Giá dầu quốc tế lao dốc mạnh! Trump dừng tấn công Iran và khởi động đàm phán, OPEC+ công bố tăng sản lượng làm tình hình thêm căng thẳng.

Theo thông tin từ ứng dụng tài chính Zhihui, trong phiên giao dịch châu Á sáng thứ Hai, giá dầu quốc tế đã giảm mạnh. Trước đó, Tổng thống Mỹ Trump tuyên bố hủy bỏ kế hoạch tấn công quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran và cho biết các cuộc đàm phán nhằm tái mở cửa eo biển Hormuz sắp được nối lại. Cùng lúc, OPEC+ đã thông qua kế hoạch tăng nhẹ sản lượng khoảng 188.000 thùng/ngày từ tháng 9, chính thức hoàn thành quá trình dần dỡ bỏ đợt cắt giảm tự nguyện bắt đầu từ năm ngoái. Trước kỳ vọng kép gồm tín hiệu hạ nhiệt căng thẳng địa chính trị và phía cung được bình thường hóa, tâm lý hoảng loạn trên thị trường đã giảm nhiệt đột ngột.

Trong giai đoạn đầu phiên giao dịch châu Á, hợp đồng dầu Brent giao tháng 10 giảm sâu nhất 7,3%, WTI xuống thấp nhất dưới 79 USD trước khi thu hẹp đà giảm. Giá khí tự nhiên châu Âu cũng từng giảm tới 6,3%. Tháng trước, do xung đột ở Trung Đông leo thang đột ngột, giá dầu Brent đã biến động mạnh trong biên độ rộng khoảng 32 USD, tăng gần một phần tư trong cả tháng, ghi nhận mức tăng hàng tháng lớn nhất kể từ tháng 3 tới nay.

Ông Trump cho biết hôm Chủ nhật, sau khi các đồng minh Trung Đông gồm cả Saudi Arabia yêu cầu đàm phán, ông đã đồng ý huỷ bỏ kế hoạch tấn công Iran, “với điều kiện có thể nhanh chóng đạt được thỏa thuận” để nhanh chóng tái mở cửa eo biển Hormuz. Ông cũng bổ sung, các cuộc đàm phán mới giữa Mỹ và Iran sẽ bắt đầu vào thứ Hai.

Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi cùng ngày cho biết trên mạng xã hội rằng, các cuộc đàm phán giữa Iran và Oman đã bước vào giai đoạn cuối, hai nước đang thảo luận về một tuyến đường hàng hải mới qua eo biển. Tuy vậy, truyền hình quốc gia Iran dẫn lời người phát ngôn cho biết các cuộc thảo luận này không liên quan trực tiếp đến vấn đề mở hay đóng eo biển.

Kể từ cuối tháng 2 năm nay khi Mỹ và Israel phát động tấn công Iran, cuộc xung đột kéo dài hơn năm tháng đã khiến nhiều tàu chở dầu bị mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư, vận chuyển dầu thô và khí thiên nhiên hóa lỏng qua eo biển Hormuz nhiều lần bị gián đoạn, đẩy giá dầu quốc tế vượt mốc 100 USD/thùng vào mùa xuân. Giá dầu cao nhanh chóng lan sang thị trường sản phẩm chế biến, giá xăng, nhiên liệu máy bay và diesel tại nhiều nơi trên thế giới tăng vọt, chi phí xăng xe đè nặng lên người tiêu dùng, giá vé máy bay tăng, một số quốc gia thậm chí thiếu hụt nguồn cung, dẫn đến phân phối nhiên liệu có hạn mức và phải tạm thời đóng cửa trường học, cơ quan nhà nước. Các nhà máy lọc dầu và doanh nghiệp dầu khí hưởng lợi lớn từ giá dầu cao, ghi nhận lợi nhuận khổng lồ trong mùa xuân này.

Dù có dấu hiệu khởi động đàm phán, nhưng rủi ro lưu thông tại eo biển Hormuz chưa biến mất. Văn phòng Thương mại Hàng hải Anh Quốc hôm Chủ nhật báo cáo, một tàu chở dầu gần Oman đã gặp nổ gần, cộng với vụ một tàu chở khí hóa lỏng bị vật thể bay tấn công tuần trước, cho thấy tuyến đường vận tải chủ chốt chiếm khoảng 1/5 lượng dầu thô và khí thiên nhiên hóa lỏng toàn cầu này vẫn tiềm ẩn nhiều bất ổn.

