Yaponiyanın PPI-si ardıcıl yüksək səviyyədə qalır, Yaponiya Mərkəzi Bankının sentyabr ayında faiz dərəcələrini artıracağı gözləntiləri artır.

Yaponiyada istehsalçı qiymətləri yüksək səviyyədə qalmaqda davam edir və bu, Yaponiya Bankının (BOJ) pul siyasətini daha da sərtləşdirməsi üçün yeni əsas yaradır.

Yaponiya Bankının cümə axşamı açıqladığı məlumatlara görə, iyul ayında müəssisələrin mal qiymətləri indeksi (PPI) illik müqayisədə 7,2% artıb, bu, iyun ayı üçün düzəliş edilmiş 7,3%-dən bir qədər aşağıdır – bu isə 2023-cü ilin martından bəri ən yüksək göstərici olub. İnflyasiya risklərinin artması fonunda, BOJ-un rəhbəri Kazuo Ueda artıq aydın siqnal verib ki, ən tez sentyabr ayında faiz dərəcələrini artırmaq qərarı verilə bilər. Eyni zamanda, yenin zəifləməsi idxal xərcləri təzyiqini daha da artırıb və keçən ay 40 ilin ən aşağı səviyyəsinə enib.

PPI-nin yüksək qalması onu göstərir ki, şirkətlərin xərcləri istehlakçılara ötürmək üçün üzləşdiyi təzyiq hələ də qalır, bunun nəticəsində bazarda sentyabr ayında BOJ-un faiz artırmasına dair gözləntilər güclənir.

PPI-nin illik artımı yüksək olaraq qalır, aylıq artım tempi zəifləyir

Yaponiya Bankının məlumatlarına görə, iyul ayında PPI illik müqayisədə 7,2%, aylıq müqayisədə isə 0,1% artıb ki, bu da iyun üçün düzəliş edilmiş 0,5%-lik aylıq artımdan aşağıdır.Artım əsasən neft və kömür məhsulları, kimyəvi məhsullar və əlvan metallar üzrə qeydə alınıb.

BOJ-un son qiymət və artım perspektivləri hesabatında bildirilib ki, Yaxın Şərqdə münaqişənin neft qiymətlərini artırması, qlobal süni intellektlə bağlı tələbin genişlənməsi səbəbindən əlvan metallar və mexanika qiymətlərinin yüksəlməsi kimi amillərin təsiri ilə istehsalçı qiymətləri sürətlə qalxıb. Eyni zamanda, əmək bazarı gərgin olaraq qalır, işəgötürənlər işçiləri cəlb etmək və saxlamaq üçün rəqabət aparır, əməkhaqqı artımı təzyiqi isə zəifləməyib.

Xərclərin ötürülməsi çətinləşir, inflyasiya səbəbli iflaslar tarixi maksimuma çatıb

Yüksək maya dəyəri bəzi şirkətlərin yaşaması üçün təhdid yaradır. Teikoku Data Bank-ın məlumatına görə, bu ilin ilk yarısında 556 şirkət yanacaq, xammal və s. artan xərcləri müştərilərə ötürə bilmədiyi üçün iflas edib ki, bu da 2018-ci ildən bəri qeydə alınan ən yüksək göstəricidir. Bu tendensiya iyulda da davam edib və ay ərzində 121 iflas hadisəsi baş verib ki, bu da bir ay üçün rekord göstəricidir.

Bu məlumatlar göstərir ki, bəzi böyük şirkətlər müəyyən dərəcədə xərcləri ötürmək gücünə malik olsa da, kiçik və orta müəssisələrin üzləşdiyi təzyiqlər artıq kritik həddə çatıb və inflyasiyanın real sektora struktur təsiri özünü göstərir.

Yenin zəifləməsi idxal inflyasiyasını artırır, müdaxilənin təsiri məhduddur

Yen məzənnəsinin davamlı zəifləməsi idxal qiymətlərinin təzyiqini daha da dirsəkləyib. Keçən ay, yen dollar qarşısında 40 ilin ən aşağı səviyyəsinə qədər zəifləyib. Yaponya və ABŞ sonradan yəni dəstəkləmək üçün birgə müdaxilədə çıxış etsələr də, cümə axşamı Tokio səhəri üçün yen hələ də 159,32 səviyyəsində qalırdı və əvvəlki müdaxilənin təsiri demək olar ki, itmişdi.

Yenin dəyər itirməsi birbaşa olaraq əmtəə və xammal idxal xərclərini artırıb və bu, ölkədaxili əmək xərclərinin artımı ilə birlikdə BOJ-un faiz artımı siyasətinə əsas səbəblərdən birinə çevrilib.

Kazuo Ueda sentyabr ayı üçün faiz artımı siqnalı verir

Keçən ay siyasətin dəyişilməz saxlanılmasından sonra, Kazuo Ueda aydın şəkildə bildirib ki, inflyasiya riskləri davam edərsə, BOJ ən tez sentyabrda növbəti faiz artımı addımı ata bilər və faiz artımının sürətlənə biləcəyini də vurğulayıb.

İyulda PPI göstəriciləri və BOJ-un siyasət qərarları arasında uyğunluq var və bu da sentyabr ayında faiz artımına dair gözləntiləri daha da gücləndirir. Hazırda şirkətlərin xərcləri, əməkhaqqı artımının dinamikası və yenin dəyərsizləşməsi BOJ-un pul siyasətini normallaşdırmaq səylərinə əlavə dəstək verir.