Ngân hàng Trung ương Nhật Bản giữ nguyên lãi suất như dự kiến, hạ dự báo lạm phát cơ bản tài khóa 2026, Takata Satoshi bất đồng về việc tăng lãi suất

Ứng dụng tài chính Zhihui nhận được thông tin, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản tại cuộc họp chính sách tiền tệ kết thúc vào thứ Sáu đã quyết định giữ nguyên lãi suất chính sách ở mức 1% với kết quả bỏ phiếu 8 phiếu thuận và 1 phiếu chống, phù hợp với dự báo nhất quán của thị trường trước đó. Tháng trước, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản vừa nâng lãi suất cơ bản lên mức cao nhất kể từ năm 1995. Quyết định giữ nguyên lần này được đưa ra trong bối cảnh phức tạp với căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông gia tăng, tỷ giá yen biến động mạnh và triển vọng lạm phát trong nước ghi nhận những thay đổi nhẹ.

Chi tiết nghị quyết: “Ý kiến diều hâu bất đồng” như dự tính chung

Kết quả quyết định lãi suất lần này không có bất ngờ. Trước đó, 52 nhà kinh tế tham gia khảo sát của truyền thông đều dự báo Ngân hàng Trung ương Nhật Bản sẽ giữ nguyên lãi suất. Ngân hàng Trung ương Nhật Bản trong tuyên bố cho biết sẽ tiếp tục nâng lãi suất một cách từ từ tùy theo diễn biến kinh tế, giá cả và điều kiện tài chính, hiện lạm phát cơ bản đã gần 2%, môi trường tài chính vẫn duy trì nới lỏng, các rủi ro hai chiều về kinh tế giảm tốc và giá cả tăng đều đã giảm bớt.

Tuy nhiên, bức tranh yên tĩnh của tuyên bố chính sách đã bị phá vỡ bởi một phiếu chống. Ủy viên Takata Hajime đã bỏ phiếu phản đối quyết định lần này, đề xuất tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản lên 1,25%. Takata Hajime cho rằng tình hình đã bước sang giai đoạn mới, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản cần linh hoạt để ứng phó với rủi ro giá cả tăng và biến động tài chính toàn cầu. Trước đó, giới phân tích thị trường đã chỉ ra, Takata Hajime – người được coi là “diều hâu” – cùng với một ủy viên khác là Tamura Naoki có thể bỏ phiếu phản đối, và cuối cùng ý kiến bất đồng của Takata đã trở thành hiện thực. Đây là lần thứ hai liên tiếp tại hai kỳ họp xuất hiện phiếu ý kiến bất đồng tại Ngân hàng Trung ương Nhật Bản. Ở cuộc họp tháng 6, Takata Hajime cũng từng đề xuất tăng lãi suất.

Triển vọng kinh tế: Giảm dự báo lạm phát, tăng dự báo tăng trưởng, “các rủi ro hai chiều đều giảm”

Kỳ họp này công bố báo cáo triển vọng “Kinh tế và tình hình giá cả” hàng quý, những điều chỉnh cốt lõi bao gồm:

Hạ dự báo lạm phát: Dự báo CPI cơ bản (loại trừ thực phẩm tươi sống) năm tài khóa 2026 điều chỉnh giảm từ mức dự đoán 2,8% tháng 4 xuống còn 2,5%. Dưới tác động lan tỏa của tiền lương, giá dầu và đồng yen mất giá, lạm phát nửa cuối năm tài khóa 2026 được dự báo sẽ cao hơn 2%. Dự báo lạm phát năm tài khóa 2027 điều chỉnh tăng nhẹ từ 2,3% lên 2,4%. Ngân hàng Trung ương Nhật Bản dự kiến lạm phát cơ bản sẽ đạt mục tiêu 2% vào khoảng năm tài khóa 2027.

Tăng dự báo tăng trưởng: Dự đoán tăng trưởng thực tế GDP năm tài khóa 2026 tăng từ 0,5% lên 0,6%. Nhu cầu AI mạnh mẽ là yếu tố then chốt hỗ trợ nâng dự báo tăng trưởng. Dự báo tăng trưởng GDP năm tài khóa 2027 và 2028 đều ở mức 0,8%.

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản trong báo cáo cho biết, rủi ro lạm phát có xu hướng tăng. Mặc dù đã điều chỉnh giảm dự báo lạm phát ngắn hạn, ngân hàng trung ương vẫn nhấn mạnh sẽ tiếp tục nâng lãi suất chính sách và điều chỉnh mức độ nới lỏng do điều kiện tài chính vẫn rộng rãi. Trước đó, các nguồn tin cho biết ngân hàng trung ương đã nâng dự báo GDP năm tài khóa 2026 và hạ dự báo lạm phát cơ bản, cung cấp dữ liệu hỗ trợ cho quyết định giữ nguyên lần này.

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đánh giá, lạm phát cơ bản đã gần 2%, điều kiện tài chính vẫn nới lỏng, rủi ro giảm tốc kinh tế nghiêm trọng và rủi ro tăng giá đáng kể đều đã giảm. Đồng thời, ngân hàng trung ương điều chỉnh đánh giá về rủi ro cân bằng tăng trưởng kinh tế, cho biết rủi ro đang ở trạng thái cân bằng chứ không còn nghiêng về giảm mạnh – điều này cho thấy tác động tiêu cực từ xung đột Trung Đông không nghiêm trọng như lo ngại ban đầu, trong khi nhu cầu toàn cầu đối với trí tuệ nhân tạo lại mang tác dụng đệm.