Song song, các quốc gia xuất khẩu dầu quanh Vùng Vịnh đang tích cực tìm đường thay thế để xuất khẩu. Bộ Dầu mỏ Iraq cho biết, Thổ Nhĩ Kỳ và Iraq đã đồng ý gia hạn một năm thỏa thuận đường ống dẫn dầu đã hết hạn, tuyến đường này có thể xuất khẩu tối đa 750.000 thùng dầu thô mỗi ngày. Về phía Kazakhstan, bộ Năng lượng nước này thông báo Liên minh Dẫn dầu Caspian đã trở lại vận hành bình thường từ ngày 1/8, lượng dầu thô đưa vào duy trì ở mức 100.000 tấn/ngày, ảnh hưởng từ việc tạm ngưng trước đó đã dần tan biến. Tuy nhiên, tiến độ xuất khẩu thực tế vẫn phụ thuộc vào việc các tàu dầu có dám vào khu vực có nguy cơ bị tấn công quanh Hắc Hải hay không, do loạt vụ tấn công tàu dầu gần đây đã làm gián đoạn nặng tuyến xuất khẩu chiến lược của dầu thô Kazakhstan.

Ở phía cung, một quyết định khác của OPEC+ hôm Chủ nhật cũng tác động lớn đến thị trường. Bảy thành viên nòng cốt là Saudi Arabia, Nga, Iraq, Kuwait, Algeria, Kazakhstan và Oman đã thông qua hạn ngạch tăng sản lượng gần 188.000 thùng/ngày từ tháng 9, nghĩa là kế hoạch cắt giảm tự nguyện 1,65 triệu thùng/ngày thống nhất năm 2023 đã hoàn tất đảo chiều từng bước. Do UAE đã rút khỏi OPEC từ tháng 5, lần điều chỉnh này chỉ do bảy nước nói trên thống nhất. Sự gián đoạn xuất khẩu qua vịnh Ba Tư vì chiến tranh Iran và hạn chế vận chuyển từ Nga, Kazakhstan do cuộc xung đột Nga-Ukraine làm cho các đợt tăng sản lượng trước đây chủ yếu chỉ nằm trên giấy, tác động thực tế đến nguồn cung vẫn hạn chế.

Tuyên bố sau họp của OPEC+ chưa đưa ra định hướng rõ ràng với chính sách sản lượng quý IV năm nay, thị trường rộng rãi dự đoán khả năng sẽ tạm ngừng gia tăng sản lượng trong thời gian tới.

Ông Jorge León, nhà phân tích của công ty tư vấn năng lượng Rystad cho rằng, OPEC+ đã hoàn toàn đảo chiều cắt giảm tự nguyện, thách thức tiếp theo là nguy cơ dư cung sau khi hoạt động xuất khẩu bình thường trở lại. “Khi lộ trình khôi phục hoàn tất, OPEC+ gần như không còn lý do tiếp tục điều chỉnh cung vội vàng. Nhận định cơ bản của chúng tôi là quý IV tạm dừng tăng sản lượng, đồng thời chuẩn bị cho các cuộc đàm phán hạn ngạch sản lượng năm 2027.”

Hiện tại, liên minh này vẫn giữ lại một lớp cắt giảm khoảng 2 triệu thùng/ngày áp dụng từ năm 2022 với đa số thành viên, sẽ duy trì ít nhất đến hết năm nay. OPEC+ đang tiến hành đánh giá lại công suất của từng thành viên để làm cơ sở xây dựng sản lượng và hạn ngạch năm 2027. Một số nước như Iraq đã bày tỏ mong muốn được tăng hạn ngạch riêng để phù hợp với năng lực sản xuất thực tế; các cuộc đàm phán về hạn ngạch mới dự kiến sẽ rất khó khăn. Cuộc họp của bảy nước chủ chốt tiếp theo sẽ tổ chức vào ngày 6/9.