thùng/ngày, chiếm khoảng 4% nguồn cung toàn cầu.

Trong thời gian đường ống đóng cửa, Aramco đã gia tăng khối lượng xuất bến tại cảng Ras Tanura ở Vịnh Ba Tư. Dữ liệu của Kpler cho thấy, công suất xuất bến tại đây đã tăng vọt từ khoảng 1,5 triệu thùng/ngày đầu tháng 9 lên khoảng 6,5 triệu thùng/ngày.Giờ đây đường ống Đông-Tây hoạt động trở lại, nghĩa là cả hai tuyến xuất khẩu dầu chủ chốt của Ả Rập Xê Út có thể cùng lúc vận hành, tổng lượng xuất khẩu có khả năng vượt vượt mức trước vụ tấn công.

Chuyên gia kinh tế cao cấp của Capital Economics, Hamad Hussain cho rằng nếu xuất khẩu qua đường Vịnh Ba Tư vẫn duy trì cao, kết hợp với cảng Yanbu hoạt động trở lại, tổng xuất khẩu dầu thô của Ả Rập Xê Út có thể vượt thời điểm trước sự cố, từ đó khiến đà tăng giá dầu bị đảo chiều ngắn hạn. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo “xét tới mối đe dọa từ lực lượng Houthi với cơ sở hạ tầng năng lượng, việc xuất dầu qua Yanbu giờ đây khó khăn hơn nhiều so với những ngày đầu xung đột”. Nguy cơ an ninh tuyến hàng hải Biển Đỏ vẫn là vấn đề then chốt cản trở đà phục hồi xuất khẩu của Ả Rập Xê Út.

Vấn đề hạt nhân trở thành tâm điểm mới, tranh cãi ‘ai hành động trước’ chưa giải quyết

Khuôn khổ tiếp xúc ngoại giao Mỹ-Iran đang có sự thay đổi tinh vi—sự đánh đổi giữa vấn đề hạt nhân và nới lỏng trừng phạt đang dần thay thế các cuộc đàm phán về mở lại eo biển Hormuz, trở thành tâm điểm mới của cả hai bên.

Bài viết từ Tin nóng Phố Wall đề cập, ngày 28 địa phương, CNN dẫn lời một quan chức Mỹ cho biết Trump sẵn lòng giảm nhẹ các lệnh trừng phạt với Iran và giải phóng khoản tiền bị đóng băng, để đổi lấy “tiến triển cụ thể” từ Iran về vấn đề thỏa thuận hạt nhân. Quan chức này nói, hiện hai bên đang tiến hành “thảo luận tích cực, mang tính xây dựng” thông qua các bên trung gian. Axois sau đó cũng dẫn lời nhiều quan chức Mỹ xác nhận nội dung tương tự với báo cáo của CNN.

Tuy nhiên, Trump sau phiên hôm đó đã đăng bài trên mạng xã hội sở hữu, phủ nhận các tin trên, nói rằng “Không đúng sự thật, tôi không đưa ra bất kỳ nhượng bộ nào cho họ”, đồng thời yêu cầu Axois rút bài.

Cùng lúc, Alhadath của Ả Rập Xê Út đưa tin Iran đã đồng ý tạm dừng làm giàu uranium để đổi lấy việc Mỹ nới lỏng trừng phạt, bên trung gian đang gây áp lực buộc Iran phải có nhượng bộ về hạt nhân.Nhưng cho tới hiện tại, thông tin này vẫn chưa được Mỹ-Iran xác nhận chính thức, không nên coi là một thỏa thuận đã đạt được.

Điểm bất đồng chính giữa hai bên là ‘ai hành động trước’:Mỹ muốn Iran phải cam kết thực chất về hạt nhân trước, mới tiến tới nới lỏng trừng phạt; phương án Iran từng đề xuất lại ưu tiên Mỹ giảm sức ép quân sự, gỡ phong tỏa và nới lỏng các hạn chế trước. Nếu đúng như Alhadath đưa tin, nghĩa là trật tự ưu tiên trong đàm phán giữa hai bên có thể đang nới lỏng, nhưng thay đổi này còn cần được xác nhận chính thức.

Qatar đứng ra hòa giải, nhưng Iran bi quan phía sau hậu trường

Ở cấp độ ngoại giao, Qatar đang thúc đẩy Mỹ và Iran khôi phục tiếp xúc gián tiếp thông qua vai trò trung gian, nhưng thực tế hai bên vẫn còn khá xa thỏa thuận thực chất.

