Giá đồng LME đạt mức cao kỷ lục trong lịch sử! Cộng hưởng giữa chênh lệch thuế quan và yếu tố cung cầu thuận lợi: Khi nhu cầu AI trở thành "động cơ mới", lượng xuất khẩu của Chile giảm xuống mức thấp nhất trong một năm

Theo ứng dụng tài chính Zhihui, được thúc đẩy bởi kỳ vọng Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ mở rộng việc áp thuế đối với nhập khẩu kim loại tinh luyện, giá đồng trên Sàn giao dịch Kim loại London (LME) đã tăng liên tục trong nhiều tuần, cuối cùng xác lập mức cao kỷ lục lịch sử. Giá hợp đồng tương lai chuẩn ba tháng của LME từng tăng 0,8%, đạt 14.533 USD/tấn, phá vỡ kỷ lục được thiết lập vào tháng 1, sau đó mức tăng có điều chỉnh giảm nhẹ.

Kể từ đầu năm nay, giá đồng đã tăng 17%, còn trong 12 tháng qua đã tăng tới 47%, chủ yếu nhờ vào sự mất cân bằng cung cầu dài hạn. Các mỏ đồng lớn và cũ trên thế giới khó đáp ứng được nhu cầu đồng từ các trung tâm dữ liệu, năng lượng tái tạo và mạng lưới điện — và trong nhiều năm qua, phe lạc quan về giá đồng luôn nhấn mạnh bối cảnh này.

Tuy nhiên các yếu tố ngắn hạn đã trở nên nổi bật — đặc biệt là hàng trăm ngàn tấn đồng đã được vận chuyển sang Mỹ trong năm nay, khi các thương nhân cố gắng tận dụng sự chênh lệch giá đồng tại Mỹ cao hơn. Mặc dù Bộ Thương mại Mỹ dự kiến phải trình Nhà Trắng một báo cáo về tính cần thiết của áp thuế từ hai tháng trước, nhưng thị trường vẫn đang tiêu hóa khả năng sẽ áp thuế đối với nhập khẩu đồng nguyên liệu.

Thuế quan đẩy giá đồng tăng cao

Dù tổng lượng hàng tồn kho toàn cầu vẫn ở mức cao, nhưng do lượng tồn kho kim loại trong mạng lưới toàn cầu rộng lớn của LME giảm sút, lượng hàng này chủ yếu tập trung tại Mỹ. Điều này dẫn tới tình trạng thiếu hụt nguồn cung trong ngắn hạn, gây áp lực lên những người giữ vị thế bán khống và đẩy giá lên mức kỷ lục, ngay cả trong bối cảnh nhu cầu suy yếu.

Theo Cristián Cifuentes — chuyên gia phân tích cao cấp tại Viện đồng Cesco Chile, “Điều này chủ yếu xuất phát từ việc kim loại dịch chuyển do thuế quan, chứ không phải do nhu cầu cuối cùng vượt quá. Đây chỉ là tình trạng thiếu hụt cục bộ, chứ không phải dư cầu toàn cầu.”

Dù môi trường giao dịch thưa thớt và thị trường tài chính bị tác động bởi nghỉ lễ Lao động khiến khẩu vị rủi ro suy giảm, giá đồng tại London vẫn tăng trong phiên thứ Hai.

Dù phải đối mặt với các thách thức vĩ mô và địa chính trị ngày càng tăng - như chiến tranh Iran và chi phí vay mượn ở Mỹ tăng vọt có thể gây áp lực lớn lên các ngành sản xuất sử dụng nhiều vốn toàn cầu - giá đồng vẫn tiếp tục đi lên. Giá cao tự thân nó cũng có thể ảnh hưởng đến nhu cầu đồng khi người mua tìm kiếm vật liệu thay thế, tuy nhiên đến nay, áp lực từ phía cầu vẫn chưa ảnh hưởng nhiều tới đà tăng của giá đồng.

Lượng đồng nhập khẩu vào Mỹ đạt mức cao kỷ lục, nguyên nhân chủ yếu là giá hợp đồng tương lai đồng trên Sàn giao dịch hàng hóa New York (Comex) liên tục cao hơn. Kể từ khi Tổng thống Trump lần đầu chính thức đề xuất áp thuế đối với đồng vào tháng 2 năm ngoái, đã mang lại cơ hội kinh doanh chênh lệch giá lớn cho các thương nhân.

Hoạt động thương mại liên quan đến thuế quan đã gây xáo trộn lớn đến tồn kho toàn cầu. Tháng qua, lượng tồn kho đồng trên LME đã giảm mạnh, lượng tồn kho hỗ trợ các giao dịch hợp đồng đồng xuống mức cực thấp, tình trạng khan hiếm càng trở nên nghiêm trọng hơn. Dù lượng giao ngay bổ sung giúp giảm bớt một phần áp lực, nhưng giá giao ngay vẫn cao hơn nhiều so với giá hợp đồng kỳ hạn ba tháng trên LME - hiện tượng gọi là “phí giao ngay”, phản ánh nhu cầu vượt cung.

AI và chuyển đổi năng lượng: Nhu cầu “cơ cấu” đối với đồng đang tái cấu trúc logic dài hạn

Logic tăng giá dài hạn của đồng vẫn không thay đổi. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo cùng với việc xây dựng trung tâm dữ liệu nhanh chóng là động lực chính cho tăng trưởng nhu cầu đồng hiện tại. AI không chỉ đòi hỏi dây cáp điện bên trong các trung tâm dữ liệu — các trung tâm dữ liệu tiêu thụ lượng điện khổng lồ, đồng nghĩa với thị trường còn phải xây dựng thêm nhà máy điện, đường truyền tải, trạm biến áp, máy biến áp và nâng cấp lưới điện trên diện rộng.

Ước tính trong ngành, một trung tâm dữ liệu với công suất điện toán 1 GW tiêu thụ lượng đồng nhiều gấp 2,5 lần một trung tâm dữ liệu truyền thống, riêng năm 2026 nhu cầu đồng cho xây dựng cụm trung tâm dữ liệu toàn cầu tăng thêm gần 400.000 tấn. Một số tổ chức khác tính toán rằng năm 2026, mở rộng năng lực điện toán toàn cầu sẽ kéo theo nhu cầu đồng tăng khoảng 475.000 tấn. Sự phát triển của ô tô điện và năng lượng tái tạo cũng tiếp tục thúc đẩy nhu cầu đồng — các dự án điện mặt trời, gió và lưu trữ pin đều cần một lượng lớn đồng.

Điểm mấu chốt là, hầu như ở mọi mắt xích của quá trình điện khí hóa, đồng đều không thể thay thế. Các mỏ quy mô lớn trên toàn cầu phổ biến gặp phải vấn đề chất lượng quặng suy giảm, thiết bị già cỗi, chi phí vận hành tăng cao, còn những dự án mới bị giới hạn bởi quá trình thăm dò, phê duyệt và xây dựng kéo dài.

Các ông lớn ngành khai khoáng là những người hưởng lợi lớn nhất

Giá đồng tăng là lợi thế lớn cho các tập đoàn khai khoáng hàng đầu thế giới. Trong thời gian dài các công ty này luôn muốn tăng tích trữ loại kim loại hứa hẹn sẽ bùng nổ nhu cầu dài hạn. Rio Tinto (RIO.US), BHP (BHP.US), Glencore và Zijin Mining đều công bố lợi nhuận tăng mạnh trong báo cáo tài chính mới nhất, chủ yếu nhờ hoạt động kinh doanh đồng mạnh mẽ.

EBITDA cơ sở từ hoạt động đồng nửa đầu năm 2026 của Rio Tinto tăng 84% so với cùng kỳ, đạt 5,7 tỷ USD, dòng tiền tự do tăng 325%. Ngược lại, EBITDA cơ sở mảng quặng sắt — nguồn lợi nhuận lớn nhất của tập đoàn — lại giảm 1%. Ba mảng kim loại màu gồm đồng, nhôm và lithium đã đóng góp hơn một nửa EBITDA của Rio Tinto.

Xuất khẩu đồng của Chile - quốc gia sản xuất đồng lớn nhất thế giới vẫn xuống mức thấp nhất trong một năm

Tuy vậy, trong năm nay nhiều công ty khai khoáng lớn vẫn gặp khó khăn trong vận hành. Dữ liệu công bố hôm thứ Hai cho thấy, dù giá đồng tăng mạnh nhưng do Chile — nước sản xuất đồng lớn nhất thế giới — bị bão mùa đông nghiêm trọng và tai nạn mỏ, doanh thu xuất khẩu đồng tháng 8 nước này giảm xuống đáy trong hơn một năm. Nếu ngành đồng không phục hồi trong nửa cuối năm, cung mỏ đồng toàn cầu sẽ lần đầu tiên trong vòng từ 2017 đến nay bị giảm trên cơ sở hàng năm.

Dữ liệu công bố hôm thứ Hai cho thấy, giá trị xuất khẩu đồng của Chile tháng trước đạt 4,62 tỷ USD, giảm 14% so với tháng 7 và giảm 3,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là số liệu xuất khẩu tháng thấp nhất từ tháng 7/2025. Dù giá đồng tăng mạnh, giá trung bình tháng 8 tăng hơn 40% so với cùng kỳ, nhưng tổng giá trị xuất khẩu vẫn giảm.

Năm nay ngành khai khoáng Chile gặp nhiều gián đoạn hoạt động, mưa lớn, bão tuyết và gió mạnh trong tháng 7 và 8 làm mỏ phải dừng hoạt động, điều kiện biển xấu cũng thường xuyên hạn chế hoạt động cảng. Các vấn đề sản xuất tại quốc gia chiếm 1/4 sản lượng mỏ đồng toàn cầu tiếp tục nâng đỡ giá đồng, làm căng thẳng thêm tình hình cung ứng vốn đã bị ảnh hưởng tại các khu vực khác.

Thời tiết cực đoan còn phóng đại thêm rủi ro cung ứng. Antofagasta và Lundin Mining đều lần lượt hạ thấp mục tiêu sản xuất năm 2026 xuống còn 625-655 ngàn tấn và 300-325 ngàn tấn. Số liệu từ Tổ chức nghiên cứu đồng quốc tế (ICSG) cho thấy, nửa đầu năm 2026 sản lượng đồng toàn cầu giảm 1,1% so với cùng kỳ, trong đó cả các ông lớn Codelco và Freeport-McMoRan cũng đều giảm sản lượng ở mức hai con số.

Morgan Stanley đã điều chỉnh giảm kỳ vọng tăng sản lượng trước đó xuống mức ổn định hoặc giảm nhẹ – điều này đồng nghĩa sản lượng đồng toàn cầu có thể lần đầu tiên giảm hàng năm kể từ năm 2017.

Michael Cuoco, Giám đốc phụ trách kim loại của StoneX Financial Inc. viết: động lực nhu cầu mạnh mẽ và thách thức cung ứng kết hợp lại “nhiều khả năng sẽ đưa thị trường đồng tương lai vào tình trạng mất cân đối cung cầu nghiêm trọng hơn, qua đó duy trì đà tăng giá.”