Biến động giữa cổ phiếu riêng lẻ và chỉ số phân hóa! Giao dịch phổ biến trên thị trường chứng khoán Mỹ: mua quyền chọn cổ phiếu riêng lẻ, sử dụng quyền chọn chỉ số để phòng ngừa rủi ro

Câu chuyện AI phân hóa, giá dầu biến động mạnh và lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng vọt đang cùng nhau thúc đẩy một giao dịch hot trên thị trường quyền chọn chứng khoán Mỹ — giao dịch phân tán (Dispersion Trade). Logic cốt lõi của chiến lược này là: mua quyền chọn cổ phiếu riêng lẻ, bán quyền chọn chỉ số, kiếm lợi nhuận từ khoảng cách biến động giữa cổ phiếu riêng lẻ và chỉ số.

Theo Bloomberg, môi trường thị trường hiện tại đang tạo ra cửa sổ cơ hội hiếm hoi cho chiến lược này. Biến động hàm ẩn của các cổ phiếu riêng lẻ liên tục co lại kể từ cuối tháng 7, đặc biệt là nhóm cổ phiếu công nghệ tăng mạnh, khiến chi phí xây dựng vị thế dispersion tương đối thấp. Đồng thời, câu chuyện xoay quanh ai là người thắng – kẻ thua trong AI thay đổi nhanh chóng, xung đột địa chính trị tác động mạnh tới nhóm cổ phiếu năng lượng, và lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng lên mức cao nhất trong 20 năm đã thúc đẩy biến động của các cổ phiếu trong chỉ số S&P 500 trở nên phân hóa rõ nét — đây chính là “đất màu mỡ” lý tưởng cho Dispersion Trade. Lợi nhuận tuyệt đối một tháng của các thành phần trong S&P 500 so với chính chỉ số đã lên tới vị trí thứ 95 trong 30 năm qua.

Tuy nhiên, giao dịch này không phải không gây tranh cãi. Một số người cảnh báo rằng dispersion trade đã trở thành một chiến lược quá đông đúc, có nguy cơ “thanh lọc” bất cứ lúc nào; những người khác lại cho rằng, trong môi trường thị trường có độ chắc chắn thấp, phương án phòng vệ đơn giản hơn — mua một số cổ phiếu riêng lẻ chọn lọc và phòng ngừa rủi ro giảm giá bằng quyền chọn bán chỉ số S&P 500 ETF hoặc Nasdaq 100 ETF — sẽ thực tế hơn.

Khoảng cách biến động giữa cổ phiếu riêng lẻ và chỉ số lại nới rộng

Báo cáo cho biết, tiền đề cốt lõi của dispersion trade là biến động giá của cổ phiếu riêng lẻ cao hơn đáng kể so với biến động của chỉ số chung. Khi chuyển động của các thành phần chỉ số trở nên phân hóa mạnh, tính liên kết giảm, biến động nội bộ của chỉ số bị triệt tiêu lẫn nhau, khiến quyền chọn chỉ số trở nên “rẻ”, còn quyền chọn cổ phiếu riêng lẻ lại “đắt” — chênh lệch này chính là lợi nhuận của Dispersion Trade.

Theo báo cáo, khoảng giá giữa biến động hàm ẩn của cổ phiếu riêng lẻ và chỉ số S&P 500 đang nới rộng trở lại, các nhà giao dịch đang mua quyền chọn cổ phiếu riêng lẻ, bán hợp đồng chỉ số để bắt nhịp phân hóa này. Chỉ số tương quan 1 tháng của Cboe Global Markets trước đó đã tăng liên tục từ mức thấp lịch sử hồi tháng 7, nhưng đã giảm trở lại trong tuần qua, cho thấy xu hướng phân hóa của cổ phiếu quay lại.

Chiến lược gia đa tài sản của Nomura, Charlie McElligott, chỉ ra trong báo cáo rằng lợi nhuận tuyệt đối một tháng của các thành phần S&P 500 so với chỉ số đã lên tới vị trí thứ 95 trong 30 năm, cho thấy mức độ phân hóa của cổ phiếu là rất hiếm thấy.

“Xét về thời điểm tham gia, so với không lâu trước đây, giá hiện tại tương đối rẻ bởi biến động cổ phiếu riêng lẻ đã bị nén xuống”, Matthew Davis, Giám đốc giao dịch phái sinh thanh khoản của RBC Capital Markets cho biết.

Phân hóa câu chuyện AI: Cuộc chiến thắng – thua

AI hiện là động lực quan trọng nhất cho dispersion trade. Sự lạc quan về những sản phẩm như Musa AI agent của Meta Platforms giao thoa với lo ngại về sự mở rộng quá nhanh của AI có thể ảnh hưởng đến các ngành truyền thống như ngân hàng và đại lý du lịch, từ đó làm biến động mạnh, phân hóa hướng đi của những cổ phiếu liên quan.

Giám đốc kinh doanh phái sinh cổ phiếu thanh khoản của Nomura, Alex Kosoglyadov, cho biết:

“Một chủ đề mà gần đây khách hàng thường xuyên hỏi là câu chuyện thắng - thua trong kỷ nguyên agent AI: Ai sẽ hưởng lợi từ cú cách mạng AI này, ai sẽ tổn thương nhiều nhất?”

Diễn biến của nhóm cổ phiếu phần mềm là ví dụ điển hình. Davis chỉ ra: “Giá cổ phiếu phần mềm cho thấy thị trường không nghĩ AI sẽ tiêu diệt hết các công ty phần mềm, mặc dù trước đó một số người có lo ngại như vậy. Bạn sẽ thấy sự xáo trộn lại bên trong nhóm ngành này.” Phân hóa này tạo không gian triển khai dispersion trade cực kỳ dồi dào trong nhóm công nghệ.

Kris Sidial, Đồng Chief Investment Officer của Ambrus Group, thì có cái nhìn cực đoan hơn về tác động lâu dài của AI:

“Tăng trưởng, tốc độ sử dụng cũng như tác động của AI lên GDP có thể sẽ mang đến cho một số công ty lợi nhuận vượt trội dài hạn mà không ai có thể tưởng tượng được. Nhưng đồng thời, nếu AI không được ứng dụng rộng rãi, hoặc chuỗi cung ứng xuất hiện nút thắt, giá cổ phiếu của các công ty này hoàn toàn có thể giảm hơn 50% trong năm tới.”

Ông bổ sung: "Đây là một ví dụ rất thú vị — rủi ro ở cả hai đầu đều bị đánh giá thấp hơn so với thực tế có thể xảy ra."

Ngoài AI, ngành năng lượng và môi trường lãi suất cũng đang góp thêm động lực cho dispersion trade.

Diễn biến liên tục của địa chính trị đã khiến diễn biến giá cổ phiếu của các nhà sản xuất dầu khí và các công ty lọc hóa dầu phân hóa mạnh – nhóm sản xuất dầu khí tương quan cao với giá dầu, nhóm lọc hóa dầu lại bị chi phối bởi biên lợi nhuận cracking và yếu tố nhu cầu. Phân hóa có tính cấu trúc này trong ngành đã tạo hành lang rõ ràng cho dispersion trade ở lĩnh vực năng lượng.

Cùng lúc, lợi suất Trái phiếu Chính phủ Mỹ tăng lên mức cao nhất 20 năm, đẩy chi phí tín dụng toàn hệ thống lên, càng khiến diễn biến giữa nhóm ngành khác nhau và các công ty có chất lượng bảng cân đối khác nhau trở nên phân hóa rõ rệt. Khoảng cách giữa các ngành nhạy cảm với lãi suất và nhóm hưởng lợi từ lãi suất cao cũng là những nguồn dispersion trader có thể tìm kiếm lợi nhuận.

Triển khai chiến lược: Từ cấu trúc phức tạp đến phòng vệ đơn giản

Cách thức triển khai dispersion trade sẽ linh hoạt tùy từng tổ chức. Ngân hàng thường thiết kế giải pháp phức tạp, cá nhân hóa theo khách hàng, nhưng nhiều quỹ phòng hộ lại thích tự xây dựng bằng các quyền chọn niêm yết trên sàn.

Davis từ RBC chia sẻ: “Một trong những lý do chúng tôi tin vào giao dịch này là nó đáp ứng được nhiều nhu cầu khác nhau. Nếu bạn muốn có cấu trúc carry nhiều, bạn có thể bán nhiều quyền chọn chỉ số hơn; còn nếu muốn phòng thủ hơn thì bán ít chỉ số đi.”

Với nhà đầu tư không muốn ôm rủi ro của các cấu trúc phức tạp, Giám đốc phái sinh cổ phiếu tổ chức của Oppenheimer & Co., Alon Rosin, đưa ra một giải pháp thay thế trực tiếp hơn:

Chọn một vài cổ phiếu tốt nhất để mua lên, đồng thời mua quyền chọn bán State Street SPDR S&P 500 ETF hoặc Invesco QQQ Trust để phòng vệ rủi ro giảm giá.

Rosin thừa nhận môi trường thị trường hiện rất khó chịu, “độ chắc chắn cực thấp”. Tuy nhiên, sự bất định của thị trường không khiến trader rút lui — theo Options Clearing Corp., khối lượng giao dịch quyền chọn trung bình hàng ngày trong tháng 8 tăng 14% so với cùng kỳ năm trước. Oppenheimer đã bổ sung thêm 7 nhân sự mới trong khoảng tháng 5 đến tháng 6 để phục vụ cho nhu cầu khách hàng tăng vọt.

Dù vậy, dù điều kiện hiện tại có vẻ thuận lợi, rủi ro giao dịch dispersion bị “chen chúc” không thể xem nhẹ.

Sidial từ Ambrus Group thẳng thắn: “Giao dịch này cần một lần sạch sẽ. Trong bốn đến năm năm vừa rồi, dispersion trade luôn rất hot, bản chất vẫn là cùng một giao dịch.” Ông cho rằng chiến lược đồng nhất hóa khiến khi thị trường đảo chiều, nhiều người chơi sẽ cùng chịu áp lực lỗ, khiến biến động càng lớn.

Những tuần gần đây, quyền chọn cổ phiếu liên quan đến AI xuất hiện làn sóng mua mạnh, được thị trường xem là tín hiệu giới đầu tư chuẩn bị cho vòng sóng mới.

Phân tích cho rằng, khi mùa báo cáo tài chính đến gần — giai đoạn các cổ phiếu thường vận động theo nền tảng nội tại thay vì phản ứng với chất xúc tác vĩ mô — logic Dispersion Trade sẽ càng được củng cố. Tuy nhiên, mức độ “chen chúc” cũng sẽ tăng lên, đòi hỏi nhà đầu tư cần cân nhắc kỹ thời điểm vào lệnh và quản trị vị thế.