Can thiệp thị trường ngoại hối: Mỹ - Nhật “đột kích”, đồng yen tăng vọt 500 điểm

Biến số phông nền lớn nhất cho quyết định lãi suất lần này đến từ thị trường ngoại hối. Trong phiên New York ngày thứ Năm, đồng yen so với đô la Mỹ bất ngờ tăng hơn 500 điểm – tương đương mức tăng 3,3%, chạm mức 157,98 yen đổi 1 USD, ghi nhận mức tăng trong phiên lớn nhất kể từ tháng 12/2023 đến nay. Theo các nguồn tin, chính phủ Nhật và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đã thực hiện biện pháp can thiệp tỷ giá bằng cách mua vào yen, bán ra đô la, đồng thời phía Mỹ cũng tiến hành “kiểm tra tỷ giá” như một động thái tiền đề cho can thiệp – điều này cho thấy Nhật - Mỹ đã cùng phối hợp kiềm chế đà giảm giá của đồng yen.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Bessent trước động thái can thiệp từng trả lời phỏng vấn, công khai cho rằng đồng yen “có vẻ đang bị định giá thấp nghiêm trọng” và nhận định “biến động quá mức” là không lành mạnh. Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York, dưới sự chỉ đạo của Bộ Tài chính Mỹ, đã liên hệ với nhiều ngân hàng lớn về tỷ giá mua – bán ngoại tệ. Giới phân tích cho biết, phát biểu của Chủ tịch Fed Waller về việc duy trì lãi suất không đổi trước đó vốn được thị trường coi là ôn hòa, điều này có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn cho ngân hàng trung ương Nhật hỗ trợ đồng yen.

Chuyên gia kinh tế Rory Green của TS Lombard nhận định, sau những lần can thiệp tỷ giá trước đây của Nhật Bản, thường đi kèm là động thái nâng lãi suất của ngân hàng trung ương. Chiến lược gia ngoại hối của SMBC Nikko – Maruyama Rinto cho rằng, động thái can thiệp trước quyết định chính sách của ngân hàng trung ương “có thể nhằm mục đích tạo bất ngờ, tối đa hóa hiệu quả can thiệp”.

Tính đến trưa thứ Sáu tại Tokyo, đồng yen đã quay trở lại vùng 160,49 – 160,69. Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Katayama Satsuki khi được hỏi về việc can thiệp tỷ giá cho biết “tạm thời chưa thể tiết lộ”, nhưng nhấn mạnh cơ quan chức năng luôn theo dõi sát sao. Còn quan chức ngoại hối cấp cao nhất Nhật Bản – Mimura Jun – cho biết sự hỗ trợ từ phía Mỹ “không chỉ dừng ở khía cạnh đạo đức”.

Thị trường quan tâm: “Bài kiểm tra diều hâu” của Ueda Kazuo

Sau khi nghị quyết lãi suất được công bố, tâm điểm thị trường lập tức chuyển sang buổi họp báo chiều của Thống đốc Ueda Kazuo. Do Ueda vắng mặt ở cuộc họp tháng 6 do lý do sức khỏe, đây là lần đầu tiên sau hai tháng ông trở lại họp báo sau cuộc họp hội đồng.

Nhà đầu tư chờ đợi Ueda sẽ đưa ra những tín hiệu về ba vấn đề cốt lõi: Thứ nhất, khung thời gian đợt tăng lãi suất tiếp theo – đa số nhà kinh tế vẫn dự đoán lãi suất sẽ được nâng lên 1,25% trước cuối năm, với tháng 10 là thời điểm được ưa thích nhất; Thứ hai, nhận xét về khả năng can thiệp thị trường ngoại hối vào hôm thứ Năm – thị trường mong đợi ông bình luận về động thái phối hợp giữa hai nước Mỹ – Nhật; Thứ ba, mức độ “diều hâu” trong quan điểm về đồng yen mất giá và rủi ro lạm phát – trong bối cảnh đồng yen xuống thấp nhất trong 40 năm, lạm phát Tokyo tăng sát mục tiêu 2%, liệu Ueda có thể truyền tải thông điệp “diều hâu” đủ mạnh để trấn an kỳ vọng đồng yen giảm mà không gây sốc cho đà phục hồi kinh tế mong manh hay không.

Chiến lược gia ngoại hối trưởng của Daiwa Securities nhận định, dù thị trường nhìn chung kỳ vọng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản sẽ giữ nguyên lãi suất nhưng sự chú ý sẽ dồn vào nội hàm của tuyên bố chính sách cũng như phát biểu tại họp báo của thống đốc. Nhà đầu tư sẽ tập trung vào dự báo kinh tế cập nhật và lời lẽ của Ueda Kazuo để đánh giá triển vọng chính sách ngân hàng trung ương có củng cố được đà phục hồi của đồng yen hay không.

Khảo sát cho thấy, đa số nhà kinh tế kỳ vọng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản sẽ tăng lãi suất thêm một lần nữa trước cuối năm, sớm nhất là vào tháng 10. Hiện tại, thị trường chủ yếu dự đoán khả năng ngân hàng trung ương nâng lãi suất vào tháng 12 là cao nhất, song xác suất tăng lãi suất trong tháng 10 vẫn trên 57%.

Các chiến lược gia của Citi từng dự báo trước khi quyết định được công bố rằng đồng yen sẽ suy yếu, kiến nghị mua USD/JPY trước thềm quyết định của Ngân hàng Trung ương Nhật, với cơ sở là Ueda khó có khả năng phát đi tín hiệu “diều hâu” hơn thị trường kỳ vọng. Trong khi đó, các nhà phân tích của SMBC cho biết, khi biến động USD/JPY tăng, đà giảm thêm của đồng yen có thể khiến thị trường dự báo sớm việc tăng lãi suất. Và thực tế thị trường sẽ “kiểm nghiệm” điều đó thông qua buổi họp báo của Ueda.