Theo bài viết của Tin nóng Phố Wall, hãng tin Reuters dẫn lời một quan chức hiểu rõ tình hình đàm phán cho biết, phía Qatar dự kiến vào ngày 28 hoặc 29 sẽ lần lượt gặp Ngoại trưởng Iran Araghchi và đại diện phía Mỹ, xoay quanh phương án sửa đổi “Kế hoạch 7 ngày” mà Iran đưa ra tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tuần trước.

Phương án “Kế hoạch 7 ngày” mà Iran từng đề xuất gồm: dừng các hành động đối đầu ở Iran và Lebanon, giải phóng hàng chục tỷ USD tài sản Iran bị phong tỏa, dỡ bỏ trừng phạt xuất khẩu dầu của Iran và tháo gỡ phong tỏa của Mỹ với cảng biển Iran; để đổi lấy việc Iran mở lại eo biển Hormuz và nối lại đàm phán hạt nhân. Trump ngày 26/9 đã bác bỏ công khai phương án này, nhưng sau đó tuyên bố kỳ vọng các nhà đàm phán sẽ tiếp tục tiếp xúc với Iran trong tuần này.

Ngoại trưởng Iran Araghchi bày tỏ không hiểu việc Mỹ từ chối “Kế hoạch 7 ngày”, nói rằng phía Mỹ “có vẻ còn chưa đọc hồ sơ liên quan”, đồng thời yêu cầu Mỹ phải giải thích. Ông cũng nhấn mạnh, liệu eo biển Hormuz có được mở lại hay không phụ thuộc vào việc các điều kiện của Iran có được đáp ứng, đồng thời khẳng định Iran đã sẵn sàng cho tình huống xung đột nổ ra trở lại.

Theo Bloomberg, nguồn tin tiết lộ, các quan chức Iran trong hậu trường tỏ ra bi quan về khả năng đạt được thoả thuận trước cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ vào tháng 11, cho rằng khả năng xung đột gia tăng sau khi kết thúc bỏ phiếu ngày 3/11 là khá cao.Phía Iran cũng đánh giá vòng đối thoại với Mỹ tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ở New York tuần trước tiến triển rất ít.

Rủi ro quân sự chưa rút lui, mô hình đa tuyến song hành duy trì

Bên cạnh thúc đẩy ngoại giao, rủi ro đối đầu quân sự Mỹ-Iran vẫn chưa bị loại bỏ—đây cũng là lý do khiến phần bù rủi ro giá dầu khó giảm nhanh chóng.

Theo Tân Hoa Xã dẫn lại truyền thông Mỹ, một chiếc tàu chở binh sĩ Mỹ đã bị tên lửa Iran tấn công tại eo biển Hormuz vào ngày 14 tháng này, 8 lính thủy quân lục chiến bị thương, gồm 7 binh sĩ và 1 sĩ quan bị ảnh hưởng do hít phải khói, xuất hiện triệu chứng đau đầu liên quan đến chấn động não, có thể chịu chấn thương sọ não.

Đồng thời, lãnh tụ tối cao Iran, Mujtaba Khamenei ngày 28 đã gửi phát biểu bằng văn bản, nhấn mạnh Iran “giờ đây đã trở nên độc lập, mạnh mẽ”, nói rằng “những ngày tháng mà kẻ thù mong muốn lặp lại đã qua đi”, đồng thời tuyên bố lực lượng đối địch sẽ bị đẩy khỏi Biển Ả Rập trong tương lai.

Về mặt pháp lý, người đứng đầu Cục Hàng không dân dụng Iran, Abuzar Shirudi cùng ngày nói rằng Iran đã chính thức khiếu nại lên Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế về các biện pháp hạn chế chuyến bay mà Mỹ áp đặt lên Iran, đồng thời đã kiện các vụ tấn công nhắm vào sân bay, máy bay và thiết bị radar của nước này tới các cơ quan liên quan ở The Hague.

Hiện tại, giữa Mỹ và Iran đang tồn tại đồng thời các tuyến đối đầu quân sự, ngoại giao và pháp lý.Thị trường hiện tại vẫn đặt cược vào kỳ vọng ngoại giao, thay vì sự phục hồi nguồn cung đã hiện thực hóa. Ở các tiêu điểm then chốt như nhượng bộ về hạt nhân từ Iran, phạm vi dỡ bỏ trừng phạt và các điều kiện mở lại eo biển Hormuz, hai bên vẫn còn bất đồng lớn; liệu phần bù rủi ro tích lũy của dầu thô có thể tiếp tục rút ngắn hay không vẫn cần thực tiễn tiến triển ngoại giao tiếp theo xác thực.