Kỷ nguyên ChatGPT lần đầu tiên! Báo cáo tài chính của "Bảy gã khổng lồ công nghệ" gây biến động vượt kỳ vọng, chứng khoán Mỹ phân hóa đạt mức cao nhất hơn ba mươi năm

Đến cuối tháng 7, trong số “Bảy gã khổng lồ Công nghệ” (Magnificent 7) của chứng khoán Mỹ, đã có sáu công ty công bố báo cáo tài chính quý mới nhất, và chủ đề AI trên thị trường chứng khoán Mỹ không hề lắng xuống, trái lại bước vào giai đoạn định giá lại mạnh mẽ.

Báo cáo gần đây của nhóm phái sinh cổ phiếu ngân hàng Bank of America đã phát hiện ra một điều bất ngờ: Kể từ khi OpenAI ra mắt ChatGPT, đây là lần đầu tiên gần như toàn bộ “Bảy gã khổng lồ Công nghệ” đều có biên độ biến động thực sau báo cáo tài chính vượt qua biên độ biến động ẩn hàm trong quyền chọn trước báo cáo, cho thấy thị trường phái sinh lần đầu tiên đánh giá thấp một cách hệ thống tác động kết quả kinh doanh của các cổ phiếu công nghệ lớn.

Trong đó, giá cổ phiếu của Microsoft sau báo cáo tài chính từng tăng vọt khoảng 16%, lập đỉnh tăng theo ngày lớn nhất trong nhiều năm, trong khi Tesla lại giảm mạnh khoảng 15% vì kết quả và triển vọng gây thất vọng cho thị trường, cả hai cùng cho thấy việc định giá lại của các công ty đầu tàu AI đang diễn ra thậm chí còn mạnh mẽ hơn.

Phát hiện của Bank of America có nghĩa là, dù là tin tốt hay xấu, thị trường đều đang định giá lại nhóm cổ phiếu AI lớn với biên độ vượt xa dự kiến, đồng thời đẩy mức độ phân hóa cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Mỹ lên mức cao nhất trong gần 35 năm.

Trưởng bộ phận phái sinh của Bank of America, ông Benjamin Bowler cảnh báo rằng, bất ổn vĩ mô tiếp tục tăng cao, bối cảnh thị trường hiện tại hỗn loạn đang tạo lực đỡ mạnh cho biến động. Về mặt chiến lược, Bank of America đồng thời bố trí các cấu trúc tăng trung/dài hạn ngành công nghệ và bảo vệ phòng ngắn hạn kiểu luân chuyển giá trị, đặc biệt đề xuất vị thế phòng ngừa rủi ro chính là chiến lược chênh lệch giá bán (put spread) SPX tháng 12 năm 2026.

Biến động của các ông lớn công nghệ mất neo – Lần đầu tiên ChatGPT xuất hiện biến động vượt kỳ vọng trên diện rộng

Hơn hai năm qua kể từ khi ChatGPT thúc đẩy làn sóng AI sáng tạo, “Bảy gã khổng lồ Công nghệ” gần như là lực lượng nòng cốt thúc đẩy chỉ số S&P 500 tăng trưởng.

Khi kỳ vọng của thị trường về con đường thương mại hóa AI dần dần hình thành đồng thuận, thị trường quyền chọn ngày càng có khả năng dự đoán khoảng biến động sau báo cáo tài chính, đa số trường hợp mức tăng/giảm thực tế sẽ không lệch quá nhiều so với biến động ẩn hàm.

Tuy nhiên, Bank of America cho rằng, mùa báo cáo tài chính lần này đã phá vỡ quy luật đó.

Nhóm phái sinh của Bank of America trong báo cáo với tiêu đề “Thị trường mất kiểm soát là đặc tính chứ không phải sai sót” chỉ ra, tính đến thời điểm hiện tại, ngoại trừ Nvidia chưa công bố kết quả, các cổ phiếu còn lại trong “Bảy gã khổng lồ Công nghệ” đều có biên độ thực tế vượt xa mức biến động ẩn hàm trong quyền chọn mà thị trường dự kiến – gọi đây là “lần đầu tiên trong kỷ nguyên ChatGPT”.

Hiện tượng này phản ánh khả năng định giá của thị trường đối với các ông lớn công nghệ đang giảm sút – trong xu hướng do chủ đề AI dẫn dắt này, thị trường quyền chọn liên tục đánh giá thấp rủi ro đuôi (tail risk).

Vấn đề tính dễ tổn thương của từng cổ phiếu riêng lẻ vẫn nổi bật trong năm 2026. Bowler ước tính, tần suất xảy ra "sự kiện dễ tổn thương" của ngành công nghệ S&P 500 hiện tại có thể bằng mức đỉnh lịch sử năm 2025. Ngày 30/7, độ phân tán lợi nhuận ngày của ngành công nghệ S&P đạt mức gần như kỷ lục lịch sử, trùng hợp với thời điểm nhiều quỹ phòng hộ Situational Awareness hạ tỷ trọng rủi ro và các báo cáo tài chính của các cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn được công bố tập trung.

Mức độ phân hóa và biến động của chứng khoán Mỹ tiếp tục lập đỉnh – Bong bóng tiến sát cực trị kỷ nguyên Internet

Tính toán của Bank of America cho thấy, do báo cáo tài chính nhóm công nghệ lớn, các quỹ phòng hộ Situational Awareness bị "cháy tài khoản" và sự bất định lớn về đường lối của chủ tịch Fed mới là ông Walsh, hiện tượng phân hóa cổ phiếu (dispersion) tại thị trường Mỹ đã tăng lên mức cao nhất trong gần 35 năm.

Phân hóa cổ phiếu có nghĩa là sự khác biệt về lợi suất giữa các mã ngày càng lớn.

So với bối cảnh tất cả cổ phiếu cùng tăng hoặc cùng giảm, thị trường có mức phân hóa cao đồng nghĩa với việc lựa chọn cổ phiếu trở nên quan trọng hơn, đồng thời vai trò chỉ số phản ánh thực tế lợi nhuận của nhà đầu tư lại giảm đi.

Đối với giao dịch phái sinh, điều này thường có nghĩa là giá trị quyền chọn cổ phiếu đơn lẻ tăng lên, trong khi quyền chọn chỉ số chưa chắc được lợi tương ứng, khiến chiến lược thị trường trung lập, giao dịch cặp và giao dịch biến động trở nên sôi động hơn.

Ở cấp độ vĩ mô hơn, mức độ phân tán biến động của S&P 500 tiếp tục tiến gần tới đỉnh cao lịch sử từng đạt được trong giai đoạn bong bóng Internet nổ vỡ.

Bank of America cho rằng, điều này hoàn toàn phù hợp với nhận định trước đó – khi bong bóng AI tích lũy, mức độ phân tán theo trọng số có thể vượt qua mức cực trị kỷ nguyên Internet, nguyên nhân là do sự biến động vượt mức của các mã siêu vốn hóa với tỷ trọng cao trong chỉ số hiện tại.

Cấu trúc thị trường có mức độ liên kết thấp, luân chuyển cao càng đẩy mức phân hóa cổ phiếu nội bộ và liên ngành lên cao, kể cả trong nội bộ ngành công nghệ. Bowler chỉ ra, mức độ phân tán lợi nhuận và biến động là chỉ số then chốt đo lường mức độ phát triển hành vi giá dạng bong bóng, điều mà ông đã đề xuất từ hai năm trước.

Bank of America: Đà tăng AI chưa chắc kết thúc, nhưng rủi ro luân chuyển ngắn hạn gia tăng

Dù thị trường gần đây biến động mạnh, Bank of America không cho rằng đà tăng AI đã kết thúc.

Báo cáo cho rằng, kinh nghiệm lịch sử cho thấy trong quá trình hình thành bong bóng ngành công nghệ, dù xu hướng tăng dài hạn không đổi, nhưng các nhịp điều chỉnh ngắn hạn và dòng tiền quay vòng sang cổ phiếu giá trị là chuyện rất thường gặp.

Dựa theo nhận định này, Bank of America khuyến nghị nhà đầu tư nên sử dụng phái sinh để quản trị rủi ro thay vì đơn giản giảm tỷ trọng cổ phiếu.

Báo cáo đưa ra hai chiến lược tiêu biểu:

Một là dùng chiến lược spread giá mua (call spread) với nhóm y tế. Bank of America cho rằng, nhóm y tế hiện đang xếp cao theo “chỉ số rủi ro bong bóng” của họ, nhưng thông qua chiến lược spread vẫn có thể kiểm soát rủi ro giảm giá trong khi tận dụng tốt khả năng tăng trưởng.

Hai là, nhà đầu tư dự kiến S&P 500 bước vào giai đoạn điều chỉnh chậm có thể cân nhắc dùng chiến lược spread giá bán (put spread) hoặc collar (put spread collar) nhằm ứng phó với môi trường định giá hiện tại, nơi biến động luân phiên cao và nhu cầu quyền chọn bảo vệ tăng mạnh.

Bank of America nhấn mạnh, trong môi trường thị trường hiện tại do AI dẫn dắt, mặt ngoài của chỉ số có thể vẫn giữ vững sức mạnh, nhưng cấu trúc bên trong đang thay đổi đáng kể, kết quả thị trường sau này nhiều khả năng sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng hiện thực hóa lợi nhuận của doanh nghiệp, chứ không chỉ từ khái niệm AI.