Báo cáo ARK-Glassnode: Bitcoin và Ethereum chỉ cần ba thực thể thông đồng để vượt qua ngưỡng an ninh quan trọng, trong khi Solana cần tới 19 thực thể.

Ark Invest và Glassnode đã cùng phát hành một báo cáo nghiên cứu, phân tích kiến trúc phi tập trung của ba mạng blockchain lớn: Bitcoin, Ethereum và Solana. Báo cáo có tựa đề “Phả hệ phi tập trung: Cân nhắc thiết kế tài sản số” này loại bỏ việc coi phi tập trung là một nhãn hai chiều, thay vào đó đặt mỗi mạng vào một phổ liên tục có thể đo lường được. Đề xuất này bao gồm bốn đặc tính thiết kế: khả năng kiểm toán, bảo mật, quản trị và quyền sở hữu. Phân tích dựa trên một khung chấm điểm định lượng sáu chiều sử dụng dữ liệu on-chain của Glassnode và nhiều nguồn dữ liệu mạng khác.

Luận điểm chính là: từ kích thước block cho đến mô hình staking, mỗi quyết định kiến trúc đều định vị mạng lưới ở một vị trí cụ thể, mà vị trí này hàm chứa sự đánh đổi nhất định. Báo cáo chỉ ra rằng các mạng thanh toán thông lượng cao và các lớp thanh toán tổ chức được thiết kế để nằm ở các vị trí khác nhau trên phổ này. Khi tính trung bình điểm của cả sáu khía cạnh, thứ hạng trở nên rõ ràng: Bitcoin dẫn đầu về tổng thể phi tập trung, Ethereum ở vị trí trung gian, trong khi Solana ưu tiên hiệu suất và tốc độ điều phối hơn là kiểm soát phân tán.

Ngưỡng kiểm soát, phân bố hạ tầng và phương pháp đánh giá

Ở mức bảo mật, báo cáo đã lượng hóa cái gọi là “ngưỡng kiểm soát quan trọng” – tức là số lượng thực thể độc lập tối thiểu cần thiết để thông đồng và thực hiện thay đổi đáng kể đối với mỗi sổ cái. Bitcoin và Ethereum chỉ cần ba thực thể để vượt qua ngưỡng này, trong khi Solana cần đến 19 thực thể. Tuy nhiên, các tác giả thận trọng lưu ý rằng cấu trúc mining pool và staking ủy quyền khiến chỉ số này khó có thể tương xứng trực tiếp với quyền kiểm soát thực tế trong vận hành. Báo cáo cũng nhấn mạnh sự bất đối xứng trong quy trình rút lui: thợ đào Bitcoin có thể thanh khoản 1% thị phần mạng lưới bằng cách tắt phần cứng chỉ trong khoảng 30 giây, còn quá trình hủy staking tương tự trên Ethereum trong thời gian mạng căng thẳng có thể mất hàng tuần.

Phân bố về địa lý và hạ tầng hé lộ thêm những khác biệt. Các node vật lý của Bitcoin được phân phối đều nhất, với khoảng 63% node hoạt động qua mạng Tor – cấu hình này giúp kháng được các cuộc tấn công tập trung. Ethereum lại tập trung mạnh ở hạ tầng đám mây, với khoảng 20% node được lưu trữ trên AWS. Cơ sở hạ tầng validator của Solana gần như hoàn toàn đặt tại các trung tâm dữ liệu, một quyết định thiết kế giúp tăng hiệu suất nhưng đồng thời làm tăng rủi ro phơi bày vật lý.

Sáu tiêu chí đánh giá – phân bố quyền sở hữu, thanh khoản rút lui, chi phí xác thực mạng, ngưỡng chịu đựng quan trọng, chi phí phục hồi blockchain và sự chống chịu địa lý cùng nhà cung cấp – cho thấy không mạng nào vượt trội ở tất cả các khía cạnh. Bitcoin dẫn đầu về khả năng kiểm toán, phân bố quyền sở hữu và sự chống chịu về vùng địa lý. Báo cáo đầy đủ bao gồm phần phụ lục về phương pháp cùng các nghiên cứu tình huống quản trị, bao gồm nâng cấp SegWit của Bitcoin và đề xuất SIMD-228 của Solana.