Bakit biglang tumaas ang halaga ng Copper Doctor kamakailan?

Alam mo ba kung ilan na lang ang natitirang "tansong pwedeng mabili anytime" sa buong mundo ngayon?

94,000 tonelada.

Gaano katagal magagamit ito ng buong mundo? Mahigit isang araw lang.

Ito ang numerong kakalabas lang ng London Metal Exchange noong Agosto 4. Sa parehong araw, tumaas ang presyo ng tanso ng 1.9%, umabot ng $14,117 bawat tonelada, katumbas ng mahigit 100,000 yuan bawat tonelada, at halos abot na sa pinakamataas na presyo nitong Mayo ngayong taon.

Bakit ito biglang tumaas? Una, dahil ang Amerika ay nagpupumilit ng mag-angkat.

Nitong mga nakaraang taon, palaging pinag-iisipan ng Amerika na patawan ng buwis ang imported na tanso—napatawan na ang bakal, napatawan na rin ang aluminyo, at malaki ang tsansang pati tanso ay hindi makakaligtas. Konsensus sa merkado: Magsisimula ng 15% buwis sa 2027, at tataas pa ng 30% sa 2028.

Hindi pa naipapatupad ang buwis, pero ang mismong balitang "magkakaroon ng buwis" ay nagsimula nang magpalaganap ng tensyon.

Isipin mong may abiso sa supermarket, “Mahal na ang gatas mula next week”–hindi pa naman talaga tumataas, pero tiyak na mag-iimbak ka na agad, ‘di ba?

Ganyan ang mga global na mangangalakal. Noong Hulyo ngayong taon, mahigit 200,000 tonelada ng tanso ang dumating sa Amerika, pinakamataas na tala mula 2014. Padami nang padami ang tanso sa mga warehouse ng US, umabot na raw sa higit 1 milyong tonelada, na sa nakalipas na siglo lang nangyari.

Kaya ang tanso ng buong mundo ay nagsimulang lumipat papuntang Amerika. Ang stock sa Europa at Asya ay unti-unting nauubos, ang natitirang available sa London warehouse mula mataas nung umpisa ng taon ay bumaba na lang sa 94,000 tonelada, at ang imbentaryo sa Shanghai Futures Exchange ng China ay bumaba mula mahigit 400,000 tonelada noong Marso pa-70,000 tonelada ngayon.

(Mga datos hanggang Agosto 4, 2026, source: LME, Shanghai Metal Market, Shanghai Futures Exchange)

Bakit ganito ka-agresibo ang mga mangangalakal? Kasi mataas ang presyo ng tanso sa Amerika. Mahigit $350 ang agwat ng presyo bawat tonelada, kahit pa bawasin ang shipping cost, may kita pa rin.

Kung paglipat-lipat lang sana ng tanso, madaling solusyonan. Ang mas mahirap, pumipigil ang pagdami ng tanso sa mga minahan sa buong mundo.

Pinakamapansin ang bayad sa pagproseso ng copper concentrate. Dati itong kita ng mga smelting plant, pero bumagsak na ngayon sa -$159.8 bawat dry tonne. Ano ibig sabihin? Sa bawat toneladang tanso na ipoproceso, imbis kumita ang planta, sila pa ang magbabayad para makuha ang raw material. Makikita sa numerong ito kung gaano kasikip ang supply mula sa minahan.

(Habang tumaas ang copper price lampas $14,000/ton, ang processing fee ay lumusong sa sobrang negative na halaga)

Tignang mabuti ang supply. Sa Chile, pinakamalaking tagaluwas ng tanso sa mundo, pinakamababa ang produksyon sa ikalawang quarter ngayong taon kumpara mula 2007. Mas detalyadong data ng Guosheng Securities: Noong Mayo, bumaba ng 18.3% ang produksyon ng Codelco, at 17.6% naman sa Escondida; may ilang minahan pang napilitang tumigil dahil sa bagyo. Sa Indonesia, ang world class mine na Grasberg ay nahirapan sa pagbalik sa operasyon, at binawasan pa ng 136,000 tonelada ang annual guidance ng Freeport. Sa Peru, pangatlong pinakamalaking copper producer, sumabog ang natural gas pipeline; mga 40% ng kuryente ay mula natural gas, at nang bumaba ito, mismong mga minahan ay kinapos na sa supply ng kuryente.

Simula ng taon, inaasahan pang lalaki ng 1% ang global copper output, pero ngayon nabago na—hindi tumataas, bagkus bumababa pa nga.

Sa harap ng lumiit na supply at pag-iimbak ng Amerika, mataas ang presyo ng tanso, pero off season ngayon ng tradisyonal na konsumong sektor, at pababa rin ang utilization rate ng copper rod, kable, at iba pang downstream, kaya hindi rin walang panganib sa darating na demand.

Sa susunod na galaw ng presyo, nagsisimula nang magkaibang pananaw ang mga investment bank.

Itinuring ng Morgan Stanley na number one commodity ang copper, target price by year end ay $14,250/ton, dahil “nag-uunahan ang US at China” sa pagkuha ng tanso—nag-iimbak ang Amerika, bumibili rin ang China (copper import tumaas ng 10% year-on-year noong Hunyo), kaya pabawas nang pabawas ang copper na pwedeng galawin globally.

Mas agresibo ang Citi, target ay $15,000 pagtatapos ng taon, dahil sa aktwal na signs ng supply squeeze sa spot market ng China.

Pati JP Morgan, inasahan na didisenyo ang US ng taripa na “kapwa poprotekta at magpapanatili ng attractiveness ng import,” kaya posibleng lampasan pa ng presyo ang $15,000/ton.

Pero may mga institusyon din na nagpakalma.

Diretsang nagbago ng tono ang Goldman Sachs: Nung simula ng taon pinag-uusapan ay gap, ngayon naman ay “maaaring sumobra pa” ng 490,000-3,000,000 tonelada sa labas ng Amerika, at ang presyong lampas $13,000 ay epekto ng taripa, hoarding at speculation, hindi na base sa fundamental. Binaba nila ang Q4 target price sa $11,200, at nagbabala na rin: babalik rin sa sirkulasyon ang naimbak na tanso, at posibleng magdulot ng tinatawag na “dammed lake.”

Una nang nagbaba ng pananaw ang Macquarie, may ulat na “Copper Correction Ahead”, sinabing posibleng sumobra ang copper pagdating ng 2026, at naunahan na ng emosyon ng market ang fundamentals.

Sino ang tama, sino ang mali? Hindi sigurado, hintayin na lang ang resulta ng panahon.

Pero ang sigurado, sobrang tibay ng copper fundamentals sa mga industrial metal ngayon, pero kung kakayanin bang manatili ang mataas na presyo, hindi lang ito base sa breakout—dapat makita kung tuloy-tuloy ang pagbaba ng imbentaryo at kung kaya ng demand sumalo.

Pagdating sa investment, malinaw din ang preference ng mga institusyon—mas gusto nila ang kompanya na may sapat na resource reserves, umaakyat ang produksyon at mababa ang gastos, kaysa basta bumili ng buong supply chain.

Kung titingnan sa takdang panahon, ang mga dapat bantayan ay:

• September FOMC meeting: Malamang tapos na ang pinaka-matinding expectation ng rate hike, at pag hindi na nagtaas ng interest, mabuting balita ito sa copper.

• Desisyon ng US tungkol sa taripa: Kung magpatuloy, magpapatuloy ang hoarding, at baka tumaas pa lalo ang presyo ng tanso; kung hindi, tapos na ang stocking trend, at posibleng bumaba ang presyo.

• “Golden September Silver October”: Tradisyonal na peak season ng manufacturing, at kapag sumipa ang demand, kayang tumaas pang muli ang presyo ng tanso.