Đừng bỏ qua tác động của cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ đối với giá vàng

Nhìn lại diễn biến thị trường tháng 8, tác giả từng đề cập rằng, khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ đang đến gần, Nhà Trắng có thể tung ra nhiều chính sách nhạy cảm hơn, trở thành biến số quan trọng của thị trường. Hiện tại, đảng cầm quyền Mỹ đang đối mặt với áp lực bầu cử giữa nhiệm kỳ rõ rệt, nguyên nhân chính là tỷ lệ ủng hộ toàn diện duy trì ở mức thấp, chi phí sinh hoạt trong nước cao, cộng thêm xung đột địa chính trị với Iran, tâm lý bất mãn của cử tri gia tăng, tỷ lệ ủng hộ từ các cử tri độc lập và nhóm ôn hòa liên tục sụt giảm.

Xét theo quy luật lịch sử, nếu đảng cầm quyền thất bại trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, xác suất xảy ra rủi ro trong nền kinh tế Mỹ sẽ gia tăng. Điều này khiến người ta liên tưởng tới đợt tăng giá vàng hiện tại. Từ góc độ diễn giải giao dịch thị trường, thị trường đã bắt đầu định giá trước cho các biến động tiềm ẩn của kinh tế Mỹ và rủi ro bất ổn chính trị trong tương lai.

Động lực cốt lõi thúc đẩy đợt tăng giá vàng bắt đầu từ giữa tháng 8 xuất phát từ việc Bộ Tài chính Mỹ tăng cường hoạt động mua lại trái phiếu kho bạc dài hạn, động thái này được thị trường gọi là “phiên bản Operation Twist của Bộ Tài chính”. Ở đây cần làm rõ logic cốt lõi: Việc mua lại trái phiếu của Bộ Tài chính Mỹ khác về bản chất so với chính sách nới lỏng tiền tệ (QE) của Fed. Hoạt động này không làm tăng nguồn cung tiền tệ, không mở rộng bảng cân đối kế toán, chỉ điều chỉnh cấu trúc kỳ hạn nợ tồn tại thông qua “phát hành ngắn hạn, mua dài hạn”, là công cụ quản lý nợ thông thường, không phải nới lỏng tiền tệ. Tuy nhiên, thị trường vẫn coi đó là tín hiệu nới lỏng từ phía tài khóa, động thái này có thể giúp giảm lãi suất thực tế trong ngắn hạn, làm suy yếu sức mạnh của đồng USD, củng cố logic giao dịch giảm giá tiền tệ trên thị trường, trở thành động lực cấu trúc cốt lõi khiến giá vàng tăng mạnh.

Đồng thời, rủi ro ngoại lai tiếp tục gia tăng. Xung đột thương mại nối lại, căng thẳng địa chính trị tiếp tục leo thang, Mỹ thông báo sẽ đánh thuế 50% đối với một số mặt hàng của Canada, và có nguồn tin cho rằng họ sẽ áp thuế cao hơn lên hàng hóa từ các nền kinh tế chủ chốt khác; nhiều rủi ro cộng hưởng càng củng cố thêm động lực tăng của giá vàng.

Logic định giá sâu xa hơn liên quan tới các biến số của cục diện chính trị sau bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ. Nếu đảng cầm quyền mất quyền kiểm soát Quốc hội, sẽ hình thành thế chia tách quyền lực hành pháp – lập pháp, dễ dẫn tới bế tắc trong quản trị chính phủ, khiến các chính sách kinh tế, thương mại gặp khó khăn trong việc triển khai, mức độ bất ổn của thị trường tăng mạnh, cuối cùng làm suy yếu động lực tăng trưởng kinh tế tổng thể của Mỹ.

Kết hợp với kinh nghiệm lịch sử sẽ giúp làm rõ quan hệ nhân – quả.

Năm 2006, dưới thời George W. Bush, Đảng Cộng hòa thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, mất quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội, chính phủ rơi vào bế tắc chính sách kéo dài. Hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống George W. Bush trở thành điển hình của “Tổng thống vịt què”, tiến trình lập pháp trong nước hầu như bị đình trệ. Trùng hợp, khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 bùng phát sau đó, nguyên nhân cốt lõi của khủng hoảng xuất phát từ khủng hoảng nợ dưới tiêu chuẩn và các lỗ hổng cơ cấu của hệ thống tài chính Mỹ, chứ không phải do bế tắc chính trị trực tiếp gây ra. Tuy nhiên, thực tế Quốc hội bị chia rẽ cũng làm giảm hiệu quả của phản ứng giám sát và phòng ngừa rủi ro trước khi khủng hoảng nổ ra; đồng thời cũng cần nhìn nhận khách quan, sau khi khủng hoảng bùng phát, chính quyền Bush và Quốc hội do Đảng Dân chủ kiểm soát đã nhanh chóng đạt được sự đồng thuận, thông qua gói giải cứu tài sản xấu 700 tỷ USD, qua đó chứng minh rằng trong trường hợp cực đoan, bế tắc chính trị tại Mỹ vẫn có khả năng bị phá vỡ.

Ngược lại, vào năm 1990 dưới thời Tổng thống George H.W. Bush, Đảng Dân chủ nắm quyền kiểm soát Quốc hội từ năm 1955, cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 1990 thậm chí còn củng cố ưu thế này. Tuy nhiên khủng hoảng kinh tế Mỹ năm 1990–1991 bắt đầu từ tháng 7/1990, sớm hơn kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ khoảng 4 tháng, nguyên nhân gốc rễ của khủng hoảng là khủng hoảng tiết kiệm và cho vay, bong bóng bất động sản thương mại, chính sách tiền tệ thắt chặt của Fed và giá dầu tăng vọt do Chiến tranh vùng Vịnh, không có liên hệ nhân – quả trực tiếp với kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